Hà Nội trong văn xuôi Đỗ Phấn
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
61
Hꢀ NỘI TRONG VĂN XUÔI ĐỖ PHẤN
Lê Trà My1(1), Phan Thꢀ Minh Phương2
1Trưꢀng Đꢁi hꢂc Sư phꢁm Hà Nꢃi
2Trưꢀng THPT Mê Linh, Hà Nꢃi
Tóm tꢄt: Hà Nꢃi là ñꢅ tài nꢆi bꢇt nhꢈt trong văn xuôi Đꢉ Phꢈn, ñưꢊc thꢋ hiꢌn rꢈt rõ nét
qua lꢍi sꢍng và thói quen sinh hoꢁt ñꢎc trưng phꢍ phưꢀng mà chính tác giꢏ ñã trꢏi
nghiꢌm. Lꢍi sꢍng cꢐa cư dân ñô thꢑ ñưꢊc thꢋ hiꢌn khá thành công qua cách phꢒc trang,
qua nhꢓng ñꢔ ăn, thꢕc uꢍng phꢍ phưꢀng, qua văn hóa giao tiꢖp. Đꢉ Phꢈn viꢖt vꢅ Hà Nꢃi
như mꢃt hành ñꢃng giꢓ gìn văn hóa, giꢓ gìn nhꢓng giá trꢑ sꢍng cꢐa ngưꢀi Thꢐ ñô.
Tꢗ khóa: Đꢉ Phꢈn, Hà Nꢃi, cư dân ñô thꢑ
1. Mꢁ ĐꢂU
Đꢀ Phꢁn tꢂng nói: “Dù tôi có xuꢁt bꢃn bao nhiêu ñꢄu sách ñi chăng nꢅa thì ngưꢆi ñꢇc
vꢈn có thꢉ hình dung rꢊng, cꢃ ñꢆi Đꢀ Phꢁn chꢋ viꢌt mꢍt cuꢎn sách duy nhꢁt ꢏ cuꢎn sách vꢐ
Hà Nꢍi”. Văn xuôi Đꢀ Phꢁn, tꢂ tiꢉu thuyꢌt ñꢌn tꢃn văn, ñꢐu là nhꢅng trang viꢌt vꢐ mꢃnh
ñꢁt và con ngưꢆi Hà Nꢍi, thꢁm ñꢈm hꢑn cꢎt Hà Nꢍi xưa cùng nhꢅng trꢒ trăn cꢓa Hà Nꢍi
nay. Có thꢉ nói, Hà Nꢍi chính là mꢍt ñꢐ tài nꢔi bꢕt nhꢁt trong văn xuôi Đꢀ Phꢁn. Hay nói
cách khác, ñꢇc Đꢀ Phꢁn chính là nhꢕn ra Hà Nꢍi ñưꢖc “ghim” bꢊng nhꢅng con chꢅ.
2. NꢃI DUNG
Đꢀ Phꢁn vꢎn là mꢍt hꢇa sĩ, 50 tuꢔi mꢗi in cuꢎn sách ñꢄu tiên. Ông sinh ra và lꢗn lên ꢒ
Hà Nꢍi, gia ñình nhiꢐu ñꢆi sinh sꢎng ꢒ thꢓ ñô. Hà Nꢍi là quê hương ông, hơn nꢅa, nó là
tâm hꢑn ông, là cuꢍc sꢎng cꢓa ông. Đꢀ Phꢁn chia sꢘ, viꢌt vꢗi ông chính là vꢙ, là “vꢙ” Hà
Nꢍi qua nhꢅng con chꢅ.
Hà Nꢍi trong văn xuôi cꢓa Đꢀ Phꢁn ñưꢖc thꢉ hiꢚn rꢁt rõ nét qua lꢎi sꢎng và thói quen
sinh hoꢛt ñꢜc trưng phꢎ phưꢆng mà chính tác giꢃ ñã trꢃi nghiꢚm. Nhꢅng cư dân ñô thꢝ có
mꢍt lꢎi sꢎng khác vꢗi nhꢅng thành viên ꢒ các miꢐn quê. Lꢎi sꢎng ꢁy ñưꢖc thꢉ hiꢚn qua
trang phꢞc, cách ăn uꢎng và giao tiꢌp xã hꢍi. Đꢜc biꢚt, khi viꢌt vꢐ lꢎi sꢎng cꢓa con ngưꢆi
1 Nhꢕn bài ngày12.02.2017; gꢟi phꢃn biꢚn, chꢋnh sꢟa và duyꢚt ñăng ngày 20.02.2017
Liên hꢚ tác giꢃ: Lê Trà My; Email: [email protected]
62
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ñô thꢝ, Đꢀ Phꢁn luôn luôn trăn trꢒ, xót xa cho không gian văn hóa thꢝ thành dꢄn mꢆ mꢠng,
phai nhꢛt. Ông bꢍc lꢍ nhꢅng xúc cꢃm chân thành, tha thiꢌt khi tái hiꢚn “sꢡ giꢊng co giꢅa
mꢍt bên là ý thꢢc gìn giꢅ truyꢐn thꢎng và mꢍt bên là thôi thúc ñꢔi mꢗi” [4]. Ông viꢌt văn
vꢂa như ñꢉ ôn lꢛi kꢣ niꢚm, vꢂa như phác hꢇa lꢛi con ngưꢆi, văn hóa ñô thꢝ qua nhꢅng
thăng trꢄm thꢆi gian. Như ñã có lꢄn ông trꢃi lòng, viꢌt văn là mꢍt hình thꢢc tìm lꢛi nhꢅng
ñiꢐu ñã mꢁt.
