Khóa luận Hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông
TRƢỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
KHOA KINH TẾ - KẾ TOÁN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT
VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY
CỔ PHẦN PHÚ TÀI – CHI NHÁNH ĐĂK NÔNG
Sinh viên thực hiện
Lớp
: Dƣơng Thị Kim Vân
: Kế toán – K35E
Giáo viên hƣớng dẫn: ThS. Trần Thị Yến
Bình Định, tháng 05/2016
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN
Họ tên sinh viên thực hiện : Dƣơng Thị Kim Vân
Lớp: Kế toán E
Khóa: 35
Tên đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông
Tính chất của đề tài:...................................................................................................
I. Nội dung nhận xét:
1. Tình hình thực hiện:……………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………...
2. Nội dung của đề tài:…………………………………………………………........
Cơ sở lý thuyết: ............................................................................................................
- Cơ sở số liệu: ...............................................................................................
- Phƣơng pháp giải quyết các vấn đề :............................................................
3. Hình thức của đề tài: ..............................................................................................
- Hình thức trình bày : ....................................................................................
- Kết cấu của Báo cáo :...................................................................................
4. Những nhận xét khác: ...........................................................................................
.......................................................................................................................................
II. Đánh giá cho điểm :
-
-
-
Tiến trình làm đề tài: ........
Nội dung đề tài:
Hình thức đề tài:
........
........
........
Tổng cộng:
Ngày .... tháng .... năm........
Giáo viên hướng dẫn
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
Họ tên sinh viên thực hiện: Dƣơng Thị Kim Vân
Lớp: Kế toán E
Khóa: 35
Tên đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông
Tính chất của đề tài:
...............................................................................................................
I. Nội dung nhận xét:
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
II. Hình thức của đề tài:
- Hình thức trình bày: .......................................................................................
.......................................................................................................................................
- Kết cấu đề tài: ..............................................................................................
.......................................................................................................................................
III. Những nhận xét khác:
.......................................................................................................................................
IV. Đánh giá cho điểm :
- Nội dung đề tài :
- Hình thức đề tài:
…….
…….
Tổng cộng:
……...
Ngày .... tháng .... năm........
Giáo viên phản biện
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT........................................................................................i
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU ..............................................................................ii
LỜI MỞ ĐẦU................................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài........................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu đề tài...................................................................................... 1
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................... 2
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu........................................................................................ 2
3.2. Phạm vi nghiên cứu của đề tài........................................................................... 2
4. Phƣơng pháp nghiên cứu ......................................................................................... 2
5. Dự kiến những đóng góp của đề tài......................................................................... 2
6. Kết cấu của đề tài..................................................................................................... 3
1.1.1. Chi phí sản xuất.............................................................................................. 4
1.1.1.1. Nội dung kinh tế và bản chất của chi phí................................................. 4
1.1.1.2. Đặc điểm .................................................................................................. 4
1.1.1.3. Phân loại................................................................................................... 4
1.1.1.4. Đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất.......................................................... 8
1.1.1.5. Phƣơng pháp tập hợp chi phí sản xuất..................................................... 8
1.1.2. Giá thành sản phẩm...................................................................................... 10
1.1.2.2. Đặc điểm ................................................................................................ 10
1.1.1.3. Phân loại................................................................................................. 11
1.1.2.4. Đối tƣợng tính giá thành ........................................................................ 12
1.1.2.5. Phƣơng pháp tính giá thành ................................................................... 12
1.1.2.6. Kỳ tính giá thành.................................................................................... 15
1.2.1.1. Khái niệm............................................................................................... 19
1.2.1.2.Đặc điểm ................................................................................................. 19
1.2.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ..................................................... 20
1.2.2.1. Khái niệm và nguyên tác hạch toán....................................................... 20
