Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ tại thành phố Nha Trang

Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức

của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ tại thành phố Nha Trang

Nguyễn Hoài Bảo

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam- Chi nhánh tỉnh Khánh Hòa

Ngày nhận: 03/01/2021

Ngày nhận bản sửa: 26/01/2021

Ngày duyệt đăng: 23/03/2021

Tóm tắt: Nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận

tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt thủy sản xa bờ tại thành phố Nha

Trang. Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy Logit để đánh giá tác động của biến

độc lập đến biến phụ thuộc. Kết quả phân tích từ 120 hộ điều tra cho thấy tỷ lệ hộ

ngư dân đánh bắt xa bờ tại địa bàn tiếp cận được vốn tín dụng chính thức còn thấp.

Những nhân tố được tìm ra là: trình độ học vấn, kinh nghiệm nghề nghiệp của chủ

hộ, số chuyến biển và thời gian chuyến biển. Kết quả nghiên cứu cũng cho rằng

chính sách giáo dục và chính sách tín dụng, đặc biệt là phòng ngừa rủi ro tín dụng

và thay đổi quan niệm của ngư dân trong vay vốn cần được quan tâm để nâng cao

khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ tại thành phố

Nha Trang.

Từ khóa: đánh bắt xa bờ, hộ ngư dân, Nha Trang, tín dụng chính thức.

Factors aﬀecting the oﬀshore ﬁshing household’s access to formal credit in Nha Trang City

Abstract: This study aimed at ﬁnding factors aﬀecting the oﬀshore ﬁshing household’s access to

formal credit in Nha Trang city. The study used Logit model to measure impacts of independent

variables on dependent variables. The analysis results from 120 households show that the proportion

of oﬀshore ﬁshing households in the area having access to formal credit is low. Dectected factors

include: educational level, professional experience of the head of household, number of trips and

voyage time. The research results also suggest that educational policies and credit policies, especially

in oder to prevent credit risks and change the perception of ﬁshermen in borrowing, should be

considered to improve the oﬀshore ﬁshing household’s access to formal credit in Nha Trang city.

Keywords: ﬁshermen household, formal credit, Nha Trang, oﬀshore ﬁshing.

Bao Hoai Nguyen

Email: nguyenhoaibao.[email protected]

State Bank of Vietnam branch Khanh Hoa province

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

Số 226- Tháng 3. 2021

14

ISSN 1859 - 011X

NGUYỄN HOÀI BẢO

1. Giới thiệu

tài trợ tín dụng chỉ chiếm 1,84% tổng số

tàu cá xa bờ ở Nha Trang (Chi cục Thủy

sản tỉnh Khánh Hòa, 2019), trong khi đó,

nợ xấu chiếm 44,8% tổng dư nợ cho vay

(Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh

tỉnh Khánh Hòa, 2019b). Tuy nhiên, hiện

nay vẫn chưa có nghiên cứu nào về tiếp

cận TDCT của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại Nha Trang. Nhận thức được những khó

khăn trên, nghiên cứu này được đặt ra nhằm

giải quyết yêu cầu thực tiễn, tìm ra các nhân

tố ảnh hưởng đến tiếp cận TDCT của hộ ngư

dân đánh bắt xa bờ tại TP. Nha Trang.

Việt Nam là quốc gia sở hữu hơn 3.260

km bờ biển, kéo dài từ Bắc đến Nam, với

khoảng 3.000 hòn đảo ven bờ, diện tích

hơn 1.600 km², là nơi sinh sống của hàng

trăm nghìn ngư dân (Trần Đức Thạnh và

cộng sự, 2008). Với lợi thế thiên nhiên ban

tặng, nghề khai thác và đánh bắt thủy sản

là một trong những nghề có truyền thống

lâu đời nhất của người dân Việt Nam.

Tuy nhiên, nếu so với thế giới, nghề cá

Việt Nam vẫn có quy mô nhỏ, trang bị tàu

thuyền nhỏ (72% số lượng tàu thuyền có

công suất nhỏ hơn 45 CV), chủ yếu hoạt

động ở các vùng nước gần bờ (Hội Nghề

cá Việt Nam, 2007, tr. 223). Ở Thành phố

(TP) Nha Trang, khai thác ven bờ vẫn

chiếm đa số. Tính đến 31/12/2019, toàn

TP có 3.056 tàu cá, trong đó, tàu đánh

bắt ven bờ là 1.862 chiếc, chiếm tỷ trọng

60,93% tổng số tàu cá tại Nha Trang (Chi

cục Thủy sản Tỉnh Khánh Hòa, 2019).

Nhằm thúc đẩy phát triển đánh bắt xa bờ,

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị

định số 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014

về một số chính sách phát triển thủy sản

(Nghị định 67), trong đó, các chính sách

về đầu tư, tín dụng, bảo hiểm, ưu đãi thuế

và một số chính sách khác là công cụ để

Nhà nước khuyến khích ngư dân đóng tàu

công suất lớn, vỏ thép để chuyển từ khai

thác gần bờ sang khai thác xa bờ, góp

phần phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ

quyền biển đảo quê hương. Đặc biệt, nâng

cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức

(TDCT) của ngư dân là một trong những

nhiệm vụ quan trọng để triển khai và đưa

Nghị định 67 vào đời sống của ngư dân.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc tiếp cận

TDCT của các hộ ngư dân trên địa bàn

TP. Nha Trang hiện nay vẫn còn nhiều khó

khăn. Tính đến 31/12/2019, số tàu cá xa bờ

được các ngân hàng thương mại (NHTM)

2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp

nghiên cứu

2.1. Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên

cứu

2.1.1. Khái niệm đánh bắt xa bờ

Quyết định số 159/1998/QĐ-TTg ngày

03/9/1998 (Quyết định 159) định nghĩa:

“Đánh cá xa bờ tạm thời quy định là đánh

cá ở vùng biển được giới hạn từ đường

đẳng sâu 30 mét trở ra, đối với vùng biển

vịnh Bắc Bộ, Đông và Tây Nam Bộ, vịnh

Thái Lan và đường đẳng sâu 50 mét trở ra,

đối với vùng biển miền Trung. Tàu đánh

cá xa bờ là tàu có lắp máy chính công suất

từ 90 CV trở lên; có đăng ký hành nghề tại

địa phương nơi cư trú hoặc có giấy phép

hành nghề đánh cá xa bờ do cơ quan bảo

vệ nguồn lợi thủy sản cấp”. Hiện tại, quyết

định này vẫn còn hiệu lực.

Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày

08/3/2019 (Nghị định 26) phân chia vùng

biển Việt Nam thành ba vùng: vùng ven

bờ, vùng lộng và vùng khơi theo thứ tự từ

gần bờ đến xa bờ.

