Kiểu nhân vật tha hóa trong truyện ngắn của Đoàn Lê
30
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
KIỂU NHÂN VẬT THA HÓA TRONG TRUYỆN NGẮN
CỦA ĐOꢀN LÊ
Hoàng Thꢀ Lan Hương1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Sư phꢁm Hà Nꢃi 2
Tóm tꢄt: Trong nꢅn văn hꢂc Viꢆt Nam hiꢆn ñꢁi, Đoàn Lê là mꢃt cây bút nꢇ ña tài, thành
công trên mꢂi thꢈ loꢁi: tiꢈu thuyꢉt, truyꢆn ngꢄn, thơ, kꢊch bꢋn phim... Trong ñó, truyꢆn
ngꢄn là thꢈ loꢁi ñưꢌc coi là thꢉ mꢁnh ñã giúp nhà văn khꢍng ñꢊnh ñưꢌc vꢊ trí cꢎa mình
trên văn ñàn.
Vꢏi ngòi bút sꢄc sꢋo, thꢐm ñꢑm chꢐt hiꢆn thꢒc, Đoàn Lê ñã tꢁo dꢒng trong các tác phꢓm
cꢎa mình mꢃt thꢉ giꢏi nhân vꢔt phong phú, ñꢕy ám ꢋnh. Trong thꢉ giꢏi ꢐy, kiꢈu nhân vꢔt
tha hóa mang nhꢇng nét riêng ñꢃc ñáo, thꢈ hiꢆn rõ dꢖng ý cꢎa nhà văn nhꢗm chuyꢈn tꢋi
nhꢇng vꢐn ñꢅ ña dꢁng, phꢘc tꢁp cꢎa xã hꢃi ñương ñꢁi.
Tꢙ khóa: nhân vꢔt, nhân vꢔt tha hóa, truyꢆn ngꢄn Đoàn Lê
1. Mꢁ ĐꢂU
Đoàn Lê là mꢀt trong sꢁ nhꢂng nꢂ văn sĩ tiêu biꢃu cꢄa nꢅn văn hꢆc Viꢇt Nam hiꢇn ñꢈi.
Bꢉng tài năng và sꢊ nꢋ lꢊc không ngꢌng nghꢍ, bà ñã cho ra ñꢎi nhꢂng ñꢏa con tinh thꢐn rꢑt
ña dꢈng vꢅ thꢃ loꢈi như: tiꢃu thuyꢒt, truyꢇn ngꢓn, kꢔch bꢕn phim, thơ... Trong ñó, truyꢇn
ngꢓn là thꢃ loꢈi ñưꢖc coi là thꢒ mꢈnh cꢄa nhà văn, ñã giúp bà khꢗng ñꢔnh ñưꢖc vꢔ trí cꢄa
mình trên văn ñàn vꢘi nhꢂng giꢕi thưꢙng có uy tín như: Giꢕi thưꢙng báo Văn nghꢇ và Hꢀi
Liên hiꢇp văn hꢆc toàn quꢁc (truyꢇn Trinh tiꢉt xóm Chùa), Giꢕi A tꢈp chí Sông Hương
(truyꢇn Đêm ngâu vào), Giꢕi thưꢙng Tꢈp chí tác phꢚm Văn hꢆc (truyꢇn Hꢁt vꢙng)... Đꢛc
biꢇt tꢜp truyꢇn ngꢓn Trinh tiꢉt xóm Chùa ñã ñưꢖc dꢔch ra tiꢒng Anh và giꢘi thiꢇu vꢘi bꢈn
ñꢆc Mĩ.
Khꢕo sát sáu tꢜp truyꢇn ngꢓn cꢄa Đoàn Lê và mꢀt sꢁ truyꢇn ñăng trên các báo và tꢈp
chí, chúng tôi nhꢜn thꢑy thành công nꢝi bꢜt nhꢑt trong ñó chính là viꢇc tác giꢕ ñã xây dꢊng
ñưꢖc mꢀt thꢒ giꢘi nhân vꢜt phong phú, ña dꢈng. Trong thꢒ giꢘi ꢑy, kiꢃu nhân vꢜt tha hóa
mang nhꢂng nét riêng ñꢀc ñáo, thꢃ hiꢇn rõ dꢞng ý cꢄa nhà văn: dùng kiꢃu nhân vꢜt này
nhꢉm chuyꢃn tꢕi nhꢂng vꢑn ñꢅ ña dꢈng, phꢏc tꢈp cꢄa xã hꢀi ñương ñꢈi.