1.2.2.2. Chứng từ kế toán sử dụng...................................................................... 20
1.2.2.3. Tài khoản kế toán sử dụng..................................................................... 20
1.2.2.4. Phƣơng pháp hạch toán.......................................................................... 21
1.2.3. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp ............................................................. 22
1.2.3.1. Khái niệm và nguyên tắc hạch toán....................................................... 22
1.2.3.2. Chứng từ kế toán sử dụng...................................................................... 22
1.2.3.3. Tài khoản kế toán sử dụng..................................................................... 22
1.2.3.4. Phƣơng pháp hạch toán.......................................................................... 23
1.2.4. Kế toán chi phí sản xuất chung .................................................................... 24
1.2.4.1. Khái niệm và nguyên tắc hạch toán....................................................... 24
1.2.4.2. Chứng từ kế toán sử dụng...................................................................... 24
1.2.4.3. Tài khoản kế toán sử dụng..................................................................... 24
1.2.4.4. Phƣơng pháp hạch toán.......................................................................... 25
1.2.5.1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất............................................................ 27
1.2.5.2. Tính giá thành sản phẩm........................................................................ 30
1.3.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ..................................................... 30
1.3.3. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp ............................................................. 32
NÔNG........................................................................................................................ 36
tỉnh Đăk Nông ........................................................................................................ 36
2.1.1.1. Giới thiệu khái quát................................................................................ 36
2.1.1.3. Quy mô hiện tại...................................................................................... 39
2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ................................................................................ 41
2.1.2.1. Chức năng .............................................................................................. 41
2.1.2.2. Nhiệm vụ................................................................................................ 41
2.1.3. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh .................................................... 42
2.1.3.2. Thị trƣờng đầu vào và đầu ra................................................................. 43
2.1.3.3. Đặc điểm vốn kinh doanh ...................................................................... 43
2.1.3.4. Đặc điểm của các nguồn lực chủ ........................................................... 43
2.1.4.2. Đặc điểm tổ chức quản lý ...................................................................... 48
2.1.5. Đặc điểm tổ chức kế toán............................................................................. 49
2.1.5.1. Mô hình tổ chức kế toán ........................................................................ 49
2.1.5.2. Bộ máy kế toán ...................................................................................... 50
2.1.5.3. Hình thức kế toán áp dụng tại công ty................................................... 51
2.1.5.4. Các chính sách kế toán áp dụng............................................................. 52
sản phẩm tại công ty............................................................................................... 53
2.2.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ..................................................... 53
2.2.2.1. Nội dung chi phí nguyên vật liệu........................................................... 53
2.2.2.4. Tài khoản kế toán sử dụng..................................................................... 55
2.2.2.5. Sổ sách kế toán sử dụng......................................................................... 55
2.2.3. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp ............................................................. 63
2.2.3.1. Nội dung chi phí nhân công trực tiếp..................................................... 63
2.2.3.2. Phƣơng pháp tập hợp và phân bổ........................................................... 64
2.2.3.4. Tài khoản sử dụng.................................................................................. 65
2.2.3.5. Sổ sách kế toán sử dụng......................................................................... 65
2.2.4. Kế toán chi phí sản xuất chung .................................................................... 73
2.2.4.1. Nội dung chi phí sản xuất chung............................................................ 73
2.2.4.2. Phƣơng pháp tập hợp và phân bổ........................................................... 73
2.2.4.4. Tài khoản kế toán sử dụng..................................................................... 74
2.2.4.5. Sổ sách kế toán sử dụng......................................................................... 75
tính giá thành sản phẩm tại công ty........................................................................ 83
2.2.5.1. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất ......................................................... 83
2.2.5.3. Kế toán tính giá thành sản phẩm............................................................ 89
NHÁNH ĐĂK NÔNG .................................................................................................. 92
3.1.1. Những ƣu điểm............................................................................................. 92
3.1.1.1. Về công tác kế toán................................................................................ 93
3.1.2. Những mặt còn tồn tại và nguyên nhân........................................................ 95