“Khoản 1 Điều 43 Nghị định 26 quy định:

a) Tàu có chiều dài lớn nhất từ 15 mét trở

lên hoạt động tại vùng khơi, không được

hoạt động tại vùng ven bờ và vùng lộng;

Số 226- Tháng 3. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

15

Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại Thành phố Nha Trang

b) Tàu có chiều dài lớn nhất từ 12 mét

đến dưới 15 mét hoạt động tại vùng lộng,

không được hoạt động tại vùng khơi và

vùng ven bờ;”

Nha Trang thuộc vùng biển miền Trung,

có đường đẳng sâu 50 mét từ bờ biển trở

ra thuộc vùng lộng và vùng khơi. Như

vậy, trong nghiên cứu này, đánh bắt xa bờ

là hoạt động đánh bắt của tàu cá hoạt động

ở vùng lộng và vùng khơi, có chiều dài từ

12 mét trở lên và công suất từ 90 CV trở

lên theo quy định của Quyết định 159 và

Nghị định 26.

(2010), trong nghiên cứu về các yếu tố

ảnh hưởng tới ý định sử dụng dịch vụ

TDCT trong cộng đồng ngư dân ven biển

tại tỉnh Khánh Hòa, sử dụng mô hình

TPB của Fishbein và Ajzen (1975)- một

mô hình được sử dụng rất nhiều trong các

nghiên cứu về hành vi, trong đó có hành

vi về việc sử dụng các dịch vụ- để giải

thích ý định của hộ ngư dân trong việc sử

dụng dịch vụ tín dụng ngân hàng. Kết quả

nghiên cứu đã tìm ra 3 yếu tố tác động là:

điều kiện vay; thái độ; và sự thuận tiện

trong việc tiếp cận dịch vụ tín dụng.

Trần Ái Kết và Huỳnh Trung Thời (2013),

trong nghiên cứu về tiếp cận TDCT của

nông hộ tại tỉnh An Giang, sử dụng mô

hình hồi quy Logit để phân tích kết quả từ

150 quan sát, đã chỉ ra các yếu tố trình độ

học vấn, giá trị tài sản của hộ, diện tích đất

thổ cư có tương quan nghịch với giới hạn

TDCT của hộ; các yếu tố nghề nghiệp của

chủ hộ, sử dụng tín dụng phi chính thức

có tương quan thuận với giới hạn TDCT

của hộ. Vương Quốc Duy và Đặng Hoàng

Trung (2015) cũng chỉ ra rằng các thuộc

tính của chủ hộ như giới tính, trình độ học

vấn, độ tuổi và các thuộc tính của nông

hộ như vị trí xã hội, thu nhập ảnh hưởng

đến khả năng tiếp cận TDCT của hộ chăn

nuôi heo tại quận Ô Môn, Cần Thơ. Kinh

nghiệm nghề nghiệp là một nhân tố mà

Phạm Bảo Quốc và Nguyễn Thị Búp

(2016) đã tìm ra trong nghiên cứu về các

nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận

TDCT của hộ nuôi tôm thẻ chân trắng tại

huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh, ngoài ra,

một số nhân tố khác về tín dụng được tìm

ra là lãi suất, thủ tục cho vay, có phương

án sản xuất phù hợp, có tài sản thế chấp.

Các nhân tố tài sản thế chấp, thủ tục vay

vốn, trình độ dân trí, mục đích vay vốn và

lãi suất cho vay cũng là các nhân tố ảnh

hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay của

hộ sản xuất cà phê ở Đăk Lăk trong nghiên

2.1.2. Tổng quan nghiên cứu và mô hình

nghiên cứu

Vì mối quan hệ tương quan giữa hiệu quả

kinh tế và khả năng tiếp cận TDCT, giữa

hộ ngư dân và nông hộ nên những nghiên

cứu về hiệu quả kinh tế của nghề cá xa bờ

và những nghiên cứu về tiếp cận TDCT

của nông hộ sẽ được tham khảo để lựa

chọn các nhân tố cho mô hình nghiên cứu.

Nghiên cứu về hiệu quả kinh tế, Al Jabri

và cộng sự (2013) chứng minh rằng việc

tăng công suất động cơ, đi biển thường

xuyên và tăng số chuyến đi biển hàng tuần

có tác động tích cực, trong khi số lượng

thuyền viên có tác động tiêu cực đến thu

nhập của ngư dân quy mô nhỏ trên bờ biển

Batinah của Oman. Công suất tàu cũng là

nhân tố được Hoàng Hồng Hiệp và Châu

Ngọc Hòe (2018) chứng minh rằng có tác

động cùng chiều với thu nhập của hộ ngư

dân khai thác thủy sản vùng bãi ngang

ven biển tỉnh Quảng Nam. Ngoài ra, một

số nhân tố khác thuộc nhóm địa bàn cư

trú, đặc trưng ngư nghiệp (loại nghề khai

thác, vùng khai thác), nhân khẩu học và

đặc trưng kinh tế - xã hội (tuổi, lòng yêu

nghề,…), khuyến ngư cũng được tác giả

chứng minh là có tác động đến thu nhập

của hộ.

Phạm Hồng Mạnh và Hạ Thị Thiều Dao

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 226- Tháng 3. 2021

16

NGUYỄN HOÀI BẢO

cứu của Nguyễn Thị Hải Yến (2016).

Với biến phụ thuộc có dạng nhị phân,

nghiên cứu kế thừa mô hình Logit trong

nghiên cứu của Trần Ái Kết và Huỳnh

Trung Thời (2013) để tìm ra các nhân tố

tác động đến khả năng tiếp cận TDCT của

hộ ngư dân đánh bắt thủy sản xa bờ tại

TP. Nha Trang. Biến phụ thuộc (Y) là khả

năng tiếp cận TDCT, nhận giá trị 0 nếu hộ

không vay vốn và 1 nếu hộ có vay vốn.

Mô hình được đưa ra như sau:

vay được vốn chính thức; P (Y = 1) là xác

suất hộ vay được vốn chính thức..