Trong cuꢎn tꢃn văn Ngꢔi lê ñôi mách vꢘi Hà Nꢃi, qua giꢇng văn hóm hꢋnh cꢓa Đꢀ
Phꢁn, ta thꢁy nhꢅng chuyꢚn trang phꢞc, lꢎi sꢎng, cư xꢟ, thái ñꢍ, giao tiꢌp… ñưꢖc coi là
văn hóa ñꢜc trưng cꢓa phꢎ cꢔ Hà Nꢍi. Mꢍt “lꢝch sꢟ thꢆi trang” cꢓa Hà Nꢍi ñưꢖc hiꢚn lên
qua các trang vꢌt. Xa xưa, thꢆi trang cꢓa ngưꢆi Hà Nꢍi là thꢆi trang “tꢢ chiꢌng” ñó là cách
ñꢇc trꢛi ñi cꢓa “Tꢢ trꢁn” trong “Thăng Long Tꢢ trꢁn”. Trang phꢞc cꢓa ngưꢆi Hà Nꢍi rꢁt
phong phú qua mꢍt nghìn năm hꢍi nhꢕp. Thꢆi phong kiꢌn có nhꢅng qui ñꢝnh hà khꢤc vꢗi
trang phꢞc, mꢜc ñꢉ phân biꢚt: dân ra dân, quan ra quan… Hà Nꢍi thꢆi Pháp thuꢍc ñã hình
thành mꢍt phong cách ăn mꢜc mꢗi lꢛ. Nam công chꢢc áo vét nhꢛt màu, quꢄn ka ki lơ vê
gꢁu là thꢥng tꢤp. Mùa hè mꢜc quꢄn soóc ñi giày bata. Nhꢅng tiꢉu thư khuê các mꢜc áo dài
lꢞa cꢔ cao kín ñáo. Ngưꢆi lao ñꢍng là quꢄn ꢎng xéo vꢃi thâm hoꢜc nâu vꢗi áo cánh cùng
màu. Sau hòa bình lꢕp lꢛi năm 1954, Hà Nꢍi có thêm mꢎt mꢗi do cán bꢍ, bꢍ ñꢍi mang tꢂ
chiꢌn khu vꢐ: Áo ñꢛi cán bꢎn túi hoꢜc ñꢑng phꢞc công nhân. Phꢞ nꢅ thì mꢜc áo sơ mi may
kiꢉu Tây nhiꢐu màu sꢤc. Có thꢉ khꢥng ñꢝnh ngưꢆi Hà nꢍi nhꢅng ngày bao cꢁp tꢡ hình
thành cách ăn mꢜc cꢓa mình. Nhìn chung là kín ñáo khiêm nhưꢆng và lꢝch sꢡ. Com lê áo
dài chꢋ nhꢅng dꢝp lꢦ tꢌt.
Đꢆi sꢎng thꢝ thành hiꢚn lên chân thꢡc qua nhꢅng gì thꢝ dân khoác lên mình. Đꢄu tiên
là nhꢅng trang phꢞc theo xu hưꢗng thꢝnh hành cꢓa tꢂng giai ñoꢛn ꢏ cái vꢈn ñưꢖc gꢇi ngꢤn
gꢇn là mꢎt: “Thành phꢎ cái gì cũng theo phong trào. Xưa ñã thꢌ mà nay vꢈn vꢕy. Đã có
thꢆi cꢃ thành phꢎ ñen sì mꢍt màu viꢏniꢏlông ưꢗt trên nhꢅng chiꢌc áo rét dài trùm kín ñít.
Trông cꢢ như mꢍt chiꢌc cꢇc ñuꢑn ñuꢀn ñen ñúa ñi lꢛi trên ñưꢆng” [8, tr.215]. Rꢑi nhꢅng
“chiꢌc quꢄn bó sát” theo kiꢉu “thꢆi trang bít tꢁt” ꢑ ꢛt tràn vꢐ.
Nhꢅng cư dân cũ cꢓa thành phꢎ phꢄn lꢗn giꢅ ñưꢖc cái giꢃn dꢝ, thanh lꢝch cꢄn thiꢌt.
Nhꢅng phꢞ nꢅ như Phưꢖng trong Vꢄng mꢎt thưꢆng “mꢜc mꢍt chiꢌc quꢄn lꢟng có dây buꢍc
túm gꢁu. Chiꢌc áo ba lꢀ hꢒ mꢍt khoꢃng ngꢡc trꢤng ngꢄn lꢁp ló hai bꢄu ngꢡc căng tràn. Mái
tóc xù buꢍc gꢇn sau gáy ñꢉ lꢍ ra chiꢌc cꢔ nhꢠ và cao” [5, tr.165]. Hꢇ có vꢘ ñꢧp toát ra tꢂ
thꢄn thái, không phꢞ thuꢍc vào vꢃi vóc ñꢤp lên ngưꢆi.
Làm nên diꢚn mꢛo phꢎ phưꢆng còn có mꢍt phꢄn không nhꢠ cꢓa nhꢅng thꢝ dân “dꢡ bꢝ”.
Hꢇ là ñông ñꢃo nhꢅng cô gái ăn sương, cave lành nghꢐ, hay nhꢅng công dân mꢗi cꢓa thành
phꢎ: “Mꢧ Khánh Ly có cách ăn mꢜc trang ñiꢉm khá là cꢄu kì dꢝ hꢖm quê mùa. Tóc búi cao
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
63
cài chiꢌc trâm lꢓng lꢥng hai con bưꢗm bꢊng bꢛch kim nhꢠ như hꢛt bưꢒi. Vàng ñeo ñꢠ tay,
cꢔ trĩu dây chuyꢐn ngꢇc. Và ñꢜc biꢚt là chiꢌc túi hàng hiꢚu có chꢅ LV sáng loáng luôn kꢐ
cꢕn bên chꢀ ngꢑi” [9, tr.139]. Ngoài ra, còn có nhꢅng thanh niên nhuꢍm tóc xanh ñꢠ quꢄn
áo bó chꢙn lꢎ nhꢎ, ngưꢆi sꢜc mùi mĩ phꢨm ñàn ông ñꢤt tiꢐn và “nhꢅng bꢍ trang phꢞc
dꢅ dꢍi khoe hàng. Đꢃm bꢃo cho nhꢅng tưꢒng tưꢖng toàn diꢚn vꢐ “món hàng” bên trong”
[10, tr.58].