thành sản phẩm....................................................................................................... 98
thành sản phẩm tại công ty................................................................................... 101
phẩm.................................................................................................................. 106
i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
STT
1
VIẾT TẮT
BH
VIẾT ĐẦY ĐỦ
Bán hàng
2
BHTN
BHXH
BHYT
CCDC
CCDV
CNV
Bảo hiểm thất nghiệp
Bảo hiểm xã hội
Bảo hiểm y tế
3
4
5
Công cụ dụng cụ
Cung cấp dịch vụ
Công nhân viên
Chi phí sản xuất
Chủ sở hữu
6
7
8
CPSX
CSH
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
CT
Chứng từ
HĐQT
HTK
Hội đồng quản trị
Hàng tồn kho
KKĐK
KKTX
KPCĐ
NCTT
NT
Kiểm kê định kỳ
Kê khai thƣờng xuyên
Kinh phí công đoàn
Nhân công trực tiếp
Ngày tháng
NTGS
NVLTT
SH
Ngày tháng ghi sổ
Nguyên vật liệu trực tiếp
Số hiệu
SPDD
SXC
Sản phẩm dở dang
Sản xuất chung
Sản xuất kinh doanh dở dang
Tài khoản đối ứng
Tài sản cố định
Vật liệu chính
SXKDDD
TKĐƢ
TSCĐ
VLC
VLP
Vật liệu phụ
XDCB
Xây dựng cơ bản
ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
Sơ đồ
thƣờng xuyên................................................................................................................. 22
thƣờng xuyên................................................................................................................. 24
xuyên............................................................................................................................. 27
thƣờng xuyên................................................................................................................. 29
kiểm kê định kỳ............................................................................................................. 32
kỳ................................................................................................................................... 32
kỳ................................................................................................................................... 33
Sơ đồ 2.2 : Quy trình công nghệ sản xuất đá ốp lát ...................................................... 45
Sơ đồ 2.3. Cơ cấu tổ chức sản xuất tại công ty............................................................. 47
Sơ đồ 2.4: Cơ cấu tổ chức quản lý tại công ty .............................................................. 48
Sơ đồ 2.5: Sơ đồ bộ máy kế toán tại công ty ................................................................ 50
Bảng biểu
Đăk Nông năm 2013 – 2015 ......................................................................................... 40
Bảng 2.2: Quy mô lao động năm 2015 ......................................................................... 43
Bảng 2.3: Tình hình TSCĐ của Công ty năm 2015...................................................... 44
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hệ thống chỉ tiêu kế toán doanh nghiệp, chi phí sản xuất và giá thành
sản phẩm là hai chỉ tiêu có mối quan hệ khăng khít với nhau và đóng vai trò vô
cùng quan trọng trong việc xác định kết quả sản xuất kinh doanh mà cụ thể là lợi
nhuận thu đƣợc từ hoạt động sản xuất kinh doanh đó. Hiện nay, muốn tồn tại và
phát triển trong nền kinh tế thị trƣờng thì hoạt động sản xuất kinh doanh đem lại lợi
nhuận nhiều hay ít nhất cũng phải bù đắp đƣợc chi phí bỏ ra.
Để đạt đƣợc mục tiêu đó, doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất
lƣợng, hạ giá thành sản phẩm để tăng cƣờng khả năng cạnh tranh, chiếm thị phần
lớn, làm tăng doanh thu. Một trong những biện pháp hữu hiệu giúp cho doanh
nghiệp có thể đứng vững trên thị trƣờng là hạ giá thành sản phẩm. Để làm đƣợc
điều đó, trong quá trình sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần hạch toán chi
phí một cách hợp lý, cắt giảm các khoản chi không cần thiết nhằm tránh lãng
phí.Việc hạch toán chi phí sản xuất chính xác sẽ giúp các nhà quản trị nhận thức
đúng tình hình thực tế, từ đó đề ra các phƣơng thức điều tiết các chi phí bỏ ra sao
cho có lợi nhất cho doanh nghiệp của mình. Bên cạnh đó, thông tin của kế toán chi
phí là một nhân tố thiết yếu trong việc cung cấp thông tin về chi phí, hỗ trợ ra quyết
định của các nhà quản trị doanh nghiệp trong điều hành hoạt động sản xuất kinh
doanh, đồng thời phục vụ công tác lập báo cáo tài chính. Nhƣ vậy kế toán tập hợp
chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một khâu quan trọng và là trọng tâm
của toàn bộ công tác kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất.
Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của vấn đề trên, qua quá trình học tập tại
trƣờng và thời gian tìm hiểu thực tế công tác tổ chức hạch toán tại Công ty Cổ phần
Phú Tài chi nhánh Đăk Nông, em đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu về đề tài “Hoàn
thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần
Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông” làm khóa luận tốt nghiệp của mình.
2. Mục đích nghiên cứu đề tài
Với đề tài này, mục đích nghiên cứu đó là xác định chính xác đối tƣợng tập
hợp chi phí sản xuất, và đối tƣợng tính giá thành phù hợp với điều kiện thực tế của
doanh nghiệp, thoả mãn yêu cầu quản lý đặt ra, vận dụng phƣơng pháp hạch toán
chi phí sản xuất và phƣơng pháp tính giá thành một cách khoa học, hợp lý. Thông
qua đó để thấy đƣợc cách thức hạch toán, sử dụng tài khoản, phân bổ chi phí, đánh
2
giá sản phẩm dở dang, tính giá thành sản phẩm nhƣ thế nào. Đồng thời, đề ra biện
pháp nhằm hoàn thiện công tác hạch toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm
giúp công ty sử dụng tốt các tiềm năng về lao động, vật tƣ, tiền vốn trong quá trình
sản xuất kinh doanh để đem lại hiệu quả kinh doanh cao.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Tình hình hạch toán các loại chi phí sản xuất và việc tính giá thành sản phẩm
tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông.
3.2. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Phạm vi về không gian: Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông
- Thời gian nghiên cứu: Từ 18/1/2016 đến 31/3/2016
- Số liệu thu thập: trong 3 năm từ 2013 đến 2015
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu: phƣơng pháp này chủ yếu là nghiên cứu
giáo trình, tài liệu về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
trong doanh nghiệp.