2.2. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu

Tính đến 31/12/2019, TP. Nha Trang có

3.056 tàu cá đang hoạt động, trong đó, số

tàu cá xa bờ là 1.194 tàu (Chi cục Thủy

sản tỉnh Khánh Hòa năm 2019). Theo

Trần Thanh Kiệt (2011), công thức xác

định cỡ mẫu nếu biết quy mô tổng thể đối

với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên

như sau:

Ln [P(Y = 1) / P(Y = 0)] = β₀+ β₁HocVan

+ β₂KinhNghiem + β₃CongSuat +

β₄ChuyenBien + β₅TGDiBien + β₆Nghe +

β₇LaoDong + β₈MucDich + ε

Trong đó, P (Y = 0) là xác suất hộ không

Trong đó, n là cỡ mẫu, N là tổng thể, ∆ là

Bảng 1. Tổng hợp một số nghiên cứu liên quan

Đối tượng nghiên

Địa bàn

nghiên cứu

Nhân tố tác động

Tác giả

cứu

Công suất động cơ, chiều dài tàu, đi

biển thường xuyên và số chuyến đi

biển hàng tuần

Thu nhập của hộ

ngư dân quy mô nhỏ Oman

Batinah,

Al Jabri và cộng

sự (2013)

Địa bàn cư trú, công suất tàu, vùng

khai thác, nghề lưới vây, thị trường

thủy sản, số nhân khẩu của hộ, số lao thủy sản

động ngư nghiệp, số người phụ thuộc,

tuổi của chủ hộ, lòng yêu nghề

Thu nhập của hộ

ngư dân khai thác

Vùng bãi

ngang ven

biển tỉnh

Hoàng Hồng Hiệp

và Châu Ngọc

Hòe (2018)

Quảng Nam

Điều kiện vay, thái độ, sự thuận tiện

trong việc tiếp cận tín dụng

Ý định sử dụng dịch Khánh Hòa

vụ TDCT của ngư

dân

Phạm Hồng

Mạnh và Hạ Thị

Thiều Dao (2010)

Trình độ học vấn, giá trị tài sản của

Tiếp cận TDCT của An Giang

Trần Ái Kết và

Huỳnh Trung

Thời (2013)

hộ, diện tích đất thổ cư, nghề nghiệp nông hộ

của chủ hộ, sử dụng tín dụng phi

chính thức

Giới tính, trình độ học vấn, độ tuổi của Tiếp cận TDCT của Quận Ô Môn, Vương Quốc Duy

chủ hộ; vị trí xã hội, thu nhập của hộ

hộ chăn nuôi heo

Cần Thơ

và Đặng Hoàng

Trung (2015)

Trình độ học vấn, số năm sinh sống

tại địa phương, thu nhập bình quân,

Tiếp cận TDCT của Huyện Duyên Phạm Bảo Quốc

hộ nuôi tôm thẻ chân Hải, Trà Vinh và Nguyễn Thị

kinh nghiệm nghề nghiệp, lãi suất, thủ trắng

tục cho vay, có phương án sản xuất

phù hợp, có tài sản thế chấp

Búp (2016)

Tài sản thế chấp, thủ tục vay vốn,

trình độ dân trí, mục đích vay vốn, lãi đối với hộ sản xuất

Tín dụng ngân hàng Đăk Lak

Nguyễn Thị Hải

Yến (2016)

suất cho vay

cà phê

Nguồn: Tác giả tổng hợp

Số 226- Tháng 3. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

17

Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại Thành phố Nha Trang

giới hạn sai số chọn mẫu.

bằng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên,

đơn giản. Bảng câu hỏi được xây dựng

nhằm thu thập những thông tin cần thiết để

sử dụng cho mô hình nghiên cứu. Trong

bảng câu hỏi, tác giả còn đưa ra 10 nhận

định về nguyên nhân không vay vốn của

hộ thông qua thang đo Likert 5 mức độ,

Như vậy, với sai số cho phép từ 5% đến

10% thì cỡ mẫu cần thu thập là từ 92- 300.

Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát qua

phỏng vấn trực tiếp các hộ ngư dân đánh

bắt xa bờ tại TP. Nha Trang thông qua

bảng câu hỏi điều tra vào tháng 3, 4/2020

Bảng 2. Tổng hợp các biến sử dụng trong mô hình

Kỳ vọng Nguồn tham khảo

Tên biến

Ký hiệu

Diễn giải

Đo lường

dấu

đề xuất biến

Biến phụ thuộc

Hộ có được

vay vốn tín

dụng không?

Trần Ái Kết và

Huỳnh Trung Thời

(2013)

Khả năng tiếp

cận TDCT

Y

1: có; 0: không

Biến độc lập

Trần Ái Kết và

Huỳnh Trung Thời

(2013), Vương

Quốc Duy và Đặng

Hoàng Trung

(2015), Phạm Bảo

Quốc và Nguyễn

Thị Búp (2016),

Nguyễn Thị Hải

Yến (2016)

Trình độ học

vấn của chủ

hộ (chủ hộ học của chủ hộ (năm)

đến lớp mấy?)

Trình độ học

vấn

Số năm đi học

HocVan

+

Kinh nghiệm

trong nghề

đánh bắt thủy

sản của chủ hộ

Phạm Bảo Quốc

và Phan Thị Búp

(2016)

Kinh nghiệm

nghề nghiệp

KinhNghiem

Năm

+

Al Jabri và cộng

sự (2013), Hoàng

Hồng Hiệp và Châu

Ngọc Hòe (2018)

Al Jabri và cộng sự

(2013)

1: Từ 400 CV trở

lên

0: Dưới 400 CV

Công suất máy

tàu

Công suất tàu CongSuat

Số chuyến

ChuyenBien

biển

Số chuyến đi

Chuyến

+

biển trong năm

Thời gian đi

biển trong 1

chuyến

Thời gian

Al Jabri và cộng sự

(2013)

TGDiBien

chuyến biển

Ngày

Hoàng Hồng Hiệp

và Châu Ngọc Hòe

(2018)

Al Jabri và cộng sự

(2013)

Nghề đánh bắt 1: lưới vây, rê, 0:

Loại nghề

Nghe

+

-

của hộ

nghề khác

Số lượng

thuyền viên

Số lao động LaoDong

Người

1: đóng mới tàu

khai thác, dịch vụ

hậu cần khai thác

hải sản; 0: khác

Mục đích vay

MucDich

vốn

Mục đích vay

vốn của hộ

Nguyễn Thị Hải

Yến (2016)

+

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ tổng quan các nghiên cứu

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 226- Tháng 3. 2021

18

NGUYỄN HOÀI BẢO

với quy ước mức 1 = rất không đồng ý và

tăng dần đến mức 5 = rất đồng ý, để đánh

giá nguyên nhân dẫn đến việc hộ không

vay vốn tại các TCTD. Số phiếu phát ra là

120, thu về là 120 phiếu, đều đạt đủ điều

kiện để sử dụng cho mô hình nghiên cứu.

Nghiên cứu kết hợp sử dụng phương pháp

chuyên gia: Trong tháng 5/2020, tác giả

thực hiện phỏng vấn giám đốc các NHTM

cho vay ngư dân tại TP. Nha Trang để tìm

hiểu nguyên nhân gây ra nợ xấu và khó

khăn của các NHTM trong việc xử lý nợ

để làm căn cứ gợi ý và đề xuất chính sách.