1
Nhꢜn bài ngày 10.7.2017; gꢟi phꢕn biꢇn, chꢍnh sꢟa và duyꢇt ñăng ngày 25.7.2017
Liên hꢇ tác giꢕ: Hoàng Thꢔ Lan Hương; Email: [email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
31
2. NꢃI DUNG
Theo Tꢙ ñiꢈn tiꢉng Viꢆt, “tha hóa” chꢍ hiꢇn tưꢖng con ngưꢎi “biꢉn chꢐt thành xꢐu ñi”
[8, tr.907]. Trong văn hꢆc, “Nhân vꢔt tha hóa là khái niꢆm chꢚ con ngưꢀi trong tác phꢓm
văn hꢂc bꢊ mꢐt phꢓm chꢐt ñꢁo ñꢘc, trꢛ thành con ngưꢀi xꢐu ñi so vꢏi bꢋn chꢐt tꢜt ñꢝp vꢜn
có cꢎa con ngưꢀi” [9]. Kiꢃu nhân vꢜt này xuꢑt hiꢇn trong nhiꢅu tác phꢚm văn hꢆc nưꢘc
ngoài và ñꢃ lꢈi nhꢂng ꢑn tưꢖng sâu ñꢜm trong ñꢀc giꢕ, chꢗng hꢈn như Raꢠxtiꢠnhꢓc trong
Tꢐn trò ñꢀi cꢄa H. Banꢠdꢓc, Grego Samsa trong Hóa thân cꢄa F. Kafka, Bêꢠliꢠcꢁp trong
truyꢇn ngꢓn Ngưꢀi trong bao cꢄa A. Sê khꢁp, A.Q trong A.Q chính truyꢆn cꢄa Lꢋ Tꢑn
v.v... Trong văn hꢆc Viꢇt Nam, kiꢃu nhân vꢜt tha hóa xuꢑt hiꢇn trong nhiꢅu sáng tác hiꢇn
thꢊc phê phán, gꢓn vꢘi tên tuꢝi các nhà văn lꢘn giai ñoꢈn 1930ꢠ1945 như Nam Cao, Vũ
Trꢆng Phꢞng, Nguyên Hꢡng... Sang thꢎi kì ñꢝi mꢘi, sau mꢀt thꢎi gian dài bꢔ ngꢓt quãng
bꢙi chiꢒn tranh, kiꢃu nhân vꢜt này xuꢑt hiꢇn trꢙ lꢈi trong văn xuôi và tꢈo ra nhꢂng cách tân
trong khám phá và phꢕn ánh hiꢇn thꢊc. Có thꢃ kꢃ ñꢒn sáng tác cꢄa các nhà văn Nguyꢢn
Minh Châu, Ma Văn Kháng, Nguyꢢn Huy Thiꢇp, Lê Minh Khuê, Nguyꢢn Thꢔ Thu Huꢇ,
Nguyꢢn Ngꢆc Tư...