Trong nhiꢐu trang viꢌt, nhân vꢕt cꢓa Đꢀ Phꢁn bꢝ tóm gꢇn bꢊng chính ñꢜc ñiꢉm ngoꢛi
hình. Thay vì tên riêng, hꢇ ñưꢖc gꢇi bꢊng “ñàn bà son phꢁn” như chꢝ Tích vꢖ chꢓ tꢝch
phưꢆng Bình Sơn trong Ruꢔi là ruꢔi. Hay các cô gái tiꢌp viên ñưꢖc gꢇi theo màu áo:
Trꢤng ꢏ Đꢠ ꢏ Tím thay cho nhꢅng cái tên sꢌn sꢨm, mꢍng mơ mà chính hꢇ còn không nhꢗ
nꢔi. Có lꢙ, khi hꢛn chꢌ tiꢌp xúc và cꢒi mꢒ vꢗi nhau, nhꢅng thꢝ dân hꢥn chꢥng còn cách nào
khác ñꢉ cꢃm nhꢕn vꢐ ñꢎi phương qua phꢞc trang, ñꢑ ñꢛc. Và tꢂ ñó nꢃy sinh nhꢅng “ma nơ
canh sꢎng“ trưng bày hàng hiꢚu vꢗi sꢡ phꢎi hꢖp bꢁt chꢁp kiꢉu dáng, phong cách miꢦn là
chúng ñꢤt tiꢐn. Con ngưꢆi xꢁu xa, tꢎt ñꢧp, lꢎ lăng hay giꢃn dꢝ ñꢐu ñưꢖc thꢉ hiꢚn mꢍt phꢄn
qua quꢄn áo ñꢤp lên ngưꢆi. Nhiꢐu khi, chính hꢇ ñánh mꢁt mình, tꢡ biꢌn mình thành nhꢅng
quꢄn bò, áo hai dây Tím, Đꢠ hoꢜc son phꢁn, nưꢗc hoa. Con ngưꢆi bꢝ trang phꢞc hóa, bꢝ ñꢑ
vꢕt hóa mꢍt cách kì lꢛ. Hꢥn ngoài ñô thꢝ, chꢥng có miꢐn quê nào tꢑn tꢛi nꢐn thꢆi trang ꢏ vꢠ
bꢇc phꢢc tꢛp, ña dꢛng như thꢌ.
Con ngưꢆi ăn uꢎng ñꢉ duy trì sꢡ sꢎng. Tuy nhiên, quan niꢚm vꢐ viꢚc ăn uꢎng giꢅa mꢀi
cá nhân, mꢀi vùng miꢐn lꢛi có sꢡ khác nhau. ꢩn tưꢖng ñꢄu tiên mà nhꢅng trang văn cꢓa
Đꢀ Phꢁn mang lꢛi vꢐ Hà Nꢍi là mꢍt thành phꢎ có vꢎn văn hóa ꢨm thꢡc phong phú. Lưꢖng
cư dân khꢔng lꢑ nơi ñây như nhꢅng mꢃnh ghép văn hóa ꢨm thꢡc kꢌt hꢖp lꢛi ñꢉ tꢛo nên mꢍt
“menu” ña dꢛng cho phꢎ phưꢆng.
Không chꢋ có ñꢓ mꢇi nguyên liꢚu, món ăn, ꢨm thꢡc ñô thꢝ trong văn Đꢀ Phꢁn còn hiꢚn
lên vꢗi tꢁt cꢃ sꢡ tinh tꢌ, cꢄu kì. Món ăn ngon không chꢋ ꢒ cách ngưꢆi ta nꢁu nưꢗng, pha
trꢍn mà còn ꢒ thái ñꢍ, quy trình thưꢒng thꢢc rꢁt công phu. Đơn giꢃn như mꢍt nꢤm cơm
chꢁm vꢗi ruꢎc kèm mꢍt vài miꢌng ꢗt xanh cũng phꢃi bꢤt ñꢄu tꢂ viꢚc nꢤm sao cho ñúng
cách. Sau ñó, phꢃi nhai kꢪ ñꢉ cꢃm nhꢕn vꢝ ngꢇt cꢓa gꢛo, vꢝ mꢜn cꢓa ruꢎc vꢗi vꢝ cay xè cꢓa
quꢃ ꢗt xanh, chiêu thêm mꢍt ngꢞm nưꢗc chè nhâm nhi ñꢄy khoái cꢃm.
Đꢇc các tꢃn văn cꢓa Đꢀ Phꢁn vꢐ ꢨm thꢡc ñô thꢝ, ngưꢆi ñꢇc sꢙ rꢁt ꢁn tưꢖng vꢗi hương
vꢝ cꢓa tꢂng món ăn và vô cùng ngưꢫng mꢍ sꢡ am hiꢉu tinh tưꢆng cꢓa nhà văn. Đꢀ Phꢁn
viꢌt vꢐ ꢨm thꢡc ñô thꢝ tꢂ nhꢅng gì ñꢜc sꢤc nhꢁt, lꢤng ñꢇng nhꢁt trong dư vꢝ: xôi, bún chꢃ,
phꢒ, giò, cà phê, chén trà… và viꢌt vꢗi sꢡ tꢂng trꢃi, chiêm nghiꢚm cꢓa chính mình. Đꢌn
vꢗi tꢃn văn cꢓa Đꢀ Phꢁn, ngưꢆi ñꢇc như mꢍt lꢄn ñưꢖc sꢎng lꢛi, ñưꢖc cꢃm nhꢕn lꢛi vꢝ ngon
cꢓa tꢂng món ăn ñꢕm ñà hương vꢝ, nꢑng nàn tình yêu cꢓa ꢨm thꢡc ñô thꢝ.
64
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Xôi là món ăn mà hꢄu như vùng miꢐn nào cũng có và mꢀi nơi có mꢍt cách chꢌ biꢌn
riêng. Món xôi Hà Nꢍi ai ñã tꢂng ñưꢖc ăn, ñưꢖc nꢌm náp cꢃm nhꢕn vꢝ ngon, ngꢇt béo ngꢕy
cꢓa tꢂng hꢛt gꢛo quyꢚn vꢗi hương hoa tình cꢃm cꢓa con ngưꢆi chꢤc hꢥn sꢙ không bao giꢆ
quên ñưꢖc mꢍt món ăn ñáng nhꢗ như vꢕy. Hà Nꢍi là nơi có nhiꢐu loꢛi xôi cùng lúc hơn cꢃ:
“Xôi lúa ñưꢖc chꢌ biꢌn cꢄu kì và tinh xꢃo. Chꢇn ngô nꢌp già tuꢔi ñꢐu hꢛt ngâm qua ñêm.