Dữ liệu thu thập được xử lý thống kê mô

tả bằng phần mềm Microsoft Excel 2019,

phân tích và kiểm định mô hình Logit

bằng phần mềm SPSS 20.

Khánh Hòa và Vietcombank Nha Trang.

Trong tháng 5/2020, qua phỏng vấn trực

tiếp giám đốc các NHTM cho vay ngư dân

tại TP. Nha Trang về nguyên nhân gây ra

nợ xấu và khó khăn của NHTM trong việc

xử lý nợ, một số nguyên nhân chính gây ra

nợ xấu như sau:

Hầu hết khách hàng cho rằng hoạt động

khai thác không có hiệu quả do chi phí

đi biển cao, sản lượng giảm, giá thủy sản

giảm dẫn đến doanh thu không đủ bù chi

phí, một số tàu thường xuyên nằm bờ nên

không trả được nợ ngân hàng.

3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1. Kết quả nghiên cứu

3.1.1. Thực trạng cho vay đánh bắt xa bờ

tại Nha Trang

Hình 1. Dư nợ cho vay tàu cá xa bờ tại

Nha Trang giai đoạn 2015- 2019

Trong những năm đầu triển khai Nghị

định 67, dư nợ cho vay tàu cá xa bờ đã

tăng lên đáng kể: từ 05 khoản vay với dư

nợ 17,8 tỷ đồng năm 2015 đã tăng lên 23

khoản vay và 173,1 tỷ đồng dư nợ năm

2017 (Hình 1). Tuy nhiên, giai đoạn 2017-

2019 bắt đầu chững lại do ảnh hưởng của

bão số 12 năm 2017, gây thiệt hại rất lớn

cho ngư dân và các khoản vay theo Nghị

định 67 để lại nợ xấu rất nhiều cho NHTM

nên việc giải ngân cho vay mới bị hoãn lại

do phải xử lý nợ xấu của khoản vay cũ.

Tính đến 31/12/2019, số tàu cá được cho

vay theo Nghị định 67 tại Nha Trang là

22 tàu trên tổng số 1.194 tàu, chiếm tỷ lệ

1,84%. Tổng dư nợ cho vay là 200.335

triệu đồng, trong đó nợ xấu là 80.122 triệu

đồng, chiếm 44,8% tổng dư nợ (Bảng 3).

Thị phần cho vay tàu cá xa bờ thuộc về

03 NHTM: Agribank Khánh Hòa, BIDV

Đơn vị tính: tỷ đồng

Nguồn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh

tỉnh Khánh Hòa

Một số ngư dân cho rằng đây là nguồn vốn

hỗ trợ của Nhà nước nên có thái độ chây ỳ,

thiếu trách nhiệm trả nợ ngân hàng.

Các NHTM đã tạo điều kiện cơ cấu nợ cho

khách hàng nhưng hầu hết khách hàng vẫn

không có nguồn thu để thanh toán nợ sau khi

cơ cấu. Việc cơ cấu liên tục sẽ gây khó khăn

cho ngân hàng trong việc thu nợ khi giá trị

TSĐB là con tàu ngày càng giảm dần, dư nợ

lớn hơn nhiều so với giá trị TSĐB.

3.1.2. Thống kê mô tả mẫu điều tra

Phân tích một số chỉ tiêu nhân khẩu học

cho thấy độ tuổi của chủ hộ nằm trong

khoảng từ 30- 66 tuổi, tuổi trung bình là

Số 226- Tháng 3. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

19

Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại Thành phố Nha Trang

Bảng 3. Cho vay tàu cá xa bờ trên địa bàn thành phố Nha Trang tính đến 31/12/2019

Đơn vị tính: triệu đồng

Số tàu Tổng số tiền Doanh

đã ký cam kết số

HĐTD cho vay theo cho vay

(chiếc) HĐTD lũy kế

Dư nợ

Số tiền

thu nợ

lũy kế

Chỉ tiêu

Tổng số Nợ được Nợ xấu

cơ cấu

Cho vay đóng

mới tàu khai thác

hải sản xa bờ

Cho vay nâng

cấp tàu

19

198.814 197.367

20.344 177.023

61.176 80.122

3

3.388

202.202 200.335

Nguồn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh tỉnh Khánh Hòa

2.968

1.141

1.827

-

Tổng

22

21.485 178.850

61.176 80.122

Bảng 4. Một số chỉ tiêu nhân khẩu học từ mẫu điều tra

Đơn vị Giá trị Giá trị

tính trung bình nhỏ nhất lớn nhất

Tuổi

Giá trị

Chỉ tiêu

Tuổi của chủ hộ

48,5

82,5

30

66

Tỷ lệ chủ hộ là nam

%

-

Số năm kinh nghiệm trong nghề khai thác thủy sản

của chủ hộ

Năm

20

4

36

Trình độ học vấn của chủ hộ

Số thành viên trong hộ

Năm

5,5

5

0

2

12

9

Người

Nguồn: Tổng hợp của tác giả từ kết quả khảo sát

48,5 tuổi (Bảng 4). Đây là độ tuổi cho thấy

sự dày dặn trong kinh nghiệm nghề nghiệp

cũng như kinh nghiệm sống. 20 năm là số

năm kinh nghiệm trung bình trong nghề

khai thác của chủ hộ. Hầu hết các chủ hộ

đều là nam, chiếm tỷ lệ 82,5%. Thực tế

nghề đánh bắt cá xa bờ chủ hộ thường là

nam do tính chất công việc nặng nhọc.

Trình độ học vấn của chủ hộ chưa cao, số

năm đi học trung bình của chủ hộ chỉ là

5,5 năm. Đa số các hộ đều có nhiều thành

viên, trung bình là 5 người/hộ.

Từ kết quả khảo sát, Bảng 5 cho thấy hầu

hết các hộ điều tra đều khai thác ở vùng

khơi (100 hộ với tỷ lệ 83%), sử dụng tàu

có công suất từ 400 CV trở lên (105 hộ

với tỷ lệ 88%) và đánh bắt bằng các nghề

khác như câu, lưới kéo, chụp… (75 hộ với

tỷ lệ 62,5%).

số hộ không vay là 93 hộ (chiếm 77,5%).

Theo chính sách tín dụng quy định tại

Nghị định 67, khách hàng vay vốn đóng

mới tàu khai thác thủy sản với công suất

càng lớn sẽ được Ngân sách Nhà nước cấp

bù để trả lãi vay càng nhiều. Tàu có công

suất lớn cũng đồng nghĩa với việc chiều

dài lớn hơn. Với quy mô tàu cá lớn, công

suất cao, sản lượng đánh bắt và thu nhập

cũng tăng lên, thời gian đi biển cũng kéo

dài hơn. Do đó, nếu xét các chỉ tiêu về

chiều dài tàu, sản lượng đánh bắt và thu

nhập đánh bắt trung bình một chuyến biển,

số ngày đi biển trung bình trong năm thì

những hộ có vay vốn đều có giá trị trung

bình lớn hơn những hộ không vay vốn

(Bảng 6).