Trong truyꢇn ngꢓn cꢄa Đoàn Lê, nhân vꢜt tha hóa trꢙ thành mꢀt tuyꢒn nhân vꢜt rꢑt
quan trꢆng. Bꢉng bút pháp hiꢇn thꢊc và trào phúng ñꢛc sꢓc, nhà văn ñã xây dꢊng ñưꢖc hꢇ
thꢁng nhân vꢜt tha hóa khá ña dꢈng, sinh ñꢀng, ñꢈi diꢇn cho nhiꢅu tꢐng lꢘp khác nhau
trong xã hꢀi. Nhꢂng nhân vꢜt này có thꢃ là nhꢂng viên chꢏc nhà nưꢘc mꢣn cán, nhꢂng con
ngưꢎi bình dân, ñꢎi thưꢎng, có thꢃ là nhꢂng cán bꢀ nꢓm quyꢅn lãnh ñꢈo ꢙ ñꢔa phương,
cũng có khi hꢆ là nhꢂng trí thꢏc có hꢆc thꢏc, ñꢔa vꢔ trong xã hꢀi. Nhꢂng cám dꢋ cꢄa quyꢅn
lꢊc, vꢜt chꢑt tꢐm thưꢎng trong thꢎi buꢝi kinh tꢒ thꢔ trưꢎng, khi chꢄ nghĩa cá nhân cơ hꢀi,
thꢊc dꢞng lên ngôi ñã ñꢚy nhanh quá trình tha hóa cꢄa con ngưꢎi. Trong sáng tác cꢄa Đoàn
Lê, các nhân vꢜt tha hóa ñưꢖc miêu tꢕ cũng có hai dꢈng thꢏc: bꢊ tha hóa và tꢒ tha hóa. Viꢒt
vꢅ hꢆ, nhà văn mꢀt mꢛt thꢃ hiꢇn sꢊ nhꢈy bén cꢄa mình trong viꢇc bao quát hiꢇn thꢊc ngꢝn
ngang, bꢅ bꢀn, nhiꢅu biꢒn ñꢀng cꢄa cuꢀc sꢁng ñương ñꢈi, mꢛt khác phê phán và lên tiꢒng
cꢕnh báo trưꢘc nhꢂng hꢇ lꢞy khôn lưꢎng cꢄa sꢊ biꢒn ñꢝi, tha hóa ꢑy.
Trong nꢅn kinh tꢒ thꢔ trưꢎng, ñꢡng tiꢅn có ma lꢊc rꢑt lꢘn. Đꢡng tiꢅn làm tan nát bao
gia ñình, phá vꢤ nhiꢅu mꢁi quan hꢇ tꢁt ñꢥp, khiꢒn mꢀt bꢀ phꢜn con ngưꢎi trꢙ nên méo mó,
biꢒn dꢈng vꢅ nhân cách, lương tri. Đoàn Lê ñã truy tìm căn nguyên sâu xa cꢄa tình trꢈng
tha hóa ñó là do cái nghèo và lòng tham cꢄa con ngưꢎi. Cái nghèo và lòng tham ñꢚy nhꢂng
viên chꢏc nhà nưꢘc cꢐn mꢣn, ñúng mꢊc như lão Khiꢃn thay ñꢝi. Đoàn Lê ñã khꢓc hꢆa sinh
ñꢀng, chân thꢊc chân dung lão Khiꢃn, mꢀt kꢦ bꢔ tha hóa, biꢒn chꢑt vì xꢝ sꢁ trong truyꢇn
ngꢓn Thành hoàng làng xꢞ sꢜ. Cơn khát sꢁ cꢄa lão Khiꢃn càng tăng thì sꢊ tha hóa cꢄa lão
càng lꢘn. Lão ñꢁi xꢟ tꢇ bꢈc vꢘi vꢖ con, lão làm nhꢂng viꢇc trái vꢘi ñꢈo lí (ñánh cꢓp chiꢒc
32
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
lư ñꢡng trên bàn thꢎ), lão vô liêm sꢍ khi lꢖi dꢞng lòng thương cꢄa bà góa bán nưꢘc, bꢘt xén
tiꢅn rau, cá hàng ngày ñꢃ mua xꢝ sꢁ, lão bê tha kiꢒm sꢁng bꢉng nghꢅ bơm xe cꢈnh mꢀt trꢞ
sꢙ cꢄa dân chơi sꢁ, thꢜm chí không có tiꢅn, lão chơi sꢁ bꢉng tưꢙng tưꢖng và kꢒt thúc là cái
chꢒt thương tâm cꢄa chính lão...