- Phƣơng pháp phỏng vấn và quan sát: Đƣợc áp dụng nhằm phỏng vấn các
nhân viên kế toán và cán bộ trong đơn vị nhằm thu thập số liệu về công ty và số liệu
sổ sách kế toán.
- Phƣơng pháp thu thập và xử lí số liệu: Nghiên cứu các tài liệu kế toán của
công ty để phân tích tình hình hoạt động của doanh nghiệp nhƣ: Tình hình tài sản,
tình hình nguồn vốn, kết quả sản xuất của công ty qua các năm và thu thập số liệu
về công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp.
- Phƣơng pháp kế toán: bao gồm các phƣơng pháp sau:
+ Phƣơng pháp chứng từ
+ Phƣơng pháp tính giá
+ Phƣơng pháp đối ứng tài khoản
+ Phƣơng pháp tổng hợp cân đối kế toán
5. Dự kiến những đóng góp của đề tài
Đề tài một mặt phân tích khái quát về hoạt động sản xuất kinh doanh ở Công ty
Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông, mặt khác đi sâu vào nghiên cứu cách thức
tập hợp các nhân tố cấu thành chi phí sản xuất cũng nhƣ cách tính giá thành sản
phẩm của doanh nghiệp thông qua một số chỉ tiêu về chi phí đang nghiên cứu. Từ
việc phân tích đánh giá những chỉ tiêu trên, giúp nhà quản trị sẽ có một cái nhìn cụ
3
thể và sát thực hơn về tình hình hoạt động của công ty, tìm ra những ƣu và nhƣợc
điểm đang tồn tại trong hệ thống hạch toán kế toán chi phí, đồng thời đƣa ra một số
kiến nghị nhằm góp phần hạ thấp giá thành trong năm nay và những năm tiếp theo
để nâng cao lợi nhuận.
6. Kết cấu của đề tài
Ngoài lời mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục sơ đồ bảng biểu, danh mục
tài liệu tham khảo, chuyên đề tốt nghiệp đƣợc hoàn thành với kết cấu là 3 chƣơng
nhƣ sau:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.
Chƣơng 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông.
Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông.
Trong phần nội dung, đề tài sẽ cố gắng đƣa ra các cơ sở lý luận về công tác kế
toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm; tìm hiểu nêu rõ tình hình thực tế
nhằm qua đó đánh giá xác thực về công tác này. Bên cạnh đó, bài khóa luận tốt
nghiệp cũng chỉ rõ những mặt hạn chế còn tồn tại và một số biện pháp khắc phục
phù hợp hay những chiến lƣợc phát triển công ty trong tƣơng lai.
4
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ
TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ
THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
1.1.1. Chi phí sản xuất
1.1.1.1. Nội dung kinh tế và bản chất của chi phí
Trong mọi hoạt động của doanh nghiệp đều phát sinh các hao phí, nhƣ nguyên
vật liệu, tài sản cố định, sức lao động,... Biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí phát
sinh nói trên gọi là chi phí, nhƣ chi phí nguyên vật liệu, chi phí khấu hao tài sản cố
định, chi phí nhân công,...
Nếu tiếp cận theo học thuyết giá trị, chi phí là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao
phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh phát sinh một cách khách quan, thay
đổi theo từng hoạt động sản xuất kinh doanh và gắn liền với sự đa dang, sự phức tạp
của từng loại hình sản xuất kinh doanh.
Đối với các nhà quản lý thì các chi phí là một trong những mối quan tâm hàng
đầu, bởi vì lợi nhuận thu đƣợc nhiều hay ít, chịu ảnh hƣởng trực tiếp của những chi
phí đã chi ra.
Chi phí đƣợc xem nhƣ một trong những chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả hoạt
động sản xuất kinh doanh. Vấn đề đặt ra là làm sao kiểm soát tốt đƣợc các khoản
chi phí. Nhận diện, phân tích các chi phí phát sinh là điều mấu chốt để có thể ghi
nhận, đo lƣờng chính xácvề chi phí cũng nhƣ quản lý, kiểm soát tốt về chi phí, từ đó
có những quyết định đúng đắn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp [4,29].
1.1.1.2. Đặc điểm
Tính chất của chi phí là sự chuyển dịch giá trị của các yếu tố chi phí sản xuất
vào các đối tƣợng tính giá thành (sản phẩm, lao vụ, dịch vụ).