3.1.3. Kết quả phân tích mô hình hồi quy

Logit

Số hộ vay vốn là 27 hộ (chiếm 22,5%),

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 226- Tháng 3. 2021

20

NGUYỄN HOÀI BẢO

Bảng 5. Một số chỉ tiêu về vùng khai thác, công suất tàu và nghề khai thác

Công suất

máy tàu

Dưới 400

CV

Từ 400 CV

trở lên

Nghề khai

thác

Lưới rê hoặc

lưới vây

Vùng khai thác Số hộ Tỷ lệ

Số hộ Tỷ lệ

Vùng lộng

20

17%

83%

15

12,5%

45

37,5%

Vùng khơi

Tổng

100

120

105

120

87,5% Nghề khác

75

62,5%

100%

100% Tổng

120

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát

Bảng 6. Tiếp cận tín dụng phân theo một số chỉ tiêu về đánh bắt thủy sản

Sản lượng Thu nhập từ đánh bắt

trung bình trung bình 1 chuyến

Tiếp cận

tín dụng

Chiều dài tàu

trung bình (mét)

Số ngày đi biển

Số hộ

trung bình

(kg)

biển (triệu đồng)

Có vay

27

93

22,16

16,58

2.085,19

244,44

232,26

197,71

Không vay

Tổng

1.662,37

117,63

120

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát

Kiểm định Omnibus được sử dụng để

kiểm định độ phù hợp của mô hình hồi

quy Logit. Với giá trị p-value = 0,000 rất

nhỏ (Bảng 7), có thể khẳng định mô hình

phù hợp với tập dữ liệu và có ý nghĩa

thống kê ở mức ý nghĩa 1%.

Theo Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng

Ngọc (2008), giá trị -2 Log likelihood càng

nhỏ càng thể hiện độ phù hợp của mô hình

càng cao. Giá trị -2 Log likelihood= 19,668

(Bảng 8), như vậy mô hình tổng thể có độ

phù hợp khá tốt. Giá trị R²= 0,598 cho thấy

sự biến thiên của biến độc lập giải thích

được 59,8% sự biến thiên của biến phụ

thuộc.

hộ về nguyên nhân không vay tại TCTD,

hầu hết các hộ đều đồng ý với ý kiến:

Ngại bị nợ nần, Lãi suất cao và Mượn

tiền người thân, bạn bè hoặc vay nóng

nhanh hơn. Một số nguyên nhân khác như:

Sợ không trả được nợ; Thủ tục rườm rà;

Không quen biết ai trong cơ quan, tổ chức;

Không biết làm sao để được vay; Không

có tài sản thế chấp; Không có nhu cầu vay

cũng có kết quả đồng ý khá cao. Duy nhất

chỉ có nguyên nhân Thái độ nhân viên tín

dụng không tốt nghiêng về hướng không

đồng ý, thể hiện việc hầu hết các hộ ngư

dân khá hài lòng với thái độ phục vụ của

nhân viên tín dụng tại các NHTM.

Dựa vào giá trị p-value trong kiểm định

Wald ở Bảng 9, 4 biến độc lập có ý nghĩa

thống kê là “Trình độ học vấn” (mức ý

nghĩa 1%), “Số chuyến biển” (mức ý nghĩa

5%), “Kinh nghiệm nghề nghiệp” và “Thời

gian chuyến biển”) (mức ý nghĩa 10%).

Với hệ số β dương, tất cả các biến độc lập

trên đều tác động cùng chiều với biến phụ

thuộc.

3.2. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Bốn nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp

cận TDCT của hộ:

- Trình độ học vấn của chủ hộ có tác động

cùng chiều với khả năng tiếp cận TDCT

của hộ, đúng với kỳ vọng ban đầu. Như

đã phân tích, số năm đi học trung bình của

chủ hộ là 5,5 năm, trong đó có những chủ

Bảng 10 thể hiện kết quả phỏng vấn các

Số 226- Tháng 3. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

21

Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại Thành phố Nha Trang

Bảng 7. Kiểm định Omnibus

Omnibus Tests of Model Coeﬃcients

Chi-square df Sig.

Bảng 8. Giá trị -2LL và R2 của mô hình

Model Summary

-2 Log

likelihood

Cox & Snell Nagelkerke

Step

1

R Square

Step

106,739 8 0,000

19,668

0,598

0,906

Step 1

Block

Model

Nguồn: Kết quả khảo sát của tác giả

Bảng 9. Kiểm định Wald và các hệ số hồi quy

95% C.I. đối với EXP(B)

Sai số

chuẩn

B

Wald p-value

Exp(B)

Ngưỡng

Ngưỡng giá trị trên

trị dưới

HocVan

3,683

3,616

-1,972

7,089

1,390 7,022 0,008***

2,033 3,162 0,075*

3,156 0,391 0,532

3,374 4,413 0,036**

7,565 3,616 0,057*

1,383 0,276 0,600

3,228 1,782 0,182

39,769

2,609

606,268

2000,635

67,607

KinhNghiem

CongSuat

ChuyenBien

37,182

,139

0,691

0,000

1,608

1198,193

1767059,713

893035,996

ThoiGianDiBien 14,385

0,643 4858298962085,971

Nghe

-0,726

4,309

0,484 0,0302

7,275

41616,518

0,000

LaoDong

MucDich

Constant

74,387

26103587,215

0,000

0,133

0,000

17,078 6491,056 0,000 0,998

-80,379 34,289 5,495 0,019

Ghi chú: *** Mức ý nghĩa 1%; ** Mức ý nghĩa 5%; * Mức ý nghĩa 10%

Nguồn: tác giả tự tính toán bằng phần mềm SPSS 20

Bảng 10. Chấm điểm các nguyên nhân không vay của hộ theo thang đo Likert

Giá trị nhỏ

nhất

Giá trị lớn

Nguyên nhân không vay

Điểm trung bình

nhất

Ngại bị nợ nần

4,30

3,81

3,71

3,90

3,91

3,51

4,00

2,05

4

2

3

2

3

1

5

Sợ không trả được nợ

5

3

Thủ tục rườm rà

Không quen biết ai trong cơ quan, tổ chức

Không biết làm sao để được vay

Không có tài sản thế chấp

Lãi suất cao

Thái độ nhân viên tín dụng không tốt

Mượn tiền người thân, bạn bè hoặc vay nóng

nhanh hơn

4,81

3,81

4

1

5

Không có nhu cầu vay

Nguồn: Tác giả tính toán từ kết quả khảo sát

hộ không đi học năm nào. Điều này cho

thấy trình độ học vấn của ngư dân tại TP.