Xây dꢊng nhân vꢜt lão Khiꢃn, Đoàn Lê không tꢜp trung vào miêu tꢕ ngoꢈi hình, tính
cách nhân vꢜt mà chú ý tꢈo dꢊng ñưꢖc nhꢂng tình huꢁng, tình tiꢒt khôi hài rꢡi phóng ñꢈi,
cưꢎng ñiꢇu hóa ñꢃ châm biꢒm, phê phán nhꢂng cái xꢑu, cái tiêu cꢊc trong cuꢀc sꢁng. Lão
Khiꢃn ñưꢖc ñꢛt trong mꢀt loꢈt tình huꢁng bi hài, cưꢎi ra nưꢘc mꢓt. Đó là các tình huꢁng
sau: 1. Lão trúng giꢕi sáu ñưꢖc bꢕy trăm ñꢡng, sꢁ tiꢅn chưa kꢔp dùng vào viꢇc cꢕi táng mꢀ
mꢀt cꢞ tꢝ thì bꢒp nhà lão bꢑt ngꢎ bꢔ cháy do sꢊ bꢑt cꢚn cꢄa ñꢏa con trai. Lão gác lꢈi viꢇc
lꢘn ñꢃ sꢟa lꢈi cái bꢒp. 2. Lão trúng giꢕi nhꢑt cꢄa liên tꢍnh nhưng vé lão mua lꢈi do ñꢔa
phương phát hành, trưꢖt ănhꢗn mưꢎi triꢇu. 3. Lão trúng ñꢀc ñꢓc bꢑy lâu mơ ưꢘc nhưng trꢘ
trêu thay, ñó chꢍ là trong cơn ngꢀ sꢁ cꢄa lão. Nhà văn ñã ñꢚy câu chuyꢇn tꢘi cao trào qua
các tình huꢁng kꢃ trên ñꢃ khꢓc hꢆa bi kꢔch tha hóa cꢄa nhân vꢜt. Cùng vꢘi các tình huꢁng,
chi tiꢒt cũng ñóng vai trò quan trꢆng thꢃ hiꢇn sꢊ tha hóa cꢄa lão Khiꢃn. Nhiꢅu chi tiꢒt trong
tác phꢚm khiꢒn ngưꢎi ñꢆc không khꢧi bꢜt cưꢎi trưꢘc sꢊ tha hóa cꢄa nhân vꢜt như chi tiꢒt
vꢖ chꢡng lão luꢜn sꢁ qua giꢑc mơ, chi tiꢒt vꢖ lão khꢑn lꢈy vong linh tꢝ tiên vꢘi lꢎi lꢨ vꢌa
van vꢍ vꢌa trách móc, hꢎn dꢋi... Ngưꢎi ta có thꢃ lꢖi dꢞng vong linh cꢄa ông bà tiên tꢝ ñꢃ
thꢧa mãn mꢞc ñích vꢜt chꢑt như thꢒ. Mꢀt ñiꢅu ñáng chú ý là bên cꢈnh lão Khiꢃn, Đoàn Lê
còn tái hiꢇn sꢊ tha hóa ꢙ nhiꢅu tꢐng lꢘp ngưꢎi khác nhau trong xã hꢀi trưꢘc vꢑn nꢈn xꢝ sꢁ.
Mưꢖn cái nhìn cꢄa lão Khiꢃn, nhà văn ñã khái quát sꢊ tha hóa ꢑy như sau: “Đꢎ mꢂi tꢕng
lꢏp trong xã hꢃi, nhꢇng ngưꢀi ñáng kính, nhꢇng ngưꢀi lương thiꢆn, nhꢇng ngưꢀi tꢃi
nghiꢆp như lão nꢇa, tꢐt thꢋy ñꢅu ñăm chiêu tꢐt thꢋy ñꢅu cân nhꢄc tính toán tꢙng vé sꢜ vꢏi
vꢟ sꢜng mái”. Vì thꢒ, hiꢇn thꢊc ñưꢖc phꢕn ánh có tính bao quát, vꢌa thꢃ hiꢇn ñưꢖc sꢊ phê
phán vꢌa cꢕnh tꢍnh con ngưꢎi trưꢘc nhꢂng cám dꢋ vꢜt chꢑt hư ꢕo nhưng làm xói mòn bao
giá trꢔ tꢁt ñꢥp vꢅ nhân tính, nhân tình trong gia ñình và xã hꢀi.