1.1.1.3. Phân loại
5
Chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại khác nhau cả về nội dung, tính chất, mục
đích, vai trò. Để thuận lợi cho công tác quản lý, hạch toán cũng nhƣ nhằm sử dụng
tiếp kiệm, hợp lý chi phí thì cần thiết phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất. Về
mặt hạch toán thì chi phí sản xuất đƣợc phân loại theo những tiêu thức sau:
a. Phân loại CP theo tính chất, nội dung kinh tế của chi phí (yếu tố chi phí)
Cách phân loại này căn cứ vào các chi phí có cùng tính chất kinh tế (nội
dung kinh tế) để phân loại, không phân biệt chi phí phát sinh ở đâu, cho hoạt động
sản xuất kinh doanh nào. Toàn bộ chi phí đƣợc chia thành các yếu tố sau:
- Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu, phụ tùng
thay thế, công cụ dụng cụ, xuất dùng cho sản xuất, kinh doanh trong kỳ trừ nguyên
vật liệu,... bán hoặc xuất cho xây dựng cơ bản.
- Chi phí nhân công: Bao gồm toàn bộ chi phí phải trả cho ngƣời lao động
(thƣờng xuyên hay tạm thời) về tiền lƣơng, tiền công, các khoản trích theo lƣơng
(BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) và các khoản phụ cấp, trợ cấp có tính chất lƣơng
trong kỳ báo cáo trƣớc khi trừ các khoản giảm trừ.
- Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm giá trị hao mòn của tài sản cố
định chuyển dịch vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm các chi phí về nhận cung cấp dịch vụ
từ các đơn vị khác để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
trong kỳ báo cáo nhƣ: điện, tiền nƣớc, điện thoại ...
- Chi phí bằng tiền khác: Bao gồm các chi phí khác không thuộc các loại trên
nhƣng đã chi bằng tiền nhƣ: chi phí tiếp khách, hội nghị, thuê quảng cáo,. . .
Cách phân loại này có tác dụng giúp cho doanh nghiệp lập đƣợc dự toán chi
phí sản xuất theo yếu tố của báo cáo tài chính; cung cấp thông tin để dự toán nhu
cầu vốn lƣu động; kiểm tra sự cân đối giữa kế hoạch cung cấp vật tƣ; kế hoạch lao
động tiền lƣơng; kế hoạch khấu hao TSCĐ [4,30].
b.Phân loại CP theo công dụng kinh tế và địa điểm phát sinh
Với cách phân loại này những chi phí có cùng công dụng kinh tế và mức phân
bổ chi phí cho từng đối tƣợng thì đƣợc sắp xếp vào một khoản mục không phân biệt
tính chất kinh tế của nó. Theo sự phân chia nhƣ vậy thì chi phí đƣợc chia thành các
khoản mục chi phí sau:
- Chi phí sản xuất là toàn bộ chi phí liên quan đến việc chế tạo sản phẩm hoặc
dịch vụ trong một thời kỳ nhất định. Chi phí sản xuất đƣợc chia thành 3 loại:
6
+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là biểu hiện bằng tiền những nguyên vật
liệu chủ yếu tạo thành thực thể vật chất của sản phẩm nhƣ: sắt, thép, gỗ, vải,... và
nguyên vật liệu có tác dụng phụ thuộc, nó kết hợp với nguyên vật liệu chính để sản
xuất ra sản phẩm hoặc làm tăng chất lƣợng của sản phẩm. Chi phí nguyên vật liệu
trực tiếp đƣợc hạch toán trực tiếp vào đối tƣợng chịu chi phí.
+ Chi phí nhân công trực tiếp: gồm tiền lƣơng, phụ cấp lƣơng, các khoản trích
theo lƣơng nhƣ: BHXH, BHYT, KPCĐ và BHTN và các khoản phải trả khác cho
công nhân trực tiếp sản xuất. Chi phí nhân công trực tiếp đƣợc hạch toán trực tiếp
vào đối tƣợng chịu chi phí.
+ Chi phí sản xuất chung: là những chi phí để sản xuất ra sản phẩm nhƣng
không kể chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp. Chi phí
sản xuất chung bao gồm chi phí nguyên vật liệu gián tiếp, chi phí nhân công gián
tiếp, chi phí khấu hao tài sản cố định sử dụng trong sản xuất và quản lý sản xuất, chi
phí sửa chữa bảo trì, chi phí quản lý phân xƣởng,...
Trong hoạt động sản xuất, sự kết hợp các chi phí trên tạo nên những loại chi
phí khác nhau: Kết hợp giữa chi phí NVLTT với chi phí NCTT đƣợc gọi là chi phí
ban đầu, thể hiện chi phí chủ yếu cần thiết khi bắt đầu sản xuất sản phẩm. Kết hợp
giữa chi phí NCTT và chi phí SXC đƣợc gọi là chi phí biến đổi, thể hiện chi phí cần
thiết để chuyển nguyên liệu thành sản phẩm.