Đꢑ ngô lꢈn vꢗi gꢛo nꢌp cái hoa vàng. Đãi ñꢀ xanh vꢫ ñꢑ riêng mꢍt chõ. Giã mꢝn nꢤm lꢛi
thành nꢤm bꢊng quꢃ bưꢒi. Hành tím thái tay phi bꢊng mꢫ lꢖn vàng già. Công ñoꢛn chꢌ
biꢌn còn tiꢌp tꢞc bꢒi chính bà bán xôi trên vꢋa hè. Trꢃi phꢄn tư tàu lá sen ra mꢧt ñơm xôi
vào. Cꢄm quꢃ ñꢀ thái như bay như biꢌn sao cho ñưꢖc mꢍt lát mꢠng nhꢁt mà diꢚn tích lꢗn
nhꢁt phꢓ lên. Rꢤc hành phi óng ánh mꢫ ñꢐu mꢍt lưꢖt. Chan mꢍt thìa mꢫ lꢖn chꢃy lên trên
cùng…” (Xôi). Tuy là mꢍt món ăn giꢃn dꢝ nhưng cꢄn phꢃi có sꢡ chꢋn chu trong các công
ñoꢛn và cũng cꢄn cꢃ sꢡ ñꢑng ñiꢚu tâm hꢑn cꢓa ngưꢆi chꢌ biꢌn lꢈn ngưꢆi thưꢒng thꢢc. Dù
chꢋ là mꢍt cách thưꢒng thꢢc gián tiꢌp nhưng ñꢇc nhꢅng bài văn nꢑng nàn hương vꢝ xôi nꢌp
cꢓa Đꢀ Phꢁn, ngưꢆi ñꢇc cũng thꢠa lòng.
Hꢄu hꢌt các nhân vꢕt thꢝ dân lâu ñꢆi trong tác phꢨm cꢓa Đꢀ Phꢁn ñꢐu có mꢍt vꢎn kiꢌn
thꢢc ꢨm thꢡc dày dꢜn. Tꢁt cꢃ các món ăn tꢂ ñơn giꢃn ñꢌn phꢢc tꢛp ñꢐu ñưꢖc hꢇ chꢌ biꢌn,
thưꢒng thꢢc như mꢍt môn nghꢚ thuꢕt. Đĩa bún ñꢕu vꢗi: “bát mꢤm tím xꢢ Thanh vꢤt chanh
pha ñưꢆng và ꢗt bꢍt hꢑng hào tươi tꢤn… Bún lá dày dꢜn cꢤt miꢌng trꢤng phau. Đꢕu Mơ
rán phꢑng giòn dai vꢂa vꢜn còn sꢓi tăm mꢫ. Và rꢔ rau kinh giꢗi kèm thêm nhꢅng miꢌng
dưa chuꢍt thái mꢠng” [8, tr.257]. Các nhân vꢕt thưꢒng thꢢc ñꢑ ăn bꢊng cꢃ khꢢu giác, thꢝ
giác và vꢝ giác: “Mùi mꢤm tôm vꢤt chanh thơm lꢂng. ꢬt ñꢠ và rau mùi tàu xanh sꢈm gai
gai mép. Vài nhánh húng mꢕp mꢛp xꢌp gꢇn gàng cùng vꢗi hành hoa sꢎng cꢤt ngꢤn. Đĩa
lòng luꢍc vꢈn còn hôi hꢔi bꢎc hơi” [6, tr.44].
Thꢕm chí: “Chꢋ mꢁy cꢓ lꢛc rang thôi anh cũng biꢌt ñꢌn bꢎn cách làm. Rang mꢍc. Rang
nưꢗc mꢤm. Rang lên xát vꢠ ñꢕp giꢕp chưng vꢗi mꢫ, muꢎi và hành xanh. Và dĩ nhiên làm
muꢎi vꢂng” [7, tr.58]. Đꢌn nhꢅng món có phꢄn phꢢc tꢛp hơn mꢍt chút như thꢝt gà ta luꢍc
chꢁm muꢎi chanh, cá chép tai trâu rán cꢃ con thơm lꢂng mùi nꢌp, rô don hꢛt bưꢒi rán hai
lꢟa giòn tan vàng sꢕm, nưꢗc mꢤm ꢗt gꢂng tꢠi cay xé lưꢫi…
ꢭm thꢡc Hà Nꢍi còn phꢃi kꢉ ñꢌn nhꢅng ñĩa ꢎc thơm nꢢc mùi chanh bưꢒi. Gánh quà
vꢜt cꢔng trưꢆng ngày trưꢗc không thꢉ thiꢌu hàng ꢎc. ꢮc loꢛi nào thì có cách thưꢒng thꢢc
cꢓa loꢛi ꢁy và ñꢐu rꢁt hꢁp dꢈn. Ăn ꢎc vꢜn thì dùng mꢃnh sꢤt tây cꢤt hình tam giác nhꢇn làm
ñꢑ nhꢉ ꢎc. Ăn ꢎc mút thì dùng ñꢑng hai xu bꢘ chiꢌc ñuôi nhꢇn ñꢉ mút. Nhìn ñĩa ꢎc nóng
hꢔi ñưꢖc múc ra ñꢜt cꢛnh bát nưꢗc mꢤm dꢁm ñưꢆng gꢂng ꢗt hꢁp dꢈn ñưꢖc pha chꢌ bꢊng
nưꢗc luꢍc ꢎc cho nhꢛt bꢗt. Ăn ꢎc thꢋnh thoꢃng ñꢚm thêm mꢍt ngꢞm nhꢠ nưꢗc chꢁm cay
sè... Ngoài ꢎc chꢁm còn có bún ꢎc cũng ngon không kém và chꢌ biꢌn cũng hꢌt sꢢc cꢄu kì.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
65
Tꢂ chꢇn ꢎc nhꢑi rêu bám xanh rì ngâm kĩ hàng tuꢄn vꢗi nưꢗc vo gꢛo. Hꢁp ꢎc bꢊng dꢈm
bꢀng nꢌp cái hoa vàng, Mươi con ꢎc dùng chiꢌc mꢠ thép ñꢕp ñuôi nhꢉ ra bꢁm ruꢍt thꢃ vào
bát. Nưꢗc chꢁm trong veo múc bꢊng giuꢍc nꢢa chꢋ vꢂa ꢁm gan bàn tay. Ăn vꢗi bún lá
mꢠng tèo trꢤng nõn. Tuyꢚt không dùng ñꢌn bꢁt cꢢ thꢢ rau dưa gia vꢝ nào. Nhìn tô bún ꢎc
thơm lꢂng thꢕt khó cưꢫng lꢛi, chꢤc hꢥn ai cũng muꢎn ñưa ngay vào miꢚng mà cꢃm nhꢕn vꢝ
giòn giòn sꢕt sꢕt cꢓa ꢎc béo bùi, vꢝ mát thơm cꢓa lát bún trꢤng. Không hꢥn vì các ñô thꢝ
giàu có nên cư dân ꢒ ñây thưꢒng thꢢc, chꢌ biꢌn ñꢑ ăn mꢍt cách cꢄu kì, mà ngay cꢃ thꢆi
nghèo khó, hꢇ ñã coi viꢚc nꢁu ăn như mꢍt nghi thꢢc hưꢒng thꢞ mang tính văn hóa. Hꢇ
ñưꢖc cha ông dꢛy rꢊng: “Càng nghèo càng phꢃi biꢌt cách nꢁu ăn ngon thì mꢗi sꢎng ñưꢖc”
[6, tr.169].