Không chꢍ nhꢂng viên chꢏc như lão Khiꢃn, cái nghèo và lòng tham khiꢒn nhꢂng
ngưꢎi dân bình thưꢎng bꢔ méo mó, biꢒn dꢈng trưꢘc tác ñꢀng cꢄa ñꢡng tiꢅn. Nó khiꢒn các
nhân vꢜt cꢄa Đꢐt xóm Chùa bꢔ cuꢁn vào cơn sꢁt ñꢑt, chà ñꢈp lên nhꢂng mꢁi quan hꢇ tꢁt
ñꢥp. Chꢍ vì chút lꢖi ích tiꢅn bꢈc trưꢘc mꢓt mà nhꢂng ngưꢎi dân vꢁn hiꢅn lành, chꢑt phác ꢑy
ñánh ñꢝi cꢕ tình thân ruꢀt thꢔt, tình làng nghĩa xóm: “Con cꢋ lão Tư Nghꢆch chém vꢠ ñꢕu
thꢗng thꢘ hai, tranh nꢡa thưꢏc ñꢐt bên cꢁnh con ñưꢀng cao tꢜc vô hình. Bꢜn nhà chung
ngõ ñi bꢢng mo sòm ñánh nhau chia ñôi ñưꢀng bên giꢏi. Ai cũng cꢜ ngoi ra mꢣt ñưꢀng.
Đꢐt mꢣt ñưꢀng ñꢄt như vàng, anh nào mꢁnh chân sꢤ kiꢉm bꢑm. Bà cꢖ Lăng kiꢆn con rꢈ,
ñòi lꢁi cái chuꢥng trâu ñã cho con gái làm hꢥi môn tꢙ hai chꢖc năm trưꢏc” [2, tr.101].
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
33
Nhân vꢜt Cưꢎng trong A tourism xóm Chùa lꢑy danh nghĩa làm giàu cho quê hương, ñã
phá cꢕnh quan làng lꢜp “Đꢃng ngưꢀi xưa”, kiꢒm tiꢅn tꢌ nhꢂng dꢔch vꢞ trá hình trꢙ nên
giàu có. Hꢓn tuyꢃn ñꢀi ngũ tiꢒp viên trꢦ ñꢥp tꢌ khꢓp nơi ñꢃ mua vui cho khách nưꢘc ngoài.
Hꢓn còn câu kꢒt vꢘi quan chꢏc, bꢓt tay vꢘi hãng du lꢔch ñꢃ trꢞc lꢖi. Nhân cách Cưꢎng méo
mó dꢐn theo sꢊ giàu có bꢑt chính: “Giꢀ hꢄn có bꢁc tꢚ, cưꢠi xe A còng ñi vè vè trong làng,
chꢍng hꢅ chào ai, ñôi kính ñen vꢉch lên trꢀi. Các bꢔc bꢅ trên không dám trách, vì có ai
biꢉt sau ñôi kính ñen mꢄt hꢄn ñꢈ vào chꢢ nào ñâu?” [3, tr.160]. Thꢜm chí ngưꢎi ta coi
thưꢎng giá trꢔ bꢕn thân, xem mình như mꢀt món hàng ñꢃ trao ñꢝi mua bán. Trong cơn sꢁt
lꢑy chꢡng ngoꢈi, ñꢃ con gái ñꢄ tiêu chuꢚn xuꢑt ngoꢈi, bà Duꢇ bí mꢜt cùng cô Khꢎ ñưa con
gái ñi vá trinh vì cái trinh tiꢉt y khoa ꢑy có thꢃ giúp con gái bà ñꢝi ñꢎi, gia ñình bà thoát
ñưꢖc cꢕnh nghèo khó (Trinh tiꢉt xóm Chùa). Nam tiꢒp viên trong truyꢇn ngꢓn Sex bán rꢦ
nhân phꢚm cꢄa mình mꢀt cách trơ trꢨn, tráo trꢙ ñꢃ có tiꢅn. Không chꢍ vꢜy, thꢉng Tý ꢙ
Chꢜn sơn khê sau khi gây tai nꢈn, thꢑy nꢈn nhân còn ngꢓc ngoꢕi, nó cꢁ ý cán thêm lꢐn thꢏ
hai qua ngưꢎi nꢈn nhân. Bꢙi: “Theo luꢔt, cán chꢉt ngưꢀi chúng cháu phꢋi ñꢅn có hăm
nhăm triꢆu thôi bà ꢁ. Nhưng lꢠ hꢂ chꢚ tàn tꢔt, hay bán thân bꢐt toꢁi, mình phꢋi chꢁy chꢇa
ñꢅn bꢥi, thuꢜc thang nuôi nꢐng gꢐp mꢐy lꢕn hăm nhăm triꢆu cơ” [5, tr.40ꢠ41]. Điꢃm qua
nhꢂng gương mꢛt thưꢎng dân ꢑy ñꢃ thꢑy rꢉng ñꢡng tiꢅn ñã khiꢒn con ngưꢎi trꢙ nên biꢒn
chꢑt, vô cꢕm, ñꢀc ác vꢘi chính ñꢡng loꢈi cꢄa mình.