- Chi phí ngoài sản xuất: là những chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ
sản phẩm và quản lý chung toàn doanh nghiệp. Chi phí ngoài sản xuất bao gồm:
+ Chi phí bán hàng: là toàn bộ những chi phí phát sinh liên quan đến tiêu thụ
sản phẩm, hàng hóa.
+ Chi phí quản lý doanh nghiệp: là toàn bộ những chi phí chi ra cho việc tổ
chức và quản lý trong toàn doanh nghiệp.
Phân loại chi phí sản xuất theo tiêu chí này (công dụng kinh tế) có tác dụng
phục vụ cho việc quản lý chi phí theo định mức, là cơ sở cho kế toán tập hợp chi phí
sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo khoản mục, là căn cứ để phân tích tình
hình thực hiện kế hoạch giá thành và định mức chi phí cho kỳ sau [4,31].
c. Phân loại CP theo mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí
Theo cách phân loại này chi phí đƣợc chia thành 2 loại:
- Chi phí trực tiếp: là những chi phí liên quan trực tiếp đến đối tƣợng chịu chi
phí và đƣợc hạch toán vào đối tƣợng có liên quan. Bao gồm: chi phí nguyên vật liệu
trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp.
7
- Chi phí gián tiếp: là những chi phí có liên quan đến nhiều đối tƣợng chịu chi
phí, do đó nó đƣợc phân bổ vào các đối tƣợng liên quan theo các tiêu thức nhất định
[4,35].
Phân loại chi phí theo cách này giúp xác định phƣơng pháp kế toán tập hợp và
phân bổ chi phí cho các đối tƣợng đƣợc đúng đắn và hợp lý.
d. Phân loại CP theo mối quan hệ với thời kỳ xác định kết quả kinh doanh
Theo cách phân loại này chi phí đƣợc chia thành 2 loại:
+ Chi phí sản phẩm: là những chi phí liên quan trực tiếp đến việc sản xuất sản
phẩm hoặc mua hàng hóa. Chi phí sản phẩm đƣợc gắn liền với từng đơn vị sản
phẩm, hàng hóa khi chúng đƣợc sản xuất ra hoặc đƣợc mua vào, chúng gắn liền với
sản phẩm, hàng hóa tồn kho chờ bán và khi sản phẩm hàng hóa đƣợc tiêu thụ thì
mới trở thành phí tổn để xác định kết quả kinh doanh. Vì vậy, chi phí sản phẩm có
đặc điểm là thời kỳ phát sinh chi phí sản phẩm và thời kỳ ghi nhận doanh thu
thƣờng khác nhau tùy thuộc vào mối quan hệ giữa sản lƣợng sản xuất và sản lƣợng
tiêu thụ trong từng thời kỳ.
+ Chi phí thời kỳ: là những chi phí phát sinh trong một thời kỳ và đƣợc tính
hết vào phí tổn trong kỳ để xác định kết quả kinh doanh; bao gồm chi phí hoa hồng
bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp [4,35].
Công dụng cách phân loại này giúp xác định đúng phí tổn trong kỳ để xác
định hiệu quả kinh doanh.
e. Phân loại CP theo cách ứng xử của chi phí
Để thuận lợi cho việc lập kế hoạch và kiểm tra chi phí, đồng thời làm căn cứ
để ra quyết định kinh doanh toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh đƣợc phân theo
mối tƣơng quan với khối lƣợng công việc hoàn thành. Theo cách này, toàn bộ chi
phí sản xuất đƣợc chia thành chi phí cố định và chi phí biến đổi.
+ Chi phí cố định (Định phí): là những chi phí mà tổng số của nó không thay
đổi hoặc rất ít thay đổi khi mức độ hoạt động thau đổi trong một phạm vi phù hợp.
+ Chi phí biến đổi (Biến phí): là chi phí mà tổng số của nó sẽ biến động khi
mức độ hoạt động thay đổi trong phạm vi phù hợp. Thông thƣờng biến phí của một
đơn vị hoạt động không đổi. Biến phí chỉ phát sinh khi có hoạt động kinh doanh.
+ Chi phí hỗn hợp: là chi phí mà thành phần của nó bao gồm cả yếu tố bất
biến và khả biến. Ở mức độ hoạt động căn bản, chi phí hỗn hợp thƣờng thể hiện các
đặc điểm của định phí, ở mức độ hoạt động vƣợt quá mức căn bản nó thể hiện đặc
điểm của biến phí [5,36].
8
Ví dụ: Chi phí về điện thoại bàn có thể xem là chi phí hỗn hợp trong đó phần
định phí là chi phí thuê bao, phần biến phí là chi phí tính trên thời gian gọi.
Cách phân loại chi phí này có công dụng: giúp cho doanh nghiệp thấy đƣợc xu
hƣớng biến đổi của từng loại chi phí theo quy mô kinh doanh, từ đó doanh nghiệp
có thể xác định đƣợc sản lƣợng hòa vốn cũng nhƣ quy mô kinh doanh hợp lí để đạt
đƣợc hiệu quả cao nhất.
1.1.1.4. Đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất
Đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn nhất định để tập hợp
chi phí sản xuất. Thực chất của xác định đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất là xác
định chi phí phát sinh ở những nơi nào (phân xƣởng, bộ phận, quy trình sản xuất,...)
và thời kỳ chi phí phát sinh (trong kỳ hay kỳ trƣớc) để ghi nhận vào nơi chịu chi phí
(sản phẩm A, sản phẩm B,...).
Để xác định đƣợc đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất thƣờng dựa vào những
căn cứ nhƣ: địa điểm sản xuất, cơ cấu tổ chức sản xuất, tính chất quy trình công
nghệ sản xuất, loại hình sản xuất, đặc điểm sản phẩm, yêu cầu quản lý, trình độ và
phƣơng tiện của kế toán. Các đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất có thể là phân
xƣởng sản xuất, công trƣờng thi công, đơn đặt hàng,...
Trong công tác kế toán, xác định đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất là cơ sở
xây dựng hệ thống chứng từ ban đầu liên quan đến chi phí sản xuất, xây dựng hệ
thống sổ kế toán chi tiết chi phí sản xuất [5,63].
1.1.1.5. Phƣơng pháp tập hợp chi phí sản xuất
Phƣơng pháp hạch toán CPSX đƣợc hiểu là cách thức đƣợc sử dụng để tập
hợp và phân loại CPSX trong phạm vi giới hạn của đối tƣợng kế toán chi phí. Về cơ
bản, phƣơng pháp hạch toán CPSX bao gồm các phƣơng pháp sau:
a. Phương pháp hạch toán chi phí theo chi tiết hoặc bộ phận sản phẩm
Theo phƣơng pháp này, các chi phí sản xuất đƣợc tập hợp và phân loại theo
từng chi tiết hoặc bộ phận sản phẩm, dịch vụ. Khi áp dụng phƣơng pháp hạch toán
này thì giá thành sản phẩm, dịch vụ đƣợc xác định bằng tổng số chi phí của các chi
tiết bộ phận cấu thành.
Phƣơng pháp này chỉ áp dụng ở những doanh nghiệp chuyên môn hóa sản
xuất cao, sản xuất ít loại sản phẩm hoặc mang tính chất đơn chiếc và có ít chi tiết,
hoặc bộ phận cấu thành sản phẩm dịch vụ.
b. Phương pháp hạch toán chi phí theo nhóm sản phẩm
9
Theo phƣơng pháp này các chi phí đƣợc tập hợp theo sản phẩm cùng loại.
Khi áp dụng phƣơng pháp hạch toán chi phí theo nhóm sản phẩm thì giá thành sản
phẩm đƣợc xác định bằng phƣơng pháp liên hợp, tức là sử dụng đồng thời một số
phƣơng pháp: trực tiếp, hệ số,...
Phƣơng pháp này thƣờng đƣợc sử dụng trong các đơn vị sản xuất nhiều loại
sản phẩm có quy cách khác nhau nhƣ doanh nghiệp: đóng giày, may mặc,...
c. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất theo đơn vị sản xuất
Theo phƣơng pháp này chi phí sản xuất đƣợc tập hợp theo từng đơn vị, phân
xƣởng, tổ, đội. Sau đó chi phí sản xuất đƣợc tập hợp theo đối tƣợng chịu chi phí:
sản phẩm, nhóm sản phẩm,...
Khi áp dụng phƣơng pháp hạch toán theo đơn vị sản xuất thì giá thành sản
phẩm có thể đƣợc sác định bằng phƣơng pháp: tính trực tiếp, tổng cộng, tỷ lệ,...
d. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất theo đơn đặt hàng
Theo phƣơng pháp này các chi phí sản xuất đƣợc tập hợp và phân loại theo
từng đơn đặt hàng riêng biệt. Khi đơn đặt hàng hoàn thành thì giá của sản phẩm là
tổng hợp chi phí tập hợp đƣợc.
Phƣơng pháp này đƣợc áp dụng trong các doanh nghiệp sản xuất đơn chiếc
nhƣ xí nghiệp cơ khí chế tạo, sửa chữa, đóng tàu, đơn vị xây lắp,..
e. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất theo giai đoạn công nghệ
Theo phƣơng pháp này các chi phí sản xuất phát sinh đƣợc tập hợp và phân
bổ theo từng giai đoạn công nghệ, trong từng giai đoạn công nghệ các chi phí lại
đƣợc phân tích theo từng loại sản phẩm hoặc bán thành phẩm.
Phƣơng pháp này đƣợc áp dụng ở doanh nghiệp mà toàn bộ công nghệ sản
xuất đƣợc chia thành nhiều giai đoạn và nguyên vật liệu chính đƣợc chế biến liên
tục từ giai đoạn đầu đến giai đoạn cuối theo quy trình nhất định.
f. Phương pháp hạch toán chi phí theo sản phẩm
Theo phƣơng pháp này chi phí phát sinh sẽ đƣợc tập hợp và phân loại cho
từng sản phẩm riêng biệt, không phụ thuộc vào tính phức tạp của sản phẩm và quy
trình công nghệ sản xuất.
Nếu quá trình chế biến sản phẩm phải qua nhiều phân xƣởng khác nhau thì
các chi phí đƣợc tập hợp theo từng phân xƣởng trong đó các chi phí trực tiếp đƣợc
phân loại theo từng sản phẩm, các chi phí sản xuất chung đƣợc tập hợp và phân bổ
cho từng sản phẩm theo các tiêu thức phù hợp. Khi áp dụng phƣơng pháp hạch toán
10
chi phí sản xuất theo sản phẩm thì giá thành sản phẩm đƣợc xác định bằng phƣơng
pháp trực tiếp hoặc phƣơng pháp tổng cộng chi phí.
Phƣơng pháp này áp dụng ở các doanh nghiệp thuộc loại hình sản xuất hàng
loạt và khối lƣợng lớn nhƣ: doanh nghiệp khai thác khoáng sản...
g. Phương pháp hạch toán theo toàn bộ dây chyển sản xuất
Theo phƣơng pháo này, các chi phí sản xuất phát sinh đƣợc tập hợp theo toàn
bộ dây chuyền sản xuất.
Khi áp dụng phƣơng pháp hạch toán chi phí theo toàn bộ dây chuyền công
nghệ thì giá thành sản phẩm đƣợc xác định bằng phƣơng pháp trực tiếp hoặc
phƣơng pháp tổng cộng chi phí hoặc phƣơng pháp liên hợp.
Phƣơng pháp này đƣợc áp dụng ở những doanh nghiệp có dây chuyền sản
xuất giản đơn, sản xuất ít loại sản phẩm.
1.1.2. Giá thành sản phẩm
1.1.2.1. Nội dungkinh tế và bản chất của giá thành
Trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp phải bỏ ra chi phí sản xuất để thu
đƣợc những sản phẩm công việc, lao vụ nhất định đã hoàn thành, đáp ứng nhu cầu
tiêu dùng của xã hội. Doanh nghiệp phải biết đƣợc số chi phí đã chi ra cho từng loại
hoạt động, từng loại sản phẩm, lao vụ, dịch vụ hoàn thanh là bao nhiêu, tỷ trọng của
từng loại chi phí... làm phát sinh chỉ tiêu giá thành sản phẩm.
Theo từ điển thuật ngữ tài chính – tín dụng của Bộ Tài chính: “ Giá thành là
toàn bộ hao phí lao động vật hóa (nguyên vật liệu, nhiên liệu, động lực, khấu hao tài
sản cố định và công cụ nhỏ) và lao động sống trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm,
quản lý kinh doanh, đƣợc tính bằng tiền cho một sản phẩm, một đơn vị công việc,
hoặc một dịch vụ sau một thời kỳ, thƣờng là đến cuối tháng” [4,29].
Giá thành sản phẩm đƣợc xác định cho từng loại sản phẩm, dịch vụ cụ thể và
chỉ tính toán xác định với số lƣợng sản phẩm, dịch vụ đã hoàn thành, kết thúc toàn
bộ quá trình sản xuất hay hoàn thành một hoặc một số giai đoạn công nghệ sản xuất.
1.1.2.2. Đặc điểm
Giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế quan trọng, nó phản ánh kết quả sử
dụng các yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất cũng nhƣ những cố gắng của doanh
nghiệp trong việc tổ chức sản xuất, áp dụng các tiến bộ khoa học, nâng cao năng
suất lao động, chất lƣợng sản phẩm, tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm.
Trong giá thành sản phẩm chỉ bao gồm những chi phí tham gia trực tiếp hoặc
gián tiếp vào quá trình sản xuất, tiêu thụ, phải đƣợc bồi hoàn để tái sản xuất mà
Tải về để xem bản đầy đủ
122 trang
12940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Khóa luận Hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Phú Tài - Chi nhánh Đăk Nông", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khoa_luan_hoan_thien_cong_tac_ke_toan_chi_phi_san_xuat_va_ti.pdf