Trưꢗc khi muꢎn nꢁu ñưꢖc mꢍt món ăn ngon, ngưꢆi ta phꢃi ñưꢖc thưꢒng thꢢc chúng
mꢍt cách ñúng nghĩa. Và dù là kinh doanh, buôn bán nhưng ngưꢆi Hà Nꢍi xưa không vì lꢖi
nhuꢕn mà quên ñi viꢚc bꢠ tâm huyꢌt, tình cꢃm cꢓa ngưꢆi chꢌ biꢌn. Mꢀi món ăn ra ñꢆi ñưꢖc
chꢤt chiu biꢌt bao tâm huyꢌt, tình cꢃm cꢓa ngưꢆi chꢌ biꢌn.
Không chꢋ ăn, mà thói quen uꢎng cꢓa cư dân Hà Nꢍi cũng khác biꢚt vꢗi nhiꢐu vùng
miꢐn khác. Thói quen ăn sáng uꢎng cà phê tꢑn tꢛi như mꢍt ñiꢐu thiꢌt yꢌu cꢓa cuꢍc sꢎng thꢝ
thành. Nó cũng bao gꢑm mùi vꢝ, không gian và nét thư thái ñꢜc trưng: “Hương thơm cꢓa
nó có cꢃm giác như ñưꢖc dꢍi lên tꢂ ñꢁt” [5, tr.118]. “Mi nhꢁp mꢍt ngꢞm cà phê. Giꢅ lꢛi
giây lát trong miꢚng. Mùi cà phê ꢁm áp dâng ñꢄy lên sꢎng mũi” [5, tr.119]. Cà phê làm nên
mùi phꢎ. Mùi phꢎ thoang thoꢃng hương cà phê.
Điꢐu bꢢc bꢎi duy nhꢁt trong văn hóa ꢨm thꢡc ñô thꢝ là nhꢅng trà trꢍn công nghiꢚp sꢜc
mùi kinh tꢌ. Nó làm mꢁt ñi hương vꢝ cꢓa món ăn, làm phai nhꢛt kí ꢢc cꢓa thꢝ dân vꢐ thành
phꢎ và phá hꢓy mꢍt phꢄn không nhꢠ văn hóa tinh tꢌ cꢓa thꢝ thành. Tiꢐn bꢛc bon chen ngꢁm
cꢃ vào ñꢑ ăn thꢢc uꢎng “tꢛo hương vꢝ nhꢕm nhꢊn khó nuꢎt” [10, tr.53]. Cách chꢌ biꢌn cꢨu
thꢃ, thô thiꢉn làm hꢠng nhꢅng món ăn có tiꢌng: bát phꢒ công nghiꢚp có “màu nưꢗc dùng lꢆ
lꢖ ñꢞc và nhꢅng cꢇng hành nhꢂ nát. Thꢝt gà công nghiꢚp trꢤng bꢒ và mùi hoi nꢑng gꢤt như
nưꢗc vꢜt lông” [10, tr.104]. Nó ñi liꢐn vꢗi nhꢅng thꢝ dân mꢗi, cách hưꢒng thꢞ cꢓa các ñꢛi
gia sang trꢇng trong nhà hàng vꢗi tꢁt cꢃ kiꢉu cách cꢄu kì, trꢂ hương vꢝ cꢓa món ăn. Và
cꢍng thêm vào ñó là nhꢅng cꢃi biên theo chiꢐu hưꢗng phong phú không thꢉ kiꢉm soát: “ꢯ
Hà Nꢍi bây giꢆ bún riêu ꢎc ñã cho thêm giò và thꢝt bò tái. Sꢙ chꢥng ngꢛc nhiên nꢌu mai kia
trong bát bún ꢎc còn có cꢃ vài con châu chꢁu rang lá chanh” [9, tr.34].
Có thꢉ nói, lꢎi sꢎng cꢓa cư dân ñô thꢝ ñưꢖc thꢉ hiꢚn khá thành công qua cách phꢞc
trang, qua nhꢅng ñꢑ ăn, thꢢc uꢎng phꢎ phưꢆng. Nó vꢂa tinh tꢌ, thanh nhã, cꢄu kì, cao ñꢛo
như nꢐn văn hóa ngàn năm nơi ñây, vꢂa pha trꢍn nhiꢐu xô bꢑ, toan tính cꢓa nꢐn kinh tꢌ thꢝ
trưꢆng ꢑ ꢛt. Mꢍt yꢌu tꢎ nꢅa ñưꢖc Đꢀ Phꢁn quan tâm là văn hóa giao tiꢌp cꢓa ngưꢆi Hà Nꢍi.