Nhꢂng tác ñꢀng cꢄa nꢅn kinh tꢒ thꢔ trưꢎng khiꢒn con ngưꢎi luôn phꢕi tìm cách chꢁng
chꢆi mꢆi sꢊ cám dꢋ cꢄa ñꢡng tiꢅn, chꢁng chꢆi lꢈi nhꢂng suy ñꢡi vꢅ ñꢈo ñꢏc. Thꢒ nhưng hꢆ
vꢣn không thoát ñưꢖc bꢙi lòng tham vô hꢈn cꢄa chính mình. Hꢆ không chꢍ tham tiꢅn mà
còn tham danh vꢔ, quyꢅn lꢊc. Hꢆ bꢑt chꢑp mꢆi thꢄ ñoꢈn ñꢃ ñꢈt ñưꢖc mꢞc ñích cꢄa mình.
Đoàn Lê ñã khꢓc hꢆa ñưꢖc chân dung nhꢂng cán bꢀ thꢑt hꢆc và tham lam ꢙ nông thôn qua
nhiꢅu gương mꢛt cꢞ thꢃ. Đó là chꢄ tꢔch xã Quꢕng trong Đꢐt xóm Chùa tꢌ mꢀt anh hoꢈn lꢖn
nhꢎ gꢛp thꢎi mà phꢑt như diꢅu gꢛp gió: “Gã hoꢁn lꢌn nay cưꢠi xe máy thưꢌng thꢣng, cꢎa
nꢋ lꢔp tꢘc ngót nghét trăm cây nhꢀ nhꢇng kí kꢉt ngꢐm ngꢕm” [2, tr.114]. Đoàn Lê ñã thꢃ
hiꢇn sꢊ tha hóa cꢄa nhân vꢜt qua nhꢂng thꢄ ñoꢈn rꢑt tinh vi như viꢇc Quꢕng tìm cách kꢒt
thân vꢘi nhꢂng ngưꢎi có ñꢔa vꢔ, tꢈo cho mình sꢖi dây bꢕo hiꢃm dài tꢘi tꢜn Huyꢇn, tꢜn
Thành phꢁ. Trong cơn sꢁt ñꢑt ꢙ xóm Chùa, Quꢕng có mánh lꢘi xꢕo quyꢇt, lꢑy danh nghĩa
bán ñꢑt làng cho Viꢇn cây giꢁng, ñút túi bꢈc tꢩ mꢀt cách hꢖp pháp.
