Thử nghiệm nuôi cá ngựa đen (Hippocampus kuda Bleeker, 1852) bố mẹ thế hệ thứ I tại Khánh Hòa

Nghiên cứu khoa học công nghệ

THỬ NGHIỆM NUÔI CÁ NGỰA ĐEN (Hippocampus kuda Bleeker, 1852)

BỐ MẸ THẾ HỆ THỨ I TẠI KHÁNH HÒA

NGUYỄN THỊ HẢI THANH ⁽¹⁾, HUỲNH MINH SANG ⁽²⁾, LÊ THỊ KIỀU OANH ⁽¹⁾

,

VÕ THỊ HÀ ⁽¹⁾, NGUYỄN PHƯƠNG LIÊN ⁽¹⁾, HOÀNG NGỌC LÂM ⁽¹⁾, GIÁP VĂN THỤ ⁽³⁾

,

1. MỞ ĐẦU

Quy trình sản xuất giống cá ngựa đen (Hippocampus kuda Bleeker, 1852) đã

được nhiều tác giả trong nước và trên thế giới nghiên cứu và hoàn thiện. Trong đó,

cá ngựa bố mẹ tham gia sinh sản chủ yếu có nguồn gốc từ đánh bắt tự nhiên, thu

gom nuôi vỗ cho sinh sản [1, 2, 3, 4, 5].

Là một trong những đối tượng trong danh sách các loài được đưa vào sách đỏ

Việt Nam và thế giới do phải đối mặt với nhiều vấn đề trong bảo tồn biển bao gồm

khai thác quá mức, đánh bắt ngẫu nhiên và mất môi trường sống. Cá ngựa thế hệ thứ

I (F1) đã được một số tác giả trên thế giới thử nghiệm nuôi dưỡng, sinh sản trong

điều kiện nhân tạo và thu được một số kết quả bước đầu. Thử nghiệm sinh sản nhân

tạo 3 loài cá ngựa (H. fuscus, H. barbouri và H. kuda): thu cá đực ôm trứng từ tự

nhiên và cho cá đẻ trong điều kiện nhân tạo, cá con được cho ăn bằng Artemia làm

giàu trong 7 ngày đầu, sau đó bổ sung thêm Copepoda, và được thay dần bằng

Mysida đông lạnh, tỷ lệ sống tối đa là 100%, tốc độ tăng trưởng chiều dài và khối

lượng cao nhất ở H. kuda và thấp nhất ở H. barbouri. Tuy nhiên thời gian thành thục

sinh dục và sinh sản nhanh nhất là H. fuscus F1 và chậm nhất là H. kuda. Thức ăn có

ảnh hưởng đến phát triển buồng trứng và buồng sẹ của cá ngựa H. kuda bố mẹ (F1),

sử dụng thức ăn Acetes spp tươi sống cho cá, thời gian phát dục của cá đực và cá cái

sớm nhất lần lượt là 87,6±3,84 ngày và 89,2±3,71 ngày [6, 7, 8, 9, 10, 11, 12].

Theo Công ước CITES, cá ngựa đen được đưa vào danh mục cấm xuất khẩu

dưới mọi hình thức nếu không chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ. Cá ngựa con

thế hệ thứ II (F2) phải có nguồn gốc từ cá bố mẹ thế hệ thứ I (F1) nuôi dưỡng, sinh

sản trong điều kiện nhân tạo mới đủ điều kiện xuất khẩu [13, 14, 15, 16]. Cá xuất

khẩu thường là cá có kích thước nhỏ, từ 4-6 cm (cá con) cho mục đích nuôi cảnh của

các hộ gia đình hoặc các trung tâm bảo tồn sinh vật biển của các nước châu Âu, Mỹ.

Cá ngựa có kích thước ≥ 9 cm (cá thương phẩm) là nhu cầu thu mua lớn của các

nước châu Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia..) chủ yếu dùng làm dược liệu trong

y học cổ truyền [5, 7, 9, 17].

Vì vậy, việc gây nuôi đàn cá ngựa đen bố mẹ (F1) hứa hẹn nhiều triển vọng, là

yêu cầu cấp thiết để khôi phục nguồn lợi cá ngựa và phát triển nghề nuôi trồng, xuất

khẩu cá ngựa của Việt Nam. Thử nghiệm nuôi cá ngựa đen bố mẹ (F1) tại Khánh

Hòa là một trong những nội dung nhằm hoàn thiện đề tài “Thử nghiệm sinh sản

nhân tạo cá ngựa đen (Hippocampus kuda Bleeker, 1852) thế hệ thứ II tại Khánh

Hòa” được triển khai tại Chi nhánh Ven Biển/Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga trong

thời gian 2018 - 2019.

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

15

Nghiên cứu khoa học công nghệ

2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

2.1. Thử nghiệm 1: Nuôi cá ngựa đen thế hệ (F1) từ cá giống thành cá

thương phẩm bằng các hình thức nuôi khác nhau

Đối tượng thử nghiệm: cá ngựa đen (Hippocampus kuda Bleeker, 1852) được

sinh sản nhân tạo từ nguồn bố mẹ (đánh bắt tự nhiên), nuôi tại trại giống Bãi Tiên

đến khi đạt kích cỡ ≥ 60 mm. Thử nghiệm được thực hiện bằng 2 hình thức nuôi:

Nuôi trong bể xi măng (kích cỡ 2 m x 2 m x 1,25 m) tại trại giống Bãi Tiên; nuôi

trong lồng lưới (kích cỡ 5m x 5m x 1,2m) tại bè nuôi thủy sản thuộc xã Ninh Ích, thị

xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Thời gian thực hiện từ tháng 9/2018 đến tháng

12/2018 (~ 3 tháng).

Chăm sóc, quản lý: Mật độ nuôi: 10 con/m³; Thức ăn là Mysida đông lạnh;

Chế độ cho ăn 2 lần/ngày vào 8h và 14h; Định kỳ tắm cho cá 1 lần/tuần bằng

formalin 15 ppm trong thời gian 15 phút nhằm loại bỏ ký sinh trùng ngoài da; vệ

sinh bể/lồng lưới 1 tuần/lần. Đối với nuôi trong bể, định kỳ xi-phông 2 lần/ngày và

thay nước 3 ngày/lần, lượng thay 20-30% [1, 2, 3, 17].

Thu thập số liệu tăng trưởng khối lượng và chiều dài cá định kỳ 7 ngày/lần; tỷ

lệ sống, tỷ lệ đực:cái của cá được tính vào cuối đợt thử nghiệm. Thử nghiệm được

lặp lại 6 lần.

2.2. Thử nghiệm 2: Nuôi cá ngựa đen thế hệ thứ I (F1) từ cá thương phẩm

thành cá hậu bị

Đối tượng thử nghiệm: cá ngựa đen thương phẩm được thu hoạch từ thử

nghiệm 1 (mục 2.1). Thời gian thực hiện: từ tháng 12/2018 đến tháng 2/2019 (~ 2

tháng). Hình thức nuôi: dựa trên kết quả thực hiện của thử nghiệm 1. Ghép nuôi có

chọn lọc các cá thể cá ngựa thương phẩm có kích thước ≥ 90 mm và ghép chéo theo

nguyên tắc nhóm cá đực và cá cái có nguồn gốc sinh sản từ cá bố mẹ khác nhau

nhằm tránh hiện tượng cận huyết, ảnh hưởng đến chất lượng con giống.

Chăm sóc, quản lý: Mật độ nuôi: 10 con/m³. Thức ăn là Mysid đông lạnh và

Artemia sinh khối (làm giàu bằng Super selco); Chế độ cho ăn 2 lần/ngày vào 8h và

14h. Các chế độ chăm sóc khác tương tự giai đoạn nuôi cá thương phẩm [1, 2, 3].

Thu thập số liệu tăng trưởng khối lượng, chiều dài cá và tỷ lệ sống cá vào cuối

đợt thử nghiệm. Thử nghiệm được lặp lại 6 lần.

2.3. Thử nghiệm 3: Nuôi cá ngựa đen thế hệ thứ I (F1) từ cá hậu bị thành

cá bố mẹ

Đối tượng thử nghiệm: cá ngựa đen hậu bị được thu hoạch từ kết quả thực hiện

ở thử nghiệm 2 (mục 2.2). Thời gian thực hiện: từ tháng 2/2019 đến tháng 5/2019

(~3 tháng).

Hình thức nuôi: dựa trên kết quả thực hiện của thử nghiệm 1. Tuyển chọn từ

đàn cá ngựa nuôi hậu bị các cá thể có tiêu chuẩn: kích thước ≥ 120 mm, tuyến sinh

dục con cái đã phát triển, túi trứng con đực đã hình thành.

16

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

Nghiên cứu khoa học công nghệ

Chăm sóc, quản lý: Mật độ nuôi: 10 con/m³. Thức ăn là Mysid đông lạnh và

Artemia sinh khối (làm giàu bằng Super selco); Chế độ cho ăn 2 lần/ ngày vào 8h và

14h. Các chế độ chăm sóc khác tương tự giai đoạn nuôi cá thương phẩm [1, 2, 3].

Thu thập số liệu tỷ lệ sống cá, tỷ lệ thành thục, tỷ lệ đẻ, tỷ lệ cá bột sống sau 2

ngày tuổi vào cuối đợt thử nghiệm. Thử nghiệm được lặp lại 6 lần.

2.4. Phương pháp xử lý số liệu

2.4.1. Các số liệu môi trường

Các chỉ tiêu đo 2 ngày/lần vào 7h30 và 14h: Độ mặn được đo bằng khúc xạ kế

ATOGO; Nhiệt độ được đo bằng nhiệt kế thủy ngân; pH được đo bằng máy đo pH

Hana; Hàm lượng oxy hòa tan được đo bằng máy đo Oxy Hana.

2.4.2. Cá thử nghiệm

Đo chiều dài, cân khối lượng cá bằng thước kẹp điện tử Mitutoyo 500-173 (0-

300 mm) có độ chính xác 0,01 mm và cân điện tử với độ chính xác 0,0001 g.

- Các chỉ tiêu sinh trưởng

+ Tăng trưởng bình quân ngày về chiều dài:

DLG (mm/ngày) = (L2 - L1)/(T2 - T1)

+ Tăng trưởng bình quân ngày về khối lượng:

DWG (mg/ngày) = (W2 - W1)/(T2 - T1)

L1 (mm), W1(mg): chiều dài toàn thân, khối lượng cá ở thời điểm T1;

L2 (mm), W2(mg): chiều dài toàn thân, khối lượng cá ở thời điểm T2;

T1: thời điểm kiểm tra đầu; T2: thời điểm kiểm tra sau.

- Các chỉ tiêu sinh sản và tính toán dựa theo theo phương pháp của Phạm

Thanh Liêm và Trần Đắc Định (2004) [18].

+ Tỷ lệ cá đực ôm trứng (%) = số lượng cá đực ôm trứng x100 /số cá đực

Số lượng cá đực ôm trứng được kiểm tra và thu định kỳ 1 tuần/lần cùng thời

điểm tắm cá trong 3 tháng nuôi. Số lượng cá đực thành thục là tổng số cá đực ôm

trứng phát hiện trong suốt thời gian nuôi từ cá hậu bị lên cá bố mẹ.

+ Tỷ lệ đẻ (%) = số lượng cá đực đẻ/số cá đực thành thục.

+ Sức sinh sản thực tế (con) = số cá con mới đẻ/cá đực.

+ Số lượng cá mới đẻ (con): tổng số cá thu được khi cá vừa đẻ (24h).

- Chỉ tiêu tỷ lệ sống: SR (%) = (Se/Si) x 100

Se: số cá ở thời điểm T2 (con); Si: số cá ở thời điểm T1 (con).

2.4.3. Xử lý số liệu

Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel 2010 và SPSS Station 24.0.

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

17

Nghiên cứu khoa học công nghệ

3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1. Thử nghiệm 1: Nuôi cá ngựa đen thế hệ (F1) từ cá giống thành cá

thương phẩm bằng các hình thức nuôi khác nhau

3.1.1. Các yếu tố môi trường nuôi

Trong nuôi trồng thủy sản, môi trường nuôi là một trong những yếu tố quan

trọng quyết định đến tỷ lệ sống và tăng trưởng của đối tượng nuôi. Một số yếu tố

thủy lý, thủy hóa trong môi trường nuôi cá ngựa thương phẩm bằng hình thức bể xi

măng (Bãi Tiên) và bằng lồng treo (Ninh Ích), kết quả nghiên cứu của một số tác giả

được thể hiện trong bảng 1.

Bảng 1. Một số yếu tố môi trường nuôi

Hình thức Nhiệt độ Độ mặn

nuôi

pH

Oxy hòa

tan (mg/L)

Tác giả

(^oC)

26-30

24-31

27

(ppt)

32-34

30-35

30

Nuôi bể

7,8-8,2

7,6-8,4

4,8-6,1 Kết quả thử nghiệm 1

4,1-5,0 Kết quả thử nghiệm 1

Nuôi lồng

Nuôi bể

>5,0

Trương Sĩ Kỳ, 1994 [17]

Nuôi bể

26-29

26-28

30-34

32-34

8,0-8,6

8,0-8,4

4,4-5,1 Ignatius B., 2003 [6]

Hồ Thị Hoa, 2006 [2]

Nuôi lồng

So sánh 2 hình thức nuôi thử nghiệm, các yếu tố môi trường trong bể nuôi ít

biến động, ổn định trong khoảng hẹp, đặc biệt là hàm lượng oxy hòa tan cao hơn so

với nuôi lồng do sục khí trực tiếp vào bể nuôi, tạo điều kiện tốt hơn cho tăng trưởng

của cá ngựa.

So với các nghiên cứu của một số tác giả (bảng 1), thì điều kiện môi trường

nuôi của thử nghiệm tương đồng với các công bố và phù hợp để nuôi cá ngựa đen.

3.1.2. Các chỉ tiêu tăng trưởng và tỷ lệ sống

Sau thời gian nuôi thử nghiệm cá ngựa đen bằng 2 hình thức nuôi, tốc độ tăng

trưởng chiều dài và khối lượng của cá được thể hiện qua bảng 2:

Bảng 2. Tăng trưởng chiều dài, khối lượng của cá ngựa đen

Hình thức nuôi

Nuôi bể

L₀(mm)

62,5±0,84^a

61,9±0,92^a

L_TP(mm)

W₀(mg)

W_TP(mg)

102,9±3,59^a691,9±30,88^a2.014,2±247,61^a

106,5±2,84^a681,8±21,68^a2.151,7±79,68^a

Nuôi lồng

Ghi chú: L₀là chiều dài cá thả thử nghiệm; L_TPlà chiều dài cá sau 14 tuần

nuôi; W₀là khối lượng cá thả thử nghiệm; W_TPlà khối lượng cá sau 14 tuần nuôi;

Các số liệu trong bảng là giá trị trung bình ± độ lệch chuẩn. Số liệu cùng cột có các

chữ cái khác nhau thể hiện sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05).

Chiều dài và khối lượng cá thả ở hình thức nuôi bể là 62,5±0,84 mm,

102,9±3,59 mg; và sau 14 tuần nuôi là 691,9±30,88 mm, 2014,2±247,61 mg.

18

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

Nghiên cứu khoa học công nghệ

Chiều dài và khối lượng cá thả ở hình thức nuôi lồng là 61,9±0,92 mm,

106,5±2,84 mg; và sau 14 tuần nuôi là 681,8±21,68 mm, 2151,7±79,68 mg.

So sánh chiều dài và khối lượng cá khi thả, sau 14 tuần nuôi ở hai hình thức

nuôi đều cho kết quả là sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (P>0,05).

Kết quả phân tích tỷ lệ sống, chỉ tiêu tăng tăng trưởng chiều dài và khối lượng

cá nuôi thử nghiệm thể hiện ở bảng 3.

Bảng 3. Chỉ tiêu tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá ngựa đen

Hình thức

nuôi

DLG_TP

(mm/ngày)

DWG_TP

(mg/ngày)

SR_TP

(%)

Tác giả

Nuôi bể

0,41±0,02^a

0,46±0,02^a

0,62

13,5±0,69^a

15,0±1,08^a

83,0±3,52^bKết quả thử nghiệm 1

76,6±2,73^aKết quả thử nghiệm 1

60,3-77,5 Hồ Thị Hoa, 2006 [2]

Nuôi lồng

Ghi chú: DLG_TPlà tăng trưởng bình quân ngày về chiều dài cá thương phẩm;

DWG_TPlà tăng trưởng bình quân ngày về khối lượng cá thương phẩm; SR_TPlà tỷ lệ

sống cá thương phẩm. Các số liệu trong bảng là giá trị trung bình ± độ lệch chuẩn.

Số liệu cùng cột có các chữ cái khác nhau thể hiện sai khác có ý nghĩa thống kê

(P<0,05).

So sánh chỉ tiêu tăng trưởng bình quân ngày về chiều dài và khối lượng của

các nghiệm thức thử nghiệm với nhau cho kết quả là sự khác biệt không có ý nghĩa

thống kê (P>0,05).

So sánh chỉ tiêu tăng trưởng bình quân ngày về chiều dài và khối lượng của

các nghiệm thức thử nghiệm với kết quả nghiên cứu đã công bố của Hồ Thị Hoa,

2006 (bảng 3), cá thử nghiệm có tăng trưởng chậm hơn. Sự khác biệt do nhiều

nguyên nhân như thiết kế thử nghiệm, điều kiện môi trường nuôi...

Tỷ lệ sống của cá nuôi bằng hình thức nuôi trên bể xi măng (đạt 83,0%), cao

hơn so với nuôi bằng lồng trên biển (76,7%), sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05).

Hình thức nuôi lồng trên biển chịu ảnh hưởng của biến động các yếu tố môi trường

lớn nên có thể dẫn đến giảm tỷ lệ sống của cá.

Hình 1. Cá ngựa đen nuôi thương phẩm (a: bể xi măng; b: lồng treo)

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

19

Nghiên cứu khoa học công nghệ

3.2. Thử nghiệm 2: Nuôi cá ngựa đen thế hệ thứ I (F1) từ cá thương phẩm

thành cá hậu bị

3.2.1. Các yếu tố môi trường nuôi

Một số yếu tố thủy lý, thủy hóa trong môi trường nuôi cá ngựa thử nghiệm, và

kết quả nghiên cứu của một số tác giả được thể hiện trong bảng 4.

Bảng 4. Một số yếu tố môi trường nuôi

Hình thức Nhiệt độ Độ mặn

nuôi

pH

Oxy hòa

tan (mg/L)

Tác giả

(^oC)

(ppt)

33-34

30-32

30-34

Nuôi bể

25-30

23-28

26-29

7,8-8,2

7,0-8,0

8,0-8,6

4,8-6,0

Kết quả thử nghiệm 2

Trương Sĩ Kỳ, 1994 [17]

Ignatius B., 2003 [6]

4,4-5,1

So với các nghiên cứu của một số tác giả (bảng 4) thì điều kiện môi trường

nuôi của thử nghiệm tương đồng với các công bố và phù hợp để nuôi cá ngựa đen.

Hình 2. Cá ngựa đen (H. kuda Bleeker, 1852) F1 giai đoạn hậu bị

3.2.2. Các chỉ tiêu tăng trưởng và tỷ lệ sống

Chiều dài và khối lượng cá thả nuôi thử nghiệm là 104,7±3,61 mm,

2083±189,5 mg; sau 8 tuần nuôi là 120,2 ± 1,51 mm, 3.680±104,6 mg.

Kết quả phân tích tỷ lệ sống, chỉ tiêu tăng tăng trưởng chiều dài và khối lượng

cá nuôi thử nghiệm thể hiện ở bảng 5.

Bảng 5. Các chỉ tiêu tăng trưởng của cá ngựa đen

Hình thức

nuôi

DLG_HB

(mm/ngày)

DWG_HB

(mg/ngày)

27,8±2,23

13,5±0,69

SR_HB

(%)

87,9±2,27

83,0±3,52

Tác giả

Nuôi bể

0,29±0,02

0,41±0,02

Kết quả thử nghiệm 2

Kết quả thử nghiệm 1

20

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

Nghiên cứu khoa học công nghệ

Ghi chú: DLG_HBlà tăng trưởng bình quân ngày về chiều dài cá hậu bị;

DWG_HBlà tăng trưởng bình quân ngày về khối lượng cá hậu bị; SR_HBlà tỷ lệ sống

cá hậu bị.