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 226- Tháng 3. 2021

22

NGUYỄN HOÀI BẢO

Nha Trang còn khá thấp và theo dữ liệu

điều tra, hầu hết các hộ có trình độ học

vấn của chủ hộ dưới 5 năm đều không vay

được vốn từ NHTM. Khi trình độ học vấn

được cải thiện, khả năng tiếp thu kỹ thuật,

công nghệ mới trong khai thác của chủ

hộ cũng tốt hơn, năng lực trong khai thác

cũng như hiệu quả trong sản xuất cũng

tăng lên, làm tăng khả năng trả nợ vay của

hộ. Bên cạnh đó, trình độ học vấn còn là

một trong những thang đo quan trọng để

thẩm định khách hàng của NHTM. Khách

hàng có trình độ học vấn cao thì mức tín

nhiệm cũng cao hơn, qua đó, khả năng tiếp

cận TDCT cũng tốt hơn những hộ khác.

- Kinh nghiệm nghề nghiệp của chủ hộ có

tác động cùng chiều với khả năng tiếp cận

TDCT của hộ, trùng với kỳ vọng ban đầu.

Thực tế cho thấy chủ hộ có kinh nghiệm

càng lâu năm thì kỹ năng khai thác và

phương án kinh doanh cũng tốt hơn những

người khác, làm cho hiệu quả kinh tế tăng

lên, do đó việc trả nợ vay sẽ dễ dàng hơn.

Điều này làm gia tăng mức tín nhiệm

trong khâu thẩm định khách hàng của

NHTM nên NHTM ưu tiên cho vay hơn,

đồng nghĩa với việc khả năng tiếp cận

TDCT của hộ được tăng lên.

- Số chuyến biển trong năm tác động cùng

chiều với khả năng tiếp cận TDCT của hộ,

trùng với kỳ vọng ban đầu. Hộ ngư dân đi

biển nhiều hơn trong năm sẽ có sản lượng

đánh bắt trong năm cao hơn, làm cho thu

nhập của ngư dân tăng lên, kết hợp với

việc tiết kiệm chi phí, hộ ngư dân có thể

gia tăng lợi nhuận khai thác, qua đó làm

tăng tín nhiệm với NHTM. Mặt khác,

khi thẩm định khách hàng vay vốn, các

NHTM cũng ưa thích những hộ thường

xuyên đi biển hơn vì thu nhập thường cao

hơn, khả năng trả nợ cũng tốt hơn nên khả

năng tiếp cận TDCT của hộ cũng tăng lên.

- Thời gian chuyến biển tác động cùng

chiều với khả năng tiếp cận TDCT của hộ,

trùng với kỳ vọng ban đầu. Việc đi biển

dài ngày hơn sẽ giúp cho hộ có thể tiếp

cận những ngư trường lớn ở vùng khơi xa,

đánh bắt được những loại hải sản có kinh

tế cao hơn, sản lượng đánh bắt cũng có thể

tăng lên, qua đó, lợi nhuận đem lại cũng

tăng. Mặt khác, những hộ có khả năng đi

biển dài ngày thường là những hộ có kinh

nghiệm lâu năm trong nghề, sở hữu tàu

thuyền công suất lớn, công nghệ hiện đại

nên thường được các NHTM ưu tiên cho

vay hơn. Điều này dẫn đến khả năng tiếp

cận TDCT cũng tốt hơn.

- Kết quả phỏng vấn các hộ về nguyên

nhân không vay thể hiện tâm lý ngư dân

hiện nay vẫn còn e ngại việc nợ nần, cảm

thấy vay ngân hàng như một gánh nặng

khó có thể trả được vì lãi suất cao và lúc

cần tiền thì mượn người thân, bạn bè hoặc

vay vốn của các cá nhân, tổ chức phi chính

thức nhanh hơn so với việc làm thủ tục

vay vốn ở ngân hàng. Như vậy, nhận thức

và thói quen của ngư dân ảnh hưởng khá

lớn đến khả năng tiếp cận TDCT. Điều

này tương đồng với kết quả nghiên cứu

của Phạm Hồng Mạnh và Hạ Thị Thiều

Dao (2010): “… thái độ của ngư dân đối

với những khoản tín dụng là khá quan

trọng. Điều này sẽ có tác động tích cực

trong việc hình thành ý định vay vốn một

khi ngư dân tin tưởng và yên tâm đối với

nguồn TDCT được cung cấp từ phía ngân

hàng. Ngoài ra, sự thuận tiện trong các thủ

tục sẽ là yếu tố thúc đẩy tích cực đối với ý

định vay”.

4. Kết luận và gợi ý chính sách

4.1. Kết luận

Nghiên cứu đã đạt được mục tiêu đặt ra,

tìm ra 4 nhân tố chính ảnh hưởng đến khả

năng tiếp cận TDCT của hộ ngư dân đánh

bắt xa bờ tại TP. Nha Trang là học vấn,

Số 226- Tháng 3. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

23

Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại Thành phố Nha Trang

kinh nghiệm nghề nghiệp của chủ hộ, số

chuyến biển trong năm và thời gian đi biển

trong một chuyến. Tất cả các nhân tố này

đều tác động cùng chiều với khả năng tiếp

cận TDCT của hộ.

Nguyên nhân không vay vốn được các hộ

đồng tình nhất là ngại bị nợ nần, lãi suất

cao và mượn tiền người thân, bạn bè hoặc

vay vốn của các tổ chức phi chính thức

nhanh hơn. Ngoài ra, sợ không trả được

nợ; thủ tục vay vốn rườm rà; không quen

biết ai trong cơ quan, tổ chức; không biết

làm sao để được vay; không có tài sản thế

chấp và không có nhu cầu vay vốn cũng là

những nguyên nhân được đề cập đến. Nợ

xấu cũng là một thực trạng cần phải giải

quyết khi cho vay đối tượng này.

tiếp cận TDCT của hộ ngư dân đánh bắt

xa bờ tại TP. Nha Trang. Một số giải pháp

đưa ra là:

Thứ nhất, cần tăng cường tuyên truyền

cho ngư dân về tầm quan trọng của giáo

dục.

Thứ hai, cần có cơ chế, chính sách miễn,

giảm học phí, hỗ trợ ngư dân trong việc đi

học.

Thứ ba, vận động người dân, doanh

nghiệp và chi ngân sách để đầu tư, xây

dựng các trường học, trung tâm đào tạo

gần khu vực ngư dân sinh sống.