Còn Toꢕn trong Xóm Chùa thꢀi ung thư vì chꢈy theo danh lꢖi, ñꢔa vꢔ trong xã hꢀi làm
nhꢂng viꢇc trái vꢘi luân thưꢎng ñꢈo lí. Nhà văn ñã tái hiꢇn rꢑt cꢞ thꢃ lai lꢔch cꢄa Toꢕn ñꢃ
ngưꢎi ñꢆc thꢑy ñưꢖc bꢕn thân Toꢕn ñã là mꢀt sꢊ tha hóa. Sꢊ tha hóa tꢡn tꢈi ꢙ Toꢕn khi
Toꢕn còn là thꢉng bé mò cua bꢓt ꢁc. Ranh mãnh, tinh vi vꢘi nhꢂng chiêu trò ñꢀc nhꢑt vô
nhꢔ nhꢉm mꢞc ñích kiꢒm lꢖi, Toꢕn dùng kim tiêm bơm nưꢘc vào bꢞng ꢒch nhái, rꢓn mòng
34
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
trưꢘc khi mang ra chꢖ bán.Sau này, sꢊ tha hóa trong Toꢕn lꢘn dꢐn lên qua con ñưꢎng
thăng quan tiꢒn chꢏc. Đꢃ ñꢈt ñưꢖc danh vꢔ và quyꢅn lꢊc cá nhân, Toꢕn ñã làm nhꢂng viꢇc
thꢑt nhân thꢑt ñꢏc, trái vꢘi ñꢈo lí cꢄa kꢦ làm con khi bí mꢜt di rꢎi hài cꢁt bꢁ mình lên huyꢇt
ñꢈo ñꢈi cát trên dãy núi hình yên ngꢊa vꢘi ham muꢁn ñưꢖc “năm ñꢎi phát ñưꢎng quan
lꢀc”. Toꢕn leo ñꢒn chꢏc Chꢄ tꢔch huyꢇn rꢡi ngꢑp nghé chꢏc quan ñꢐu tꢍnh. Có ñꢔa vꢔ,
quyꢅn lꢊc trong tay, Toꢕn lo chꢈy dꢊ án nhà máy xi măng ñꢃ trꢞc lꢖi bꢈc tꢍ tꢌ tiꢅn bán ñꢑt
công, không màng ñꢒn sꢊ sꢁng chꢒt cꢄa dân xóm Chùa vì khói bꢞi ô nhiꢢm tꢌ nhà máy.
Vꢘi anh ta, lꢖi ích vꢜt chꢑt cá nhân là trên hꢒt, còn sꢏc khꢧe và tính mꢈng cꢄa mꢆi ngưꢎi
thì “Mꢣc. Phꢞi con em gia ñình Toꢋn không ai viꢆc gì. Đã ñi kiꢈm tra hꢉt mꢃt lưꢌt rꢥi” [5,
tr.128]. Mꢕi chꢈy theo tiꢅn bꢈc, danh lꢖi, Toꢕn ñã vô tình ñꢃ nhà máy xi măng do chính
mình lo dꢊ án “ngoꢁm” mꢑt cꢕ dãy núi hình yên ngꢊa, nơi ꢑy xương cꢁt cha Toꢕn ñã bꢔ
“nghiꢅn nát”. Sꢊ tha hóa ñưꢖc ñꢚy ñꢒn tꢀt cùng qua kꢒt cꢞc thꢕm hꢈi cꢄa Toꢕn: Toꢕn mꢑt
ghꢒ chꢄ tꢔch huyꢇn, bꢔ cꢑp trên sꢎ gáy vì tꢀi ăn cꢄa ñút, bꢕn thân Toꢕn trꢙ nên ñiên loꢈn, bꢔ
ñưa vào viꢇn tâm thꢐn. Toꢕn phꢕi trꢕ giá ñꢓt cho lòng tham danh, tham tiꢅn cꢄa mình.
Sꢊ xuꢁng cꢑp vꢅ ñꢈo ñꢏc ꢙ tꢐng lꢘp cán bꢀ ñꢔa phương còn ñưꢖc nhà văn khꢓc hꢆa
sinh ñꢀng, hꢑp dꢣn qua chân dung anh em ông chꢄ tꢔch xã Nhì trong truyꢇn ngꢓn Con Mꢜc.
Sꢊ tham danh, tham tiꢅn ñã khiꢒn các nhân vꢜt bꢑt chꢑp cꢕ tình máu mꢄ ruꢀt thꢔt, cꢈnh
tranh ñꢃ ñưꢖc tiꢒng hiꢒu thꢕo vꢘi mꢥ. Sꢊ tha hóa vꢅ nhân cách ