"Phù phiếm truyện" với một vài vấn đề: Du hành, trào phúng và bối cảnh
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑOÀNG THAÙP
Tap chí Khoa hoc so 39 (08-2019)
PHÙ PHIẾM TRUYỆN VỚI MỘT VÀI VẤN ĐỀ:
DU HÀNH, TRÀO PHÚNG VÀ BỐI CẢNH
y Nguyễn Bảo Trang(*)
Tóm tắt
Phan Việt là một trong những tác giả Việt Nam tại Mỹ tiêu biểu hiện nay. Như một công dân toàn
cầu trong thời đại đa văn hóa, cô đã viết về nhiều không gian khác nhau, đặc biệt là những nơi có con
người Việt Nam cùng những mối quan hệ của họ giao lưu với văn hóa phương Tây. Tập truyện ngắn
“Phù phiếm truyện” giúp nâng cao tên tuổi của Phan Việt và tập truyện trở thành đối tượng nghiên
cứu của bài viết. Đề tài du hành, cái nhìn trào phúng và nghệ thuật xây dựng bối cảnh giúp tác phẩm
thu hút hơn bởi thông qua tác phẩm, người đọc có nhiều cảm xúc khác nhau, hơn nữa ở đó người đọc
có sự dịch chuyển và quan sát song hành với người kể chuyện.
Từ khóa: Phan Việt, văn học trẻ Việt Nam, văn học đa văn hóa, văn học di dân, Phù phiếm truyện.
1. Đặt vấn đề
của văn học đương đại, đặc biệt với các tác giả trẻ.
Du hành xuất phát từ khát vọng muốn di chuyển,
cụ thể hơn là đi du lịch, xuất ngoại, du học của
người trẻ. Trong các chuyến đi, người viết phải
thực hiện đồng thời các hành động: di chuyển,
quan sát (thiên nhiên, văn hóa, con người, so sánh
với quốc gia mẹ đẻ) và mở rộng tư tưởng. Người
viết (người đi) đã hình thành một cảm quan, một
ý thức chung cho quá trình này rồi gửi gắm nó vào
văn chương ở những hình thức khác nhau thuộc
thể loại phi hư cấu (non-fiction) như: nhật ký, du
ký, tự truyện, hồi ký… và thể loại hư cấu (fiction)
như: truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện vừa… Một
tác phẩm có dấu ấn du hành thường mở rộng không
gian đến chân trời mới cùng những vấn đề thuộc
không gian đó nhằm giới thiệu cho bạn đọc trẻ
nhiều điều mới mẻ, đôi khi có khả năng truyền
cảm hứng cho khát vọng “đi” của độc giả.
Phan Việt bước ra từ cuộc thi viết “Cuộc vận
động sáng tác văn học tuổi 20” với giải nhì năm
2005 bởi tập truyện ngắn Phù phiếm truyện. Hiện
tại, Phan Việt đang sống và làm việc tại Mỹ và tiếp
tục xuất bản sách tại nước nhà. Sau Phù phiếm
truyện, Phan Việt cho ra mắt các tập sách sau:
tiểu thuyết Tiếng người (2008), tập truyện ngắn
Nước Mỹ, Nước Mỹ và những truyện ngắn mới
(2009), bộ sách Bất hạnh là một tài sản bao gồm:
Một mình ở châu Âu (2013), Xuyên Mỹ (2014),
Về nhà (2016).
Bằng những câu chuyện chân thật, đậm phong
vị đời thường, Phù phiếm truyện (2014, Nhà xuất
bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh) đem một làn gió
mới cho nền văn học trẻ Việt Nam và tiêu biểu
cho phong cách của các nhà văn Việt tại Mỹ. Phù
phiếm truyện viết về đời sống của nhiều chủng tộc
người với nhiều lối sống khác nhau. Những thói
Với Phù phiếm truyện, Phan Việt đã viết
xấu cùng nỗi cô đơn giữa cuộc đời của họ có tính đề tài du hành ở thể loại truyện ngắn (Chicago,
khái quát cao, viết về đất Mỹ nhưng sâu trong bản
chất lại tìm thấy dấu ấn người Việt… Nhận thấy
giá trị của tập truyện ngắn Phù phiếm truyện, bài
viết xin đi sâu vào một vài vấn đề nổi bật: đề tài
du hành, cái nhìn trào phúng và nghệ thuật xây
dựng bối cảnh.