Từ số liệu trong bảng 5 nhận thấy, tăng trưởng chiều dài giai đoạn cá thương

phẩm (0,41 mm/ngày) nhanh hơn giai đoạn cá hậu bị (0,29 mm/ngày). Ngược lại,

tăng trưởng khối lượng giai đoạn cá thương phẩm (13,5 mg/ngày) chậm hơn giai

đoạn cá hậu bị (31,1 mg/ngày). Tích lũy năng lượng được ưu tiên cho sinh sản ở giai

đoạn hậu bị được đề cập ở nhiều nghiên cứu sinh sản nhân tạo cá và cũng là một

nguyên nhân cơ bản trong thử nghiệm sinh sản nhân tạo cá ngựa đen F1.

3.3. Thử nghiệm 3: Nuôi cá ngựa đen thế hệ thứ I (F1) từ cá hậu bị

thành cá bố mẹ

3.3.1. Các yếu tố môi trường nuôi

Một số yếu tố thủy lý, thủy hóa trong môi trường nuôi cá ngựa thử nghiệm, và

kết quả nghiên cứu của một số tác giả được thể hiện trong bảng 6.

Bảng 6. Một số yếu tố môi trường nuôi

Hình

thức nuôi

Nhiệt độ Độ mặn

pH

Oxy hòa tan

(mg/L)

Tác giả

(^oC)

27-30

26-29

(ppt)

33-34

30-34

Nuôi bể

7,6-8,3

8,0-8,6

5,2-6,0

4,4-5,1

Kết quả thử nghiệm 3

Ignatius B., 2003 [6]

Từ số liệu trong bảng 6 nhận thấy, điều kiện môi trường nuôi của thử nghiệm khá

tương đồng với công bố của Ignatius B., 2003 [6] và phù hợp để nuôi cá ngựa đen.

3.3.2. Các chỉ tiêu sinh sản và tỷ lệ sống

Kết quả sau 3 tháng nuôi, Tỷ lệ đực:cái là 1:1,1 (P<0,05); Tỷ lệ sống cá bố mẹ:

81,1±1,36%; Tỷ lệ cá đực ôm trứng: 70,6±11,82%; Tỷ lệ đẻ: 71,1±10,08; Sức sinh

sản của cá đực: 262 ± 85 cá con; Tỷ lệ sống cá con 2 ngày tuổi: 79,5±11,8%.

Hình 3. Cá ngựa đen F1 thành thục (a: buồng trứng con cái; b: túi tinh con đực)

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

21

Nghiên cứu khoa học công nghệ

Ignatius B. (2003) đã đưa ra kết quả nghiên cứu nuôi cá ngựa con F1 đến

thành thục ở kích cỡ: W: 2900-3200 mg, L: 90-105 mm; Tỷ lệ đực cái: 1:0,9. Xuất

hiện túi trứng ở con đực có kích cỡ khoảng 63 mm (sau 138 ngày tuổi). Kích cỡ túi

chứa trứng thể hiện được các giai đoạn phát triển phôi. Sức sinh sản của cá đực

khoảng 300 cá con kích cỡ: W: 100 mg, L: 9,0 mm. Tăng trưởng chiều dài của cá

sau 4 tháng nuôi đầu tiên đạt 25,5 mm, 40,5 mm, 52,5 mm và 63,0 mm. Tỷ lệ sống

sau 176 ngày nuôi đạt 46,7% [6]. Thử nghiệm sinh sản nhân tạo cá ngựa

Hippocampus trimaculatus trong điều kiện thí nghiệm cho thấy, cá F1 có tỷ lệ

đực:cái là 1:1,2 (P<0,05); cá đực thành thục sớm hơn so với cá cái lần lượt là 95

ngày và 115 ngày nuôi (P<0,05) [19].

Từ kết quả nghiên cứu trên cho thấy triển vọng về tạo nguồn giống cá ngựa

đen trong điều kiện nuôi nhân tạo. Theo đó, có thể nuôi dưỡng, sinh sản đàn cá ngựa

đen bố mẹ F1 trong điều kiện nhân tạo để sinh sản đàn cá con F2, đáp ứng con giống

cho nuôi thương phẩm.

4. KẾT LUẬN

1. Điều kiện môi trường thích hợp để nuôi cá ngựa đen thế hệ (F1) từ cá giống

thành cá thương phẩm: Nhiệt độ: 26-30^oC; độ mặn: 33-34 ppt; pH: 7,8-8,2; oxy hòa

tan: 4,8-6,1 mg/L. Tăng trưởng về chiều dài và khối lượng cá ở 2 hình thức nuôi

trong bể xi măng và lồng trên biển không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê

(P>0,05). Tỷ lệ sống của cá nuôi bằng hình thức nuôi trong bể xi măng (83%), cao

hơn so với nuôi lồng trên biển (76,67%), sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05).

2. Điều kiện môi trường thích hợp để nuôi cá ngựa đen thế hệ thứ I (F1) từ cá

thương phẩm thành cá hậu bị: Nhiệt độ: 25-30^oC; độ mặn: 33-34 ppt; pH: 7,8-8,2;

oxy hòa tan: 4,8-6,1 mg/L. Chiều dài và khối lượng cá thả nuôi là 104,7±3,61 mm,

2083±189,5 mg; sau 8 tuần nuôi là 120,2±1,51 mm, 3680±104,6 mg.

3. Điều kiện môi trường thích hợp để nuôi cá ngựa đen thế hệ thứ I (F1) từ cá

hậu bị thành cá bố mẹ: Nhiệt độ: 27-30^oC; độ mặn: 33-34 ppt; pH: 7,6-8,3; oxy hòa

tan: 5,2-6,0 mg/L. Sau 3 tháng nuôi, tỷ lệ đực:cái là 1:1,1 (P<0,05); Tỷ lệ sống cá bố

mẹ: 81,1±1,36%; Tỷ lệ cá đực ôm trứng: 70,6±11,82%; Tỷ lệ đẻ: 71,1±10,08%; Sức

sinh sản của cá đực: 262±85 cá con; Tỷ lệ sống cá con 2 ngày tuổi: 79,5±11,8%.

4. Có thể nuôi dưỡng, sinh sản đàn cá ngựa đen bố mẹ F1 trong điều kiện nhân

tạo để sinh sản đàn cá con F2, đáp ứng con giống cho nuôi thương phẩm.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.

Lê Văn Hiệp, Hoàn thiện công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá

ngựa đen (Hippocampus kuda), Báo cáo đề tài cấp Sở KHCN tỉnh Quảng

Nam, 2017.

2.

Hồ Thị Hoa, Thử nghiệm nuôi lồng cá ngựa đen (Hippocampus kuda) tại vịnh

Nha Trang - Khánh Hòa, Tuyển tập Nghiên cứu biển, 2006, số 15.

22

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

Nghiên cứu khoa học công nghệ

3.

Trương Sỹ Kỳ, Hoàng Đức Lư, Ngô Đăng Nghĩa, Đặng Thúy Bình và Bùi

Văn Khánh, Cải tiến quy trình sản xuất giống cá Ngựa đen (Hippocampus

kuda) ở vùng biển Khánh Hòa, Tuyển tập nghiên cứu biển, 2006, 15:248-253.

4.

5.

Job S. D., H. H. Do, J. J. Meeuwig & H. J. Hall, 2002. Culturing theoceanic

seahorse, Hippocampus kuda. Aquaculture, 214:333-341

Vincent, A. C. J., Reproductive ecology of seahorses. Ph D thesis, University

of Cambridge, 1990, p.101.

6.

7.

8.

Ignatius B. và I. Jagadis, Growth and reproduction of tropical seahorse

Hippocampus kuda in captivity, Indian Journal of Fisheries, 2003, 50(3):369-

372.

Lin, Q., Lu, J.Y., Gao, Y.L., Shen, L., Cai, J., Luo, J.N., 2006. The effect of

temperature on gonad, embryonic development and survival rate of juvenile

seahorses, Hippocampus kuda Bleeker. Aquaculture 254:701-713.

Lin, Q., Gao, Y.L., Sheng, J.Q., Chen, Q.X., Zhang, B., Lu, J., 2007. The

effects of food and the sum of effective temperature on the embryonic

development of the seahorse, Hippocampus kuda Bleeker. Aquaculture,

262:481-492

9.

Lipton, A.P., Thangaraj M., Sreerekha S.R., Captive breeding and nursery

rearing of the Indian seahorse, Hippocampus kuda (Teleostei: Syngnathidae).

Asian Fish. Sci., 2006, 19:423-428.

10. Rachel J., 2002. Yellow or Spotted Seahorse, Hippocampus kuda. Syngnathid

Husbandry in Public Aquariums 2005 Manual, tr.76-78.

11. Teeramaethee J., P. Poonpium, T. Noiraksar và J. Pratoomyot, Seahorse,

Hippocampus kuda larvae rearing by Artemia sp. fed with three kinds of

phytoplankton, Warasan Kan Pramong, 2001.

12. Thangaraj M., A. P. Lipton and A. C. C. Victor, Onset of sexual maturity in

captivereared endangered Indian seahorse, Hippocampus kuda. CURRENT

SCIENCE, VOL. 91, NO. 12, 25 DECEMBER 2006

13. Cites, https://Cites.Org/Sites/Default/Files/Document/E-Res-10-16-R11_0.Pdf.,

2011.

14. Cites, https://Cites.Org/Sites/Default/Files/Document/E-Res-12-08-R17.Pdf.,

2012.

15. Cites, https://Cites.Org/Sites/Default/Files/Document/E-Res-17-07.Pdf, 2017.

16. Koldewey H., K. Martin-Smith, A global review of seahorse aquaculture,

Aquaculture, Volume 302, Issues 3-4, 23 April 2010, Pages 131-152

17. Trương Sĩ Kỳ, Đoàn Thị Kim Loan, Đặc điểm sinh sản của cá ngựa đen

(Hippocampus kuda) sống ở vùng cửa sông Cửa Bé, Tuyển tập nghiên cứu

biển, 1994, 4:111-120.

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020

23

Nghiên cứu khoa học công nghệ

18. Phạm Thanh Liêm và Trần Đắc Định, Phương pháp nghiên cứu sinh học cá,

Giáo trình điện tử, 2004, http://www.ebook.edu.vn/ ?page=1.31&view=17029.

19. Murugan A., Dhanya S., Sreepada R., Rajagopal S., Balasubramanian T.,

Breeding and mass-scale rearing of three spotted seahorse, Hippocampus

trimaculatus Leach under captive conditions, Aquaculture, 2009, 290:87-96.

SUMMARY

TRIAL FOR CULTURE BROODSTOCK OF BLACK SEAHORSES

(Hippocampus kuda Bleeker, 1852) THE 1nd GENERATION

IN KHANH HOA PROVINCE

Trial for culture broodstock of Black seeahorses (Hippocampus kuda Bleeker,

1852) the 1st generation (F1) in Khanh hoa province since September, 2018 to May,

2019 located in the experiment stations of Coastal Branch, Vietnam - Russian

Tropical Center. The trial culture Black seahorse (F1) from seed to grow-outt fish by

2 method: cement tank and floating cage in sea. Result: The growth of fish is same

in 2 method (P>0.05), but the survival rate in cement tank (83.0%) is higher than in

floating cage (76.7%). The 2nd trial: culture Black seahorse (F1) from grow out to

mature fish, result: The size of fish start trial W: 2083±189.5 mg, L: 104.7±3.61 mm,

after 2 months culture, harvest fish with size W: 3680±104.6 mg, L: 120.2±1.51 mm.

The 3rd trial: culture Black seahorse (F1) from mature fish to brood stock. Sex ratio

male:female =1:1,1 (P>0.05). The survival rate of brood stock 81.1±1.36%; The rate

male have embryo in pouch 70.6±11.82%; Spawning rate 71.1±10.08%; Spawning

capacity of male 262±85 fry. Survival rate of fry 2 day after spawn 79.5±11.8%.

Keywords: Black seahorses, hippocampus kuda, generation, culture, cá ngựa

đen, thế hệ, nuôi nhân tạo.

Nhận bài ngày 08 tháng 6 năm 2020

Phản biện xong ngày 29 tháng 6 năm 2020

Hoàn thiện ngày 16 tháng 11 năm 2020

⁽¹⁾Chi nhánh Ven Biển, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga

⁽²⁾Viện Hải Dương học, Viện HLKH&CN Việt Nam

⁽³⁾Đại học Nha Trang

24

Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới, Số 21, 12-2020