Thứ tư, kết quả nghiên cứu cho thấy thời

gian chuyến biển và số chuyến biển có

tác động cùng chiều với khả năng tiếp cận

TDCT của hộ, vì vậy, chính quyền địa

phương nên mở các khóa đào tạo ngư dân

về cách sử dụng tàu cá công suất lớn, gia

tăng năng suất, kéo dài thời gian đi biển,

số chuyến biển và kỹ năng hạn chế rủi ro

trên biển.

Thứ năm, như đã phân tích, một số ngư

dân cho rằng tiền vay ngân hàng là nguồn

vốn hỗ trợ của Nhà nước nên có thái độ

chây ỳ, thiếu trách nhiệm trả nợ ngân

hàng, do đó, cần tăng cường tuyên truyền,

lồng ghép các chính sách pháp luật trong

các chương trình đào tạo để ngư dân hiểu

đúng chính sách của nhà nước trong khai

thác thủy sản, đồng thời, từ bỏ quan niệm

nhà nước tài trợ 100% tiền trả nợ vay ngân

hàng.

Thứ sáu, kết quả phỏng vấn các hộ về

nguyên nhân không vay thể hiện tâm lý ngư

dân hiện nay vẫn còn e ngại việc nợ nần.

Do đó, cần phải có chính sách giúp ngư

dân thay đổi quan điểm về TDCT, bớt e

ngại khi vay nợ ngân hàng, đồng thời, đơn

giản thủ tục vay, tăng cường tính kết nối

giữa người dân, chính quyền địa phương và

TCTD.

4.2. Gợi ý chính sách

Số hộ có vay vốn trong mẫu điều tra

chiếm tỷ lệ khá thấp: 22,5% đối với mẫu

điều tra, 1,84% đối với tổng thể tại thời

điểm 31/12/2019 (theo Thống kê số liệu

tàu cá đang quản lý của Chi cục Thủy sản

tỉnh Khánh Hòa năm 2019), trong đó, nợ

xấu chiếm 44,8% tổng dư nợ, cho thấy khả

năng tiếp cận TDCT của hộ ngư dân đánh

bắt xa bờ tại TP. Nha Trang còn thấp và

hiệu quả cho vay không cao. Nợ xấu ảnh

hưởng xấu đến việc cho vay mới của các

NHTM, do vậy cần có giải pháp để hạn

chế rủi ro trong việc cho vay ngư dân. Từ

kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số

chính sách nhằm nâng cao khả năng tiếp

cận TDCT của hộ ngư dân đánh bắt xa bờ

tại TP. Nha Trang như sau:

4.2.1. Chính sách giáo dục

Trình độ học vấn của chủ hộ, số chuyến

biển và thời gian chuyến biển có tác động

cùng chiều với khả năng tiếp cận TDCT

của hộ, do đó, chính sách giáo dục cần

được ưu tiên trong việc nâng cao khả năng

4.2.2. Chính sách tín dụng

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 226- Tháng 3. 2021

24

NGUYỄN HOÀI BẢO

Như đã phân tích, nợ xấu ảnh hưởng

không nhỏ đến việc tiếp cận TDCT của hộ

ngư dân. Vì vậy, chính sách tín dụng cần

đi theo hướng nâng cao tiếp cận TDCT

của ngư dân phải đi đôi với hạn chế rủi ro

tín dụng và xử lý nợ xấu tồn đọng.

dân để tuyên truyền sản phẩm cho vay tàu

cá, chính sách của Nhà nước và tác hại của

tín dụng đen đối với đời sống hiện nay.

Thứ hai, các NHTM cần tăng tần suất

kiểm tra sử dụng vốn vay và các biện pháp

đôn đốc, thu hồi nợ vay.

Thứ nhất, các NHTM nên tăng cường giải

pháp quảng cáo, tư vấn cho vay để thông

tin vay vốn có thể đến được với bà con

ngư dân; đơn giản thủ tục vay vốn theo

quy định pháp luật; phối hợp với chính

quyền địa phương tổ chức gặp mặt ngư

Thứ ba, HĐTD nên có thêm điều khoản

nhấn mạnh Nhà nước chỉ hỗ trợ một phần

lãi vay, khách hàng phải tự trả bằng nguồn

thu nhập hợp pháp của mình, đồng thời,

nêu rõ trách nhiệm của khách hàng trong

trả nợ ngân hàng, quy định cụ thể các

xem tiếp trang 70

Tài liệu tham khảo

1. Ajzen I. & Fishbein M. (1975), Belief, Attitude, Intention, and Behaviour, Addison-Wesley Publishing Company, Inc.

2. Al Jabri O.M.A.R., Collins R., Sun X., Omezzine A. & Belwal R. (2013), “Determinants of small-scale ﬁshermen’s

income on Oman’s Batinah Coast”, Marine Fisheries Review, 75(3), 21-32.

3. Chi cục Thủy sản Khánh Hòa (2019), Số liệu tàu cá, sản lượng đánh bắt thủy sản, lực lượng lao động nghề cá giai

đoạn 2017 – 2019, Khánh Hòa.

4. Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2014), Nghị định số 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 về một số

chính sách phát triển thủy sản.

5. Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2019), Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 08/3/2019 quy định

chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản.

6. Hoàng Hồng Hiệp và Châu Ngọc Hòe (2017), “Những nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của các hộ ngư dân khai thác

hải sản vùng bãi ngang ven biển tỉnh Quảng Nam”, Thông tin Khoa học xã hội, 12-21.

7. Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008), Phân tích dữ liệu nghiên cứu với SPSS, tập 2, TP. Hồ Chí Minh:

Nhà xuất bản Hồng Đức.

8. Hội nghề cá Việt Nam (2007), Bách khoa thủy sản, Hà Nội: Nhà xuất bản Nông nghiệp.

9. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2018), Văn bản hợp nhất số 10/VBHN-NHNN ngày 16/5/2018 hướng dẫn thực hiện

chính sách tín dụng theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP ngày 07 tháng 7 năm 2014 của Chính phủ về một số chính sách

phát triển thủy sản.

10. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh tỉnh Khánh Hòa (2019a), Báo cáo tình hình cho vay ngư dân theo Nghị

định 67 giai đoạn 2015 – 2019.

11. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh tỉnh Khánh Hòa (2019b), Báo cáo chi tiết khách hàng vay vốn theo Nghị

định 67 thời điểm 31/12/2019.

12. Nguyễn Thị Hải Yến (2016), Tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất cà phê tỉnh Đăk Lăk, Luận văn tiến sĩ, Trường

đại học Kinh tế Huế, Huế.

13. Phạm Bảo Quốc và Nguyễn Thị Búp (2016), “Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính

thức của nông hộ nuôi tôm thẻ chân trắng tại huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh”, Kinh tế - Văn hóa - Giáo dục, 22, 10-18.