66
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Thꢆi kì mꢒ cꢟa tꢛo ra nhiꢐu sꢡ ñan cài phꢢc tꢛp trꢤng ꢏ ñen, tꢎt ꢏ xꢁu. Các tác phꢨm
văn xuôi thꢆi kì này ñã phꢃn ánh mꢍt cách sinh ñꢍng bꢢc tranh cuꢍc sꢎng hꢀn tꢛp nơi ñô
thꢝ thông qua viꢚc xây dꢡng mꢍt thꢌ giꢗi nghꢚ thuꢕt thành thꢝ vꢗi nhiꢐu hꢛng ngưꢆi, nhiꢐu
cꢃnh ngꢍ ña dꢛng, nhiꢐu phong tꢞc, tꢕp tꢞc hꢀn ñꢍn. Truyꢐn thꢎng và hiꢚn ñꢛi là nhꢅng
yꢌu tꢎ có mꢜt trong ñꢆi sꢎng cꢓa xã hꢍi, trên mꢇi lĩnh vꢡc cꢓa quá trình phát triꢉn, trong ñó
có lĩnh vꢡc văn hóa giao tiꢌp ꢏ nꢐn tꢃng tinh thꢄn cꢓa xã hꢍi. Tuy nhiên, truyꢐn thꢎng và
hiꢚn ñꢛi không bao giꢆ tꢑn tꢛi mꢍt cách tĩnh tꢛi, tách biꢚt nhau mà luôn ꢒ trong thꢌ vꢕn
ñꢍng, liên hꢚ tác ñꢍng lꢈn nhau, vꢂa thꢎng nhꢁt vꢂa mâu thuꢈn vꢗi nhau, làm thành diꢚn
mꢛo văn hóa cꢓa dân tꢍc. Nꢌu không nhꢕn dꢛng và giꢃi quyꢌt tꢎt sꢡ thꢎng nhꢁt biꢚn chꢢng
giꢅa truyꢐn thꢎng và hiꢚn ñꢛi cꢓa văn hóa giao tiꢌp, chúng ta không thꢉ phát huy ñꢄy ñꢓ
vai trò cꢓa văn hóa ñꢎi vꢗi sꢡ phát triꢉn xã hꢍi. Văn hóa giao tiꢌp là biꢉu hiꢚn cꢓa trình ñꢍ
phát triꢉn xã hꢍi trong tꢂng thꢆi kỳ lꢝch sꢟ nhꢁt ñꢝnh.
Mꢎi quan hꢚ xã hꢍi cꢓa con ngưꢆi không chꢋ thꢉ hiꢚn ñưꢖc ñꢜc trưng cꢓa văn hóa xã
hꢍi mà còn thꢉ hiꢚn ñưꢖc tính cách, tâm lý cꢓa tꢂng cá thꢉ. Nhꢅng mꢎi quan hꢚ xã hꢍi
ñưꢖc dꢡng lên trong tác phꢨm cꢓa Đꢀ Phꢁn phꢃn ánh ñꢄy ñꢓ các phương diꢚn cꢓa xã hꢍi
thꢝ thành vꢗi nꢐn kinh tꢌ phát triꢉn như vũ bão. ꢯ ñó, có cꢃ lꢎi nói chuyꢚn nhã nhꢜn, thanh
lꢝch, lꢈn cái giꢃ dꢎi, trơ trꢙn và thô thiꢉn, bꢃn năng. Đó là mꢍt ñô thꢝ phꢢc tꢛp, nhiꢐu chiꢐu,
mꢍt phông nꢐn không ngꢂng biꢌn ñꢍng.
Trưꢗc hꢌt là lꢎi giao tiꢌp thanh lꢝch cꢓa nhꢅng thꢝ dân lâu ñꢆi. Dꢈu chꢋ là mꢍt anh lái
xe bình thưꢆng, Khai trong Ruꢔi là ruꢔi vꢈn có sꢡ lꢝch thiꢚp dꢦ mꢌn, cách ăn tiêu “ñiꢐm
ñꢛm cân nhꢤc” chꢢ không hꢖm mình. Quang Văn trong Rꢗng ngưꢀi nhꢧ nhàng vꢗi cꢃ
nhꢅng anh xe ôm ngoài bꢌn xe. Hoꢜc như Thông trong Con mꢄt rꢉng, khi ñi vào nhà hàng
ñông ñúc “anh cúi ngưꢆi thꢕn trꢇng luꢑn lách qua ñám khách ñông nghꢝt luôn miꢚng xin
lꢀi, xin lꢀi… Đúng là tác phong ngưꢆi Hà Nꢍi nhưng ꢒ ngay chính Hà Nꢍi bây giꢆ tìm
ñưꢖc mꢍt ngưꢆi như anh cũng rꢁt hiꢌm”. Đꢜc biꢚt, nhꢅng thꢝ dân lâu ñꢆi có lꢎi giao tiꢌp
ñꢄy tꢡ trꢇng. Hꢇ ñưꢖc dꢛy luôn biꢌt rõ ñꢝa vꢝ cꢓa mình, không nhꢕn nhꢅng ñón rưꢗc thái
quá, phù phiꢌm: “Lꢗn lên vào thꢆi kì giáo dꢞc dꢛy cho con ngưꢆi ta rꢁt ý thꢢc vꢐ vꢝ trí
trong xã hꢍi, anh không cho phép mình có nhꢅng cư xꢟ vưꢖt quá tꢄm vóc cꢓa mình. Nhún
nhưꢆng ñꢁy mà cũng là tꢡ trꢇng” [7, tr.10].
ꢯ nơi phꢎ phưꢆng ñông ñúc, chꢥng có gì khó hiꢉu khi không phꢃi thꢝ dân nào cũng cư
xꢟ nhã nhꢜn, thanh lꢝch cꢃ. Cư dân thành phꢎ cũng có lꢎi giao tiꢌp ngꢛo mꢛn, khinh ngưꢆi:
“Ngưꢆi Hà Nꢍi nꢔi tiꢌng khꢤp trong nam ngoài bꢤc vꢐ phong cách bán hàng như ñuꢔi
khách. Cái ngꢛo mꢛn cꢓa nhꢅng thꢝ dân ñꢄu não dù kín ñáo hay lꢍ liꢦu cũng chꢋ là mꢍt mà
thôi” [8, tr.22]. Thꢕm chí, trong lꢆi ăn tiꢌng nói cꢓa hꢇ có ý khách sáo quá ñà, ñꢌn mꢢc
“giꢃ dꢎi và ñꢄy cꢛm bꢈy” [10, tr.313]. Tác giꢃ viꢌt nhꢅng câu ñꢄy chiêm nghiꢚm, vꢗi mong
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
67
muꢎn góp tiꢌng nói làm cho lꢎi ꢢng xꢟ cꢓa con ngưꢆi tꢎt ñꢧp hơn, tránh xa hiꢚn thꢡc: “dân
phꢎ là thꢌ. Luôn miꢚng hô khꢨu hiꢚu hꢇc hꢠi nhưng nꢌu ñưꢖc góp ý mꢍt chút thì lꢕp tꢢc xù
lông phꢃn pháo cũng bꢊng câu cꢟa miꢚng “Xin ñꢂng dꢛy dꢀ” [8, tr.213]. Ông còn ñau xót
nhꢕn ra rꢊng: “Sꢎ ngưꢆi ñóng kꢝch ꢒ thành phꢎ bao giꢆ cũng nhiꢐu hơn nhꢅng ngưꢆi sꢎng
thꢕt” [10, tr.233]. Khó mà tránh ñưꢖc tình trꢛng ñau lòng này khi mꢇi cư dân ꢑ ꢛt dꢑn ꢢ
vào nhꢅng thành phꢎ lꢗn. Các mꢎi quan hꢚ trꢒ nên bão hòa, luôn luôn ñꢔi mꢗi tùy theo
mꢞc ñích cꢓa con ngưꢆi.
Mꢎi quan hꢚ giꢅa con ngưꢆi vꢗi con ngưꢆi nơi phꢎ thꢝ bꢝ tiꢐn bꢛc chen vào, nhanh
chóng trꢒ nên thꢡc dꢞng: “Dân phꢎ khi xong viꢚc thưꢆng không muꢎn có nhꢅng tiꢌp xúc
kéo dài mꢁt thꢆi gian” [10, tr.182]. Không chꢋ vꢕy, mꢎi quan hꢚ giꢅa ngưꢆi vꢗi ngưꢆi còn
trơ trꢙn ñꢌn tàn nhꢈn như kiꢉu “biꢌn bꢛn thành thꢡc phꢨm” [10, tr.90], hoꢜc ngꢕp ngꢞa bon
chen, giꢃ dꢎi, phiꢐn lꢞy, ngꢆ vꢡc cꢓa “nhꢅng kꢘ trơ trꢙn ñꢌn mꢢc thꢕt thà? Hay giꢃ dꢎi ñꢌn
ñꢍ lì lꢖm” [7, tr.12]. Thay vì nói chuyꢚn, bꢤt tay, nhꢅng cư dân sꢎng ꢒ nhꢅng ñô thꢝ có mꢍt
cách tꢛo lꢕp, duy trì mꢎi quan hꢚ xã hꢍi rꢁt ñꢜc biꢚt ꢏ nhꢆ mꢍt phương tiꢚn trung gian hiꢚu
quꢃ ꢏ tiꢐn: “Hꢤn kín ñáo chìa ra chꢋ mꢍt loꢛi giꢁy phép thôi… Cái giꢁy phép cꢓa hꢤn cũng
ñang trong thꢆi kỳ chuyꢉn ñꢔi. Tꢂ rít rꢝt cotton sang polymer trơn chuꢍi” [10, tr.40]. Thꢕm
chí, tiꢐn còn trꢒ thành “vꢕt liꢚu xây dꢡng” cꢓa mꢇi công trình lꢗn nhꢠ.
Mꢎi quan hꢚ con ngưꢆi vꢗi con ngưꢆi trong tác phꢨm cꢓa Đꢀ Phꢁn bꢝ cuꢎn vào vòng
xoáy cꢓa viꢚc kiꢌm chác và bán mua danh vꢇng. Hiꢌm hoi lꢤm mꢗi bꢤt gꢜp mꢍt tình cꢃm
giꢃn dꢝ, ñꢧp ñꢙ như lão Quꢃng vꢗi lão Hoꢛt và nhꢅng ngưꢆi già, trꢘ em cơ nhꢫ ꢒ Trung tâm
bꢃo trꢖ xã hꢍi. Nꢌu không phꢞc vꢞ mꢍt tham vꢇng nào ñó, các nhân vꢕt chꢋ cꢄn thꢆ ơ vꢗi
nhau, cũng là mꢍt cách duy trì khoꢃng trꢎng cho riêng mình: “Cuꢎi cùng thì chꢀ trú ꢨn an
toàn nhꢁt lꢛi chính là thành phꢎ ñông ñúc. Chꢥng ai quen ai ꢒ ñꢁy. Không cꢄn biꢌt nhau
hoꢜc biꢌt rꢑi quên” [10, tr.39]. Đꢀ Phꢁn khꢤc hꢇa lꢎi sꢎng cꢓa con ngưꢆi vꢗi ngꢔn ngang
bꢐ bꢍn như chính “Hà Nꢍi cꢓa hôm nay, trên và dưꢗi, trưꢗc và sau, hùng hꢞc, sùng sꢞc,
quꢄn quꢕt trong công cuꢍc mưu sinh, làm giàu, hưꢒng thꢞ, và cꢃ tꢡ hꢓy” [3].
Ông luôn “tiꢌc nuꢎi vꢐ mꢍt văn hóa ꢢng xꢟ cꢓa ngưꢆi Hà Nꢍi. Mꢍt ñꢢt gãy vĩnh viꢦn
không thꢉ hàn gꢤn lꢛi ñưꢖc nꢅa khi mà dân sꢎ tăng vꢇt vꢗi cuꢍc nhꢕp cư ào ꢛt như bây
giꢆ” [11]. Tuy nhiên, không phꢃi tác giꢃ chꢋ hưꢗng cái nhìn mꢍt chiꢐu mang tính chꢁt hoài
cꢔ hoꢜc tiêu cꢡc vꢐ thành phꢎ. Ông nhꢕn thꢢc sâu sꢤc rꢊng: “Hà Nꢍi phꢃi phát triꢉn, nhꢅng
ngói nâu tưꢆng cũ mꢁt ñi cũng là ñiꢐu tꢁt yꢌu”. Dù có luyꢌn tiꢌc “nꢌp sꢎng bình dꢝ êm ꢃ,
tao nhã lꢝch thiꢚp cꢓa mꢍt Hà Nꢍi xưa ñang dꢄn bꢝ mai mꢍt” nhưng Đꢀ Phꢁn vꢈn tràn ñꢄy
niꢐm tin vào “nhꢅng thꢝ dân cũ Hà Nꢍi là hꢛt nhân ñang cꢎ sꢢc giꢅ gìn nꢌp sꢎng” ꢏ mꢍt
dꢁu hiꢚu ñáng mꢂng cho viꢦn cꢃnh “Hà Nꢍi sꢙ quay lꢛi mꢛnh mꢙ hơn vꢗi nꢌp sꢎng thanh
lꢝch, trꢕt tꢡ, tao nhã như ngày nào” [12].
