Bài giảng Nhập môn tài chính tiền tệ - Chương 3: Ngân sách nhà nước
CHƯƠNG 3
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
1
NỘI DUNG
1 Những vấn đề chung về ngân sách nhà
nướ(NSNN)
2 Thu NSNN
3 ChNSNN
4 BộchNSNN và các biện pháp cân đối
NSNN
Hthống NSNN và phân cấp quản lý
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
2
3.1 Những vấn đề chung về NSNN
Khániệm:
Là hệ thống các quan hệ kinh tế dướhình thágiá
trịphásingắliềvớqutrìntạlậpphâphốvà
sử dụng quỹ TT tập trung của NN khi NN tham gia
phân phốcác nguồn TC quốc gia nhằm đảm bảo cho
việc thựhiện cáchứnăngnhiệm vụ củNN
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
3
3.1 Những vấn đề chung về NSNN (tiếp)
Đặđiểm
ắn vớquyền lựkintếchíntrcủNNliêquađến việc thực
hiện cáchứnăng củNNđượtiến hành trêcơ sở pháp .
ắvớsở hữu NNchứđựng nộdung KXHquahlợíckhi
NN tham giphâphốcánguồTC quốgTrong đólợích quốc
giatổnthđượđặlên hàng đầ.
uNSNN đượchithành nhiều qunhỏ có tádụng riêng rồmới
đượchdùncho những mụđích đxáđịnh trướ.
Đượthựhiện thenguyên tắkhông hoàtrtrựtiếp lchủ yế.
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
4
3.1.3 Vai trò của ngân sách nhà nước
à công cụ huy động nguồn TC cho các nhu cầu chi tiêu và
thực hiện sự cân đối thu chi tài chính của NN.
à công cụ điều tiết vĩ mô nền KXH
+ Định hướng sản xuất kinh doanh, xác lập cơ cấu KT hợp lý
của nền KT quốc dân.
+ Điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, kiểm soát lạm phát.
+ Điều tiết thu nhập nhằm đảm bảo công bằng xã hội.
à công cụ kiểm tra giám sát các hoạy động KXH
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
5
3.2 Thu ngân sách nhà nước
Khániệmđặđiểm thu NSNN
* Khániệ:
Thu NSNN là việc NN sử dụng quyền lựcủa mình
để huy độngtập trung mộphần nguồn lực TC quốgia
đhìnthành quTT cần thiếnhằm đáp ứng cánhu cầu
chtiêcủa N.
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
6
3.2.1 Khái niệm, đặc điểm thu NSNN
(tiếp)
* Đặđiể:
à mộhình thức phân phốnguồn TC quốc gia giữa Nhà
nước vớcáchủ thể trong XHdựa trên quyền lực củNhà
nướcđgiảquyếhàhòcámốquan hvlợích KT
ắn chặvớthực trạng KT và sự vận động của các phạm
trù gitrkhá.
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
7
3.2.2 Phân loại thu NSNN
Căn cứ vào nộdung kinh tcủa cákhoản thu
+ Thu thuế
+ Thu phílphí
+ Thu từ hoạđộng kintcủNhnước
+ Thu từ hoạđộng sự nghiệp
+ Thu từ bán hoặcho thutàsản thuộsở hữu nhnước
+ Thu từ vay nợ vviện trợ không hoàn lại
+ Thu kháphạttịch thutịch biêTS…
-
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
8
Căn cứ vàtính chấphásinh cákhoản thu
+ Ththườnxuyên
+ Thkhônthườnxuyên
Căn cứ vàtính chấcân đốNSNN
+ Thtroncâđốngâsácnhnước
+ Thu ngoàcân đốngân sách nhà nước (thu bù
đắp thiếhụNSNN)
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
9
3.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN
Thu nhập GDP bình quân đầu người.
Tỷ suất doanh lợi trong nền kinh tế
Khả năng xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên (dầu mỏ và
khoáng sản)
Mức độ trang trải các khoản chi phí của Nhà nước
Tổ chức bộ máy thu nộp
Các nhân tố khác…
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
10
3.2.4 Các nguyên tắc thiết lập hệ thống thu
NSNN
- Nguyên tắc ổn định lâu dài
- Nguyên tắc đảm bảo công bằng
- Nguyên tắc rõ ràng, chắc chắn
- Nguyên tắc giản đơn
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
11
3.3 Chi ngân sách nhà nước
1 Khániệmđặđiểm
* Khániệm:
Chngân sách Nhà nước là quá trình phân phối
và sử dụng quỹ Ngân sách Nhà nướcnhằm trang trải
cáchphchbmáNhnướvà thựhiện cáchức
năng của Nhà nướvmọmặ.
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
12
3.3.1 Khái niệm, đặc điểm (tiếp)
* Đặđiể:
- ắn vớbộ máy NN và những nhiệm vụ KXHchính trị
mNN phảđảm đương trontừng thờk.
ắn liền vớquyền lựcủN.
Hiệu quđượxem xétrên tầm vm.
Mang tính chấkhông hoàn trtrựtiếp lchyế.
hường có những táđộnđến sự vận động củcáphạm trù
gitrkhá.
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
13
3.3.2 Phân loại chi NSNN
Căn cứ vào nội dung của các khoản chi
+ Chi đầu tư phát triển kinh tế
+ Chi phát triển sự nghiệp
+ Chi quản lý hành chính
+ Chi phúc lợi xã hội
+ Chi cho an ninh quốc phòng.
+ Chi khác: Chi trả nợ, chi viện trợ,…
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
14
3.3.2 Phân loại chi NSNN (tiếp)
Căn cứ vào mục đích chi tiêu
+ Chi cho tích luỹ
+ Chi tiêu dùng
Căn cứ vào tính chất phát sinh các khoản ch:
+ Chi thường xuyên
+ Chi không thường xuyên
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
15
3.3.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chi
NSNN
Bản chất chế độ XH
Sự phát triển của lực lượng sản xuất
Khả năng tích luỹ của nền KT
Mô hình tổ chức bộ máy NN và những nhiệm vụ KXH
mà NN đảm nhiệm trong từng thời kỳ.
Một số nhân tố khác như: biến động KT, chính trị, XH; giá
cả, lãi suất, tỷ giá hối đoái ...
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
16
3.3.4 Các nguyên tắc tổ chức chi NSNN
Dựtrên khnăng các nguồn thu có thhuy động được để
bố trcákhoản chi
Tiếkiệm vhiệquả
Tập trung có trọnđiểm
NN và nhân dân cùng làm trong việc bố trcákhoản chi
củNSNNnhấlkhoản chmang tínchấphúlợXH
Phân biệnhiệm vụ phátriển KXH các cấp theo luậđể
bố trcákhoản chcho thích hợ.
- Kết hợp các khoản chi NSNN với việc điều hành khối
lượng TTlãsuấttỷ giá hốđoáđể tạo nên công cụ tổng
hợp cùng táđộngthựhiện cámục tiêu KT vm.
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
17
3.4 Bội chi NSNN và các biện pháp cân
đối NSNN
3.4.1 Khái niệm và các loại bội chi NSNN
* Khái niệmBội chi NSNN là tình trạng mất cân đối của
NSNN khi thu NSNN không đủ bù đắp các khoản chi NSNN
trong một thời kỳ nhất định
* Các loại bội chi: Căn cứ vào nguyên nhân gây ra bội chi
+ Bội chi cơ cấu
+ Bội chi chu kỳ
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
18
3.4.2 Biện pháp cân đối NSNN
Những giảpháp tăng thu
Công cụ thuế
+ Ban hành cáthumới
+ Hoàn thiện các sắc thuế hiện hành theo hướng thay đổi
mứthusuấtmở rộng diện điều tiếcủthuế
Bồdưỡng cánguồn thu nộbộ
Cágiảpháp kháHoàn thiện bộ máy hànthu
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
19
3.4.2 Biện pháp cân đối NSNN
Những giảpháp giảm chi
Cắgiảm những khoản chchưcấp bách
- Rà soát, xây dựng và hoàn thiện các định mức chtiêu
khoa họvà hợp lý
Thựhành tiếkiệm chống tham tham nhũng lãng phí
Tingiảm vnâng cao hiệu quhoạđộng củbmáy NN
Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp
20
Tải về để xem bản đầy đủ
27 trang
22650
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Nhập môn tài chính tiền tệ - Chương 3: Ngân sách nhà nước", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_nhap_mon_tai_chinh_tien_te_chuong_3_ngan_sach_nha.pdf