Chết truyện, Khóc truyện, Cú điện thoại, Đạo đức
truyện) và truyện ngắn có màu sắc tự truyện cao
như Mười hai câu chuyện nhỏ về Oklahoma. Ở các
truyện này, dấu ấn du hành biểu hiện qua những
trải nghiệm của tác giả về thiên nhiên và đời sống
tại các thành phố lớn, các bang khác nhau tại Mỹ.
Thông qua việc quan sát và nhìn nhận, Phan Việt
đã hướng đến phát triển kiểu tư duy dung hợp từ
hệ thống tư tưởng đa văn hóa (multicultural), giải
lãnh thổ hóa (deterritorialization), giải thuộc địa
hóa (decolonization) trong cách miêu tả không
gian đô thị và đời sống con người.
2. Nội dung
2.1. Đề tài du hành
Du hành là một trong những đề tài quen thuộc
(*) Học viên cao học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân
văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
55
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑOÀNG THAÙP
Tap chí Khoa hoc so 39 (08-2019)
Giải lãnh thổ hóa (deterritorialization) được cũng nêu lên nhận định chung về vấn đề này trong
định nghĩa “Giải lãnh thổ hóa là đi ra ngoài một Mười hai câu chuyện nhỏ về Oklahoma, để từ đó
hình thức quốc gia - lãnh thổ truyền thống để đối
diện với những loại hình cộng đồng mới… để tái
thiết “lãnh thổ” ở hai chiều kích: một không gian
định chế cụ thể và những hình thái tượng trưng
khác” [7, tr. 213]. Lãnh thổ ngoài cách hiểu là diện
tích thực, được chia tách bởi biên giới quốc gia thì
nó còn là nền văn hóa, chính trị, tôn giáo, dân cư
trên lãnh thổ đó. Giải lãnh thổ ở đây là thoát khỏi
tư tưởng trói buộc con người bởi một ý thức hệ
riêng của nền văn hóa bản địa. Người có tư tưởng
giải lãnh thổ là những người thích đi lại, di chuyển,
vươn đến những chân trời mới. Giải thuộc địa hóa
(decolonization) chính là tìm lại sự bình đẳng,
tính dân chủ hóa giữa những quốc gia đế quốc và
quốc gia thuộc địa ở các chủng tộc da màu như
châu Phi và châu Á. Giải thuộc địa hóa là xóa bỏ
những tư tưởng đàn áp của văn hóa phương Tây
lên các nước thuộc địa. Những tác phẩm văn học
di dân đa phần đều xuất hiện hai tư tưởng này. Với
Phan Việt, qua các vấn đề về không gian và con
người, tác giả đã ghi chép một cách khách quan
những nét riêng của văn hóa phương Tây với cái
nhìn bình đẳng dân tộc.
Trước tiên, tác giả đã khắc họa sống động,
tinh tế những đô thị phát triển đậm chất “Mỹ” và
có phần mới mẻ so với cuộc sống trong nước.
Không gian đô thị đảm bảo được cả hai yếu tố:
sinh thái tự nhiên (hồ Michigan, những cơn mưa
bóng mây trong “Chicago”) và cảnh quan hiện
đại (đường cao tốc, cầu bắc ngang sông, hệ thống
bơm xăng tự động, con đường nhiều tầng trong
Mười hai câu chuyện nhỏ về Oklahoma). Ngoài
ra, không gian tôn giáo Mỹ cũng được nhắc đến
qua cảnh nhà nguyện gắn liền với các câu chuyện
về Chúa của phương Tây “Đó là một nhà nguyện
khá cổ, kiến trúc và tuổi tác đều cổ. Nó có những
cửa sổ cao gắn kính màu theo các tích trong Kinh
Thánh. Chính giữa là tích Giáng Sinh, rồi tích
rao giảng Kinh Thánh, rồi tích bị đóng đinh treo
trên thập ác”. Không gian đô thị cũng trở thành
vùng đất đa văn hóa, có tính dung hòa nhiều sắc
tộc khác nhau. Đây chính là cái nhìn có dấu ấn
của tư tưởng giải thuộc địa hóa. Chính Phan Việt
làm rõ nhận định thông qua những chi tiết cụ thể:
“Nước Mỹ ngày nay là sự tổng hòa của rất
nhiều thứ: vừa hấp thụ những tinh hoa của lục địa
cũ - tức châu Âu - lại vừa phát triển từ trong lòng
nó những nét tinh hoa riêng của một mảnh đất
trẻ với những con người mới. Xét theo một cách
nào đó: nước Mỹ lớn mạnh chính nhờ ở sự hòa
trộn các giá trị nói trên… sự đa dạng và dễ dãi ở
nước Mỹ cho phép hấp thụ thêm nhiều người từ
các nước - rất nhiều trong số họ là những người
mang sẵn trong mình những điểm khác biệt và
những giá trị phá cách, vốn không được chấp
nhận hoặc là rất xuất sắc ở nước cũ. Những người
này lại tạo ra những sự đa dạng mới, giống như
thêm gia vị vào nồi súp gà”. Phan Việt nhắc đến
Chicago với diện mạo quy tụ nhiều tộc người
như người da trắng tập trung phía Bắc, người da
đen tập trung phía Nam và tổng hòa nhiều loại
hình âm nhạc khác nhau. Đặc điểm nhiều sắc tộc,
nhiều văn hóa, nhiều nền nghệ thuật là linh hồn
của thành phố Chicago. Còn ở bang Oklahoma
chính là nơi tiêu biểu cho việc bảo vệ văn hóa da
đỏ và chống lại quan điểm độc tôn văn hóa và lấy
da trắng làm trung tâm. Phan Việt có nhắc đến
quyền bầu cử của người da đỏ và sự phát triển
của các sòng bạc như một mô hình đem đến lợi
nhuận kinh tế tự cung, tự cấp cho các khu tự trị.
Riêng về con người, họ có bản chất đa văn
hóa trong dòng máu và trong tư tưởng. Nhân vật
tuy khác nhau về chủng tộc nhưng họ đều có ý
thức cộng đồng và cùng hòa hợp trong một môi
trường sống. Họ có thể là con lai, là những người
từ những chủng tộc thuộc thế giới thứ ba nhưng
họ vẫn có quyền dung hòa cả văn hóa mẹ đẻ, văn
hóa thiểu số và văn hóa ở không gian đang sống,
hay nói cách khác là họ không bị “vong bản”. Cô
Jennifer và con trai David Myiasaki trong Mười
hai câu chuyện nhỏ về Oklahoma là kết quả của
hôn nhân đa văn hóa (Mỹ - Nhật, người da đỏ - da
trắng - da vàng). Chính họ đã dung hòa những căn
tính khác nhau của mỗi dòng máu vào một bản thể
như cô Jennifer luôn có thói quen về nhà dù đang
sống trên đất Mỹ của những người có thói quen
56
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑOÀNG THAÙP
Tap chí Khoa hoc so 39 (08-2019)
di chuyển cao. Nhân vật Ayja trong “Chicago” là cho bi kịch của người tài trong xã hội. Biến cố
người Mỹ gốc Ấn lại được nhấn mạnh đến lối thời của nhân vật sắp xếp theo mức độ tăng dần và dồn
trang của người gốc Ấn trong cách miêu tả ngoại dập diễn tả hai cái chết trong cùng một cá thể và
hình “Những áo quần truyền thống Ấn Độ trang cùng một khoảng thời gian: cái chết về tinh thần
trọng của Ayja tương phản một cách lạ lùng với và chết về sinh học. Bi kịch mở đầu là bị bác bỏ
bia rượu, gói thuốc lá, quần jean, áo phông, thậm đề án nghiên cứu, tiếp theo là ăn cắp bản quyền,
chí những tấm lưng trần trắng hếu ở dưới sàn”. kẻ ăn cắp khoe khoang trước mặt anh cho đến cuối
Với nhân vật nghiên cứu sinh, rào cản quốc gia, cùng là gặp cướp mất hết tiền và bị bắn chết. Việc
ngôn ngữ không thể ngăn cản họ hòa hợp nhau sắp đặt biến cố theo cường độ tăng dần biểu thị
như những cuộc chia sẻ của Nam vàAika qua điện
thoại trong truyện Cú điện thoại, hay sự chăm sóc
của Hoa cho mẹ con người da đen Vanessa Park
khỏi cảnh nghiện trong Chicago.
Nhìn chung, con người trong văn chương
Phan Việt mang bản chất công dân toàn cầu, họ
không muốn chỉ thu mình vào một hệ tư tưởng,
một không gian nhất định. Không gian sống không
bị bó hẹp vào không gian đơn văn hóa, đó một thế
giới đa lãnh thổ, đa tư tưởng, đa chủng tộc.
2.2. Cái nhìn trào phúng
Trào phúng trong văn chương chính là phong
cách viết đậm chất hiện thực, chủ yếu để phản ánh
và đả kích một thực trạng nào đó mà tác giả muốn
hướng đến. Trào phúng có thể dùng những tiếng
cười châm biếm, thủ pháp cường điệu, nghịch dị…
để phản ánh cái xấu, cái ác. Cũng như các tác giả
đương đại, nghệ thuật trào phúng được Phan Việt
sử dụng để phản ánh hiện thực xã hội ở các truyện
ngắn “Phù phiếm truyện”, “Chết truyện”, “Khóc
truyện”, “Đạo đức truyện”. Không sử dụng yếu
tố kỳ ảo, cường điệu, trào phúng toát ra từ những
câu chuyện thường nhật cùng những con người
bình thường. Điều này làm truyện của Phan Việt
gần gũi hơn với bạn đọc trong nước dù diễn ra ở
lối sống giả tạo của con người, vì lợi ích cá nhân
mà họ không tiếc làm tổn hại người khác. Ngoài
Chết truyện thì Chicago và Cú điện thoại cũng
dùng motif về cái chết để phản ánh hiện thực khắc
nghiệt. Những nhân vật như Vanesssa Park, Aika
đều kết thúc bằng một cái chết bất ngờ. Vanesssa
Park trong Chicago bị tước đi quyền hồi sinh vì
cái chết do tai nạn xe ngay khi mới bước ra từ trại
cai nghiện.Aika trong Cú điện thoại lựa chọn cách
chết rạch bụng tự tử theo kiểu võ sĩ đạo để tránh
áp lực học hành. Ở đây, tác giả không hướng đến
tiếng cười trào phúng mà tạo ra một cảm giác nuối
tiếc, có phần hoang mang để phản ánh thực trạng
trong đời sống xã hội, giáo dục.
Thứ hai, cách miêu tả không gian đám tang
trang trọng thành không gian trào phúng trong
Khóc truyện tạo nên tiếng cười chua xót, có giá trị
phản ánh cao. Đám tang diễn ra lần lượt từ cuộc nói
chuyện củaAdams, Jennifer, Tim đến các lời phát
biểu, khóc lóc, giả tạo của Virgie - bạn gái Frank,
Colleen, giáo sưAndy và Châu. Họ biến đám tang
là nơi để nói chuyện phiếm và lấy sự thương tiếc
giả tạo để nâng cao bản thân với những hành động
giả tạo. Lúc buổi lễ bắt đầu, Châu đã nghe tiếng sụt
sùi trong nhà nguyện nhưng khi Châu phát biểu thì
không gian phương Tây. Hoàn cảnh trào phúng “Tất cả mọi người đều phá ra cười một cách thoải
trong truyện có tính châm biếm cao như một thời mái. Ngay vả Virgie cũng cười”. Và họ còn xem
gian nhàn rỗi (Phù phiếm truyện), môi trường những lời Châu nhắc về Frank trước khi chết như
làm việc bị gò ép (Chết truyện), đám tang (Khóc
truyện). Đặt vào trong hoàn cảnh đó, con người
xuất hiện với cách đặt tên, giọng điệu, hành động,
tâm lý đặc biệt, có phần khác thường để trở thành
hình tượng trào phúng tiêu biểu.
Thứ nhất, trong Chết truyện, nhân vật Thiên
Tài với cách lựa chọn cái tên gắn liền với bản chất
của người tài và số phận của nhân vật tiêu biểu
lời nói dối “Đúng là Frank. Cậu ta luôn tự giễu
cợt mình, ôi cậu bé đáng thương”. Chi tiết cuối
tên của Frank đặt tên cho phòng học là chi tiết đắt
của truyện vì nó phản ánh một hiện thực: người ta
không ngần ngại dùng người quá cố để mua danh
và mua lòng thương cảm của người khác. Ngoài
ra, giọng điệu kể chuyện cũng nhằm bật lên tiếng
cười trào phúng. Có thể thấy, Khóc truyện đan xen
57
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑOÀNG THAÙP
Tap chí Khoa hoc so 39 (08-2019)
nhiều giọng khác nhau gồm có giọng dửng dưng rõ để nhìn cận cảnh. Vì nhìn quá gần nên đôi khi
của người kể “Châu bắt đầu cảm thấy một nỗi chán sự vật, hay con người nằm trong khuôn viên nhìn
nản và khinh bỉ dâng lên lợm cả giọng”, giọng cầu sẽ bị biến dạng, bóp méo để phản ánh vấn đề cần
khẩn, tha thiết của Frank trước khi chết “Anh phải phản ánh.
giúp tôi. Tôi không còn tin ai được nữa”, giọng
lạnh lùng, hài hước, xen ý đả kích của Châu khi
phát biểu trước đám tang “Lần cuối cùng tôi gặp
Frank… là hôm thứ hai tuần trước. Cậu ta bảo tôi
rằng cậu ta là một thằng bợm”. Những giọng điệu
này tạo nên một thế giới phi lý, giả tạo, đời sống
vô cảm, lạnh lùng của đời sống hiện đại.
Bối cảnh cận cảnh có khi tập trung thành một
tác phẩm như Đường nhỏ, có khi là một phần riêng
biệt của truyện chia thành nhiều phần nhỏ như
phần Bão thảo nguyên trong Mười hai câu chuyện
nhỏ về Oklahoma. Cả hai đều dùng kiểu thời gian
cô đọng trong một cơn bão, một buổi sáng sớm từ
khi người mẹ đi chợ đến khi về nhà. Cả hai đều từ
cửa sổ nhìn ra mọi cảnh vật “Cái cửa sổ tôi đang
đứng nhìn ra ngoài bắt đầu mờ mờ hơi nước” hay
nhân vật dậy sớm leo lên bậu cửa sổ. Với Bão
thảo nguyên, quá trình bão hoành hành được tái
hiện cụ thể, rõ ràng , bóng dáng con người không
xuất hiện trong khung cảnh mà chỉ có tiếng gió,
tiếng nước, tiếng sét, cảnh những con hươu, con
sóc trốn mưa, cảnh cây cối tơi tả “Những con sóc
vội vã đi trốn từ lúc bắt đầu có gió. Những con
hươu đứng bồn chồn dưới tán cây trú mưa…Cây
cối tơi tả, cành khô gãy răng rắc, những tàng cây
cổ thụ nặng nước cũng ngã gục”. Mọi thứ được
miêu tả kỹ đến từng chi tiết “Nước chảy xối xả
trên đường, từ nóc nhà, từ trên đồi cao, từ trong
các lòng mương khô hạn, từ các con sông xa - sông
Ankansas, sông Missouri, sông Dream City, hay
từ biển lớn đổ về”. Đường nhỏ thì chú ý đến con
người, cách hành xử của mỗi người với cái vũng
nước nhỏ, thằng bé bán bánh mì chạy xe qua hả hê,
người bán báo vì xe quá nặng nên làm rơi bao xi
măng xuống vũng nước, đôi vợ chồng thì đặt viên
gạch vào, các bé học sinh nhảy lên bao xi măng,
người thợ xây thì dùng bao xi măng trám lại vũng
nước. Những chi tiết này tạo nên một không gian
đậm chất Việt Nam, nói sâu hơn như việc thi vị
hóa bài khảo sát hành vi trên cùng một không gian.
Một số cảnh quan cận cảnh mà tác giả lựa
2.3. Nghệ thuật xây dựng bối cảnh
Để xét bối cảnh của một tác phẩm văn chương
cần phải dựa trên nhiều yếu tố nội tại thuộc về cấu
trúc văn bản và ngoại vi như nguồn gốc ra đời,
tác giả. Theo X.J. Kennedy & Dana Gioia (2010)
[6], tác giả đề cập đến bốn yếu tố khi nhắc đến
bối cảnh: địa điểm (place), thời gian (time), thời
tiết (weather) và không khí (atmosphere). Còn
vớiAlison Booth, J. Paul Hunter & Kelly J. Mays
(2006) [2] chỉ giới hạn trong địa điểm và thời gian.
Có thể thấy, yếu tố thời tiết và không khí đều thuộc
về yếu tố địa điểm và thời gian nên người viết xin
khảo sát bối cảnh với hai yếu tố quan trọng: địa
điểm (không gian) và thời gian.
Bối cảnh có rất nhiều loại khi xét theo những
khía cạnh khác nhau như: đặc điểm không gian
(bối cảnh thực, bối cảnh ảo), đặc điểm thời gian
(bối cảnh quá khứ, bối cảnh hiện tại), ảnh hưởng
điện ảnh (bối cảnh cận cảnh, bối cảnh viễn cảnh).
Ở đây, bài viết xin khảo sát ở một kiểu cụ thể là
bối cảnh cận cảnh ở đặc trưng và tác động của nó
với bối cảnh toàn cảnh.
Bối cảnh cận cảnh được quan sát ở cự ly gần
và soi rõ cảnh vật đến từng chi tiết. Nó chú tâm
đến khoảng cách tiêu điểm từ người nhìn đến đối
tượng được nhìn. Không gian cô đọng lại thành
một khoảng hẹp, thời gian cũng cô đọng lại, đôi
khi tạo cảm giác thời gian đang ngưng động, tua
chậm lại. Đối lập với bối cảnh cận cảnh là bối
cảnh viễn cảnh được quan sát từ xa, cảnh vật chỉ
chọn có dấu ấn địa phương cao như cảnh phố
xá (Đường nhỏ, Đi qua thời gian), cảnh hồ
Michigan (Đạo đức truyện), cảnh thảo nguyên
được nhìn lướt qua. Bối cảnh cận là một phần của (Mười hai câu chuyện nhỏ về Oklahoma), cảnh
toàn cảnh, có khi tầm ngắm có thể di chuyển từ trường đại học (Đạo đức truyện), cảnh nhà thờ
gần đến xa nên trong cùng một tác phẩm, người (Khóc truyện). Có thể thấy, những chất liệu mà
kể có quyền chọn bất cứ điểm nào cần khai thác
tác giả sử dụng để xây dựng cảnh quan khá quen
58
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑOÀNG THAÙP
Tap chí Khoa hoc so 39 (08-2019)
thuộc với người dân bản địa, đó là những hiện gian của tác giả. Thời gian càng trôi chậm, được
tượng, sinh vật tự nhiên, hay chính bản thân con đếm từng phút càng nhấn mạnh những góc khuất
của con người.
người. Với khung cảnh đại học Sigma trong Đạo
đức truyện được miêu tả như một giáo hội thời
trung cổ quen thuộc với tín ngưỡng phương Tây
“cổng chính của trường đại học Sigma, nơi có
những hình đắp nổi những thú, những mặt người
và những dòng chữ Latin”. Với Đi qua thời gian,
khung cảnh cận cảnh kẹt xe tại các đô thị Việt
Nam được tái hiện chân thực “5 giờ rưỡi chiều.
Đường phố đông đúc và bụi. Lại tắc đường…
Trên vỉa hè, những em học sinh nhỏ đi học về
cười đùa ríu rít. Một vài nhà hàng và cửa hiệu đã
bắt đầu thắp đèn”.
Mỗi cảnh cận như mỗi mảnh ghép của bức
tranh chung về đời sống tình cảm của người trẻ,
cảnh vật thiên nhiên trong các chuyến đi và một
góc nhỏ của đời sống Việt Nam. Đó là các góc
nhìn quan trọng từ con mắt trần thuật của người
di dân như Phan Việt. Bối cảnh cận cảnh đưa tác
phẩm văn học gần hơn với nghệ thuật điện ảnh.
Có thể nhận thấy, “Đường nhỏ” và “Bão thảo
nguyên” như một đoạn phim ngoại cảnh từ điểm
nhìn của nhân vật.
3. Kết luận
Bối cảnh cận cảnh không chỉ có khả năng
phóng to không gian mà còn đi sâu vào tâm lý con
người thông qua vận dụng thời gian kéo dài, trong
điện ảnh khá giống với thủ pháp “slow motion”.
“Đi qua thời gian” dùng thời gian theo từng giờ
như thời gian biểu một ngày để xây dựng không
gian ngoại cảnh xung quanh cô gái và nhấn mạnh
rõ tâm trạng của cô sau khi chia tay người yêu. Phù
phiếm truyện dùng từng mốc cụ thể trong buổi tối
thứ bảy từ khi K ra khỏi nhà đến hết đêm. Trong
khoảng thời gian đó, những điểm liên tưởng “liên
văn bản” bao gồm quan niệm khoa học, dân số,
đời sống liên tiếp xuất hiện. Những điều này có
Tập truyện ngắn Phù phiếm truyện là một
tác phẩm tiêu biểu cho thế hệ tác giả di dân người
Việt tại Mỹ. Không gian Mỹ và không gian Việt
cùng những vấn đề văn hóa của cả hai quốc gia
hòa quyện vào một tác phẩm. Phan Việt vừa viết
về những cái hay của các nền văn hóa nhưng
cũng không ngại phê phán lối sống giả tạo, phù
phiếm của con người hiện đại. Tác giả đã gửi
gắm những kinh nghiệm trên xứ người có phần
mới lạ qua lối viết hiện đại ở nhiều phương diện:
cốt truyện, nhân vật, giọng điệu, bối cảnh… Tác
phẩm không những kết hợp được nhiều thể loại
khác nhau: truyện ngắn, du kí, tự truyện mà còn
tính chất “phù phiếm” không đi sâu vào nội tâm tìm thấy những nét chung của đời sống hai nền
nhân vật như đúng tên gọi của nó. Cách kể hành văn hóa mẹ đẻ và văn hóa sở tại cùng những con
động của nhân vật theo từng phút, từng giờ là một người điển hình - sản phẩm của các hai nền văn
thủ pháp đặc biệt trong việc sử dụng yếu tố thời hóa Đông Tây./.
Tài liệu tham khảo
[1]. Lê Tú Anh (2015), “Đề tài tha hương trong văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI từ góc nhìn
toàn cầu hóa”, Kỷ yếu hội thảo quốc tế Vietnamese and Japanese literature in the globalization context
(Văn học Việt Nam và Nhật Bản trong bối cảnh toàn cầu hóa), NXB Đại học Quốc gia Thành phố Hồ
Chí Minh, tr. 384-397.
[2]. Alison Booth, J. Paul Hunter & Kelly J. Mays (2006), The Norton Introduction to Literature,
W.W. Norton & Company, Inc.
[3]. Michel Bideaux (2017), “Du hành và văn hành vào thế kỷ XVIII: Khi con người du hành
thuật lại kinh nghiệm những chuyến đi” (Lê Đức Quang dịch), Tạp chí Sông Hương (số 339), tr. 72-84.
[4].Đinh Trí Dũng, Nguyễn Thị Xuân Quỳnh (2018), “Cảm thức nhân loại trong du kí Việt Nam
đương đại”, Tạp chí Khoa học Đại học Vinh, (số 47), tr. 5-11.
[5]. Trịnh Thị Minh Hà (2011), Elsewhere, within here, immigration, refugeeism and the boundary
event, Taylor & Francis Group.
59
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑOÀNG THAÙP
Tap chí Khoa hoc so 39 (08-2019)
[6]. X. J. Kennedy & Dana Gioia (2010), Backpack Literature An Introduction to Fiction, Poetry,
Drama, and Writing, Longman.
[7]. Phạm Văn Quang (2015), Xã hội học thi pháp dòng chảy cuộc đời, NXB Đại học Quốc gia
Thành phố Hồ Chí Minh.
[8]. Nguyễn Hữu Sơn (tuyển chọn, giới thiệu), 2007, Du ký Việt Nam, Tạp chí Nam Phong 1917-
1934. Tập I, II., NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh.
[9]. Võ Thị Thanh Tùng (2013), Một vài đặc điểm của thể loại du kí Việt Nam, Tạp chí Khoa học
(số 4), tr. 37-43.
[10]. Trần Lê Hoa Tranh (2017), “Các thế hệ nhà văn di dân và những đóng góp của văn học di
viet/6559-c%C3%A1c-th%E1%BA%BF-h%E1%BB%87-nh%C3%A0-v%C4%83n-di-d%C3%A2n-
v%C3%A0-nh%E1%BB%AFng-%C4%91%C3%B3ng-g%C3%B3p-c%E1%BB%A7a-v%C4%83n-
h%E1%BB%8Dc-di-d%C3%A2n-vi%E1%BB%87t-nam-t%E1%BA%A1i-hoa-k%E1%BB%B3.html.
PHU PHIEM TRUYEN AND SOME ISSUES:
TRAVEL, SATIRE AND SETTING
Summary
Phan Viet is one of many typical young Vietnamese authors in USAnowadays.As a global citizen
in the multicultural epoch, she has written about many different spaces, especially wherein Vietnamese
people and their relationships interact with Western culture. The collection of short stories ‘Phu phiem
truyen’ has helped her become recognized and motivated this research paper. The themes of travel,
satirical view and setting art make the works more attractive because readers are likely to experience
various feelings plus oscillating and observating with the narrator through her work.
Keywords: Phan Viet, young Vietnamese Literature, multicultural literature, emigrant literature,
Phu Phiem Truyen.
Ngày nhận bài: 24/4/2019; Ngày nhận lại: 03/6/2019; Ngày duyệt đăng: 20/6/2019.
60
6 trang
12020
Free
Bạn đang xem tài liệu ""Phù phiếm truyện" với một vài vấn đề: Du hành, trào phúng và bối cảnh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phu_phiem_truyen_voi_mot_vai_van_de_du_hanh_trao_phung_va_bo.pdf