68
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
3. KꢄT LUꢅN
Tꢛi Hꢍi sách Thành phꢎ vì hòa bình 2014, nói vꢐ viꢚc viꢌt văn, Đꢀ Phꢁn cho rꢊng ñó
là mꢍt hành ñꢍng giꢅ gìn văn hóa. Cũng như Bùi Xuân Phái ñã lưu giꢅ mái ngói tưꢆng rêu
vào vĩnh cꢟu hꢍi hꢇa, thì nhà văn cꢄn làm ñiꢐu tương tꢡ vꢗi chꢅ nghĩa. Đꢉ văn hóa cꢓa
mꢍt thꢝ thành trꢄm mꢜc không bao giꢆ mꢁt ñi: “vꢘ ñꢧp ꢒ Hà Nꢍi tꢂng có và tꢂng mꢁt
nhưng ngưꢆi cꢄm bút phꢃi nhꢤc lꢛi và làm sꢎng dꢕy nhꢅng giá trꢝ, phꢨm chꢁt ꢁy” [2]. Cái
ông luôn trăn trꢒ là lꢎi văn hóa ꢢng xꢟ lꢝch lãm cꢓa “ngưꢆi ꢒ Hà Nꢍi”, làm sao cho nó
ñꢂng phai nhꢛt, lai tꢛp, biꢌn tưꢗng. Ông cũng nói rꢁt rõ rꢊng, quá trình ñô thꢝ hóa là tꢁt
yꢌu. Ông lưu giꢅ nhꢅng mái ngói tưꢆng nâu trong văn chương, không có nghĩa là ông bài
trꢂ cái mꢗi. Đꢀ Phꢁn “không quá tha thiꢌt hay rên rꢋ tiꢌc nuꢎi khi mꢁt ñi nhꢅng mái phꢎ
thâm nâu, nhꢅng dãy phꢎ cꢔ nhà ꢎng mà ai ꢒ trong ñó cũng ñꢐu kêu khó, kêu khꢔ… Điꢐu
ông ꢁn tưꢖng nhꢁt cũng không phꢃi là xã hꢍi thꢝ dân Hà Nꢍi ñang sꢎng bây giꢆ, mà chính
là Hà Nꢍi ꢒ cái thꢆi mà ông và nhiꢐu ngưꢆi ñã ñưꢖc may mꢤn sꢎng. ꢯ ñó, sꢡ giao tiꢌp ñã
làm nên cꢎt cách cꢓa con ngưꢆi. ꢯ ñó, sꢡ văn minh công cꢍng làm ngưꢆi ta tꢟ tꢌ hơn… Đó
là nhꢅng giá trꢝ sꢎng mà bây giꢆ, vꢗi tư cách ngưꢆi cꢄm bút, ông muꢎn viꢌt ra, muꢎn mꢇi
ngưꢆi ñꢇc nó, và mong mꢍt ngày không xa, nhꢅng giá trꢝ ꢁy sꢙ quay trꢒ lꢛi mꢃnh ñꢁt này”
[1]. Vꢗi nhꢅng ưꢗc nguyꢚn ꢁy, Đꢀ Phꢁn có thꢉ ñưꢖc coi là mꢍt Pablo Picasso cꢓa Hà Nꢍi,
mꢍt Hà Nꢍi lꢕp thꢉ, muôn mꢜt ñꢆi thưꢆng, nhưng vꢈn lꢁp lánh nhꢅng vꢘ ñꢧp riêng.
TÀI LIꢆU THAM KHꢇO
1. Mai Hoàng (2014), Vꢙ Hà Nꢃi qua con chꢓ, http://www.anninhthudo.vn/blogꢏngheꢏsi/veꢏhaꢏ
noiꢏquaꢏconꢏchu/573068.antd.
2. Mi Ly (2014), Đꢉ Phꢈn ñoꢁt giꢏi Hꢃi Nhà văn Hà Nꢃi 2014: Nhà văn có nhꢓng ký ꢕc “ăn
tiꢅn”,
http://thethaovanhoa.vn/vanꢏhoaꢏgiaiꢏtri/doꢏphanꢏdoatꢏgiaiꢏhoiꢏnhaꢏvanꢏhaꢏnoiꢏ2014ꢏ
nhaꢏvanꢏcoꢏnhungꢏkyꢏucꢏanꢏtienꢏn20141005025028504.htm.
3. Hoài Nam (2013), Cuꢃc sꢍng ꢚ bên cꢁnh, http://nicoꢏparis.com/tinꢏtucꢏ422/cuocꢏsongꢏoꢏbenꢏ
canhꢏhoaiꢏnam.vhtm.
4. An Ngꢇc (2014), Hꢂa sĩ, nhà văn Đꢉ Phꢈn: “Cꢏ ñꢀi, tôi sꢙ chꢛ viꢖt sách vꢅ Hà Nꢃi”,
/285321.vnp.
5. Đꢀ Phꢁn (2010), Vꢄng mꢎt, Nxb Hꢍi Nhà văn, Công ty Sách Bách Viꢚt.
6. Đꢀ Phꢁn (2011), Chꢏy qua bóng tꢍi, Nxb Trꢘ.
7. Đꢀ Phꢁn (2011), Rꢗng ngưꢀi, Nxb Phꢞ Nꢅ.
8. Đꢀ Phꢁn (2013), Con mꢄt rꢉng, Nxb Văn hꢇc.
9. Đꢀ Phꢁn (2013), Dꢜng dꢎc triꢅn sông mưa, Nxb Trꢘ
10. Đꢀ Phꢁn (2013), Hà Nꢃi thì không có tuyꢖt, (tꢃn văn), Nxb Trꢘ.
11. Đꢀ Phꢁn (2015), Ngꢝm ngꢊi phꢍ phưꢀng, (Tꢛp bút), Nxb Trꢘ.
12. Dương Tꢟ Thành (2011), Đꢉ Phꢈn: Gã thꢑ dân lꢁc lõng giꢓa “Rꢗng ngưꢀi”,
http://giaitri.vnexpress.net/tinꢏtuc/sach/langꢏvan/doꢏphanꢏgaꢏthiꢏdanꢏlacꢏlongꢏgiuaꢏrungꢏnguoiꢏ
2135406.html.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
69
HA NOI IN THE PROSE OF DO PHAN
Abstrast: Ha Noi was a prominent theme in the prose of Do Phan. Ha Noi in prose of Do
Phan was expressed clearly through lifestyle and dailyꢞliving habit of the people in the
city where the author had experienced. These were showed sucessfully through costume,
cuisine and cultural communication. Do Phan had written about Ha Noi to preserve the
cultural values of Hanoian.
Keywords: Do Phan, Ha Noi, urban population
9 trang
17441
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hà Nội trong văn xuôi Đỗ Phấn", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ha_noi_trong_van_xuoi_do_phan.pdf