14. Phạm Hồng Mạnh và Hạ Thị Thiều Dao (2010), “Các yếu tố ảnh hưởng tới ý định sử dụng dịch vụ tín dụng chính

thức trong cộng đồng ngư dân ven biển tại tỉnh Khánh Hòa”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, 159, 27-32.

15. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2017), Luật Thủy sản - Luật số 18/2017/QH14 ngày 21/11/2017.

16. Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1998), Quyết định số 159/1998/QĐ-TTg ngày

03/9/1998 sửa đổi Quyết định số 393-TTg về việc ban hành quy chế quản lý và sử dụng vốn tín dụng đầu tư theo kế hoạch

nhà nước cho các dự án đóng mới, cải hoán tàu đánh bắt và tàu dịch vụ đánh bắt hải sản xa bờ.

17. Trần Ái Kết và Huỳnh Trung Thời (2013), “Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng chính thức của nông hộ trên

địa bàn tỉnh An Giang”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 27, 17-24.

18. Trần Đức Thạnh, Trần Đình Lân và Nguyễn Hữu Cử (2008), “Tài nguyên vị thế biển Việt Nam: Định dạng, tiềm năng và

định hướng phát huy giá trị”, Kỷ yếu Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ ba, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội, 617-630.

19. Trần Thanh Kiệt (2011), Một số nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của đội tàu cá xa bờ làm nghề lưới kéo đôi tại tỉnh

Kiên Giang, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Nha Trang, Nha Trang.

20. Vương Quốc Duy và Đặng Hoàng Trung (2015), “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính

thức của hộ chăn nuôi heo trên địa bàn quận Ô Môn, Cần Thơ”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 36, 42-51.

Số 226- Tháng 3. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

25

Kiệt quệ tài chính và dòng tiền của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam

3. CFA Institute (2008), Financial Statement Analysis, CFA Program Curriculum ● Volume 3, The United States of

America: Pearson Custom Publishing.

4. Dickinson, V. (2011), ‘Cash Flow Patterns as a Proxy for Firm Life Cycle’, The Accounting Review, November

2011, Vol. 86, No. 6, pp. 1969-1994.

5. Fawzi, N. S., Kamaluddin, A. & Sanusi, Z. M. (2015), ‘Monitoring Distressed Companies through Cash Flow

Analysis’, Procedia Economics and Finance, 28, 136-144.

6. Gujarati, D. N (2011), Econometrics by Example, Paperback, Chương 10: Vấn đề đa cộng tuyến và cỡ mẫu nhỏ,

Bản dịch của Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbight, truy cập lần cuối ngày 10 tháng 12 năm 2019 từ <http://www.

fetp.edu.vn/cache/MPP04-522-R02V-2012-05-30-08580840.pdf>

7. Horne, J. C. V. & Wachowicz, J. M. (2008), Fundamentals of Financial Management (13th edition), England:

Prentice Hall.

8. Jooste, L. (2007), An evaluation of the usefulness of cash ﬂow ratios to predict ﬁnancial distress, Acta Commercii,

vol. 7, no. 1, pp. 1-13.

9. Kordestani, G., Biglari, V. & Bakhtiari, M. (2011), ‘Ability of combinations of cash ﬂow components to predict

ﬁnancial distress’, Verslas: Teorija ir Praktika Business, 12, 277-285.

10. Larsen, E. R., Ackere, A. & Osorio, S. (2018), Can electricity companies be too big to fail?, retrieved on December

20th 2019, from <https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301421518303021>

11. Nagle, C. & Connor, J. O. (2010), Cash is King, Managing Cash Flow, retrieved on December 20th 2019, from

<https://www.crowleysdfk.ie/wp-content/uploads/2010/03/Managing-Cash-Flow-Edited-Presentation-for-Website.pdf>

12. Ngô Kim Phượng, Lê Hoàng Vinh – Đồng chủ biên (2018), Phân tích tài chính doanh nghiệp (tái bản lần 4), Thành

phố Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Kinh tế TP. Hồ Chí Minh.

13. Roe, M. J. (2014), ‘Structural corporate degradation due to too-big-to-fail ﬁnance’, University of Pennsylvania

Law Review, Vol. 162, 1419-1464.

14. Sayari, N. & Mugan, F. N. C. S. (2013), ‘Cash Flow Statement as an Evidence for Financial Distress’, Universal

Journal of Accounting and Finance, 1(3), 95-103.

15. Shamsudin, A. & Kamaluddin, A. (2015), ‘Impeding bankruptcy: Examing cash ﬂow pattern of distress and healthy

ﬁrm’, Proscedia Economic & Finance, 31, 766-767.

tiếp theo trang 25

lượng khai thác,… cho NHTM cho vay để

biện pháp xử lý khi khách hàng không trả

nợ; trước khi ký HĐTD, cán bộ tín dụng

cần giải thích rõ các điều khoản quy định

trong HĐTD với khách hàng.

theo dõi, đánh giá khách hàng.

4.3. Hạn chế của nghiên cứu

Thứ tư, Nghị định 67 nên sửa đổi theo

hướng quy định cụ thể hơn các điều kiện

để được vay vốn tàu cá xa bờ, có quy chế

xử lý nợ xấu cứng rắn hơn trong trường

hợp ngư dân cố ý không trả nợ.

Thứ năm, cần ban hành quy chế phối hợp

giữa các cơ quan, ban, ngành trong việc

xử lý nợ xấu, theo dõi tình hình hoạt động

của ngư dân và thu hồi nợ kịp thời cho

NHTM; có quy định cụ thể để cơ quan

chức năng được tạm dừng các loại thủ tục:

cấp Giấy chứng nhận an toàn tàu cá, Giấy

phép khai thác hải sản,… nếu khách hàng

không có ý thức trả nợ; có cơ chế trong

việc hỗ trợ cung cấp thông tin liên quan

đến tình hình khai thác của chủ tàu như

nhật ký hành trình, số chuyến biển, sản

Mặc dù nghiên cứu đã đưa vào mô hình

hồi quy 8 biến độc lập làm cơ sở phân tích

và đánh giá nhưng thực tế, ngoài những

nhân tố trên, tiếp cận TDCT của hộ ngư

dân đánh bắt xa bờ tại TP. Nha Trang còn

có thể chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân

tố khác chưa được khám phá như: điều

kiện thời tiết, quyết định của ngư dân, thị

trường thủy sản, chính sách quản lý,…

Bên cạnh đó, do nguồn lực có hạn, nghiên

cứu chỉ có thể giới hạn mẫu điều tra trong

120 hộ, nếu có thể gia tăng số lượng mẫu

điều tra thì mức ý nghĩa và độ tin cậy của

mô hình có thể sẽ cao hơn, các nhân tố

khác trong mô hình cũng có thể có ý nghĩa

thống kê ■

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 226- Tháng 3. 2021

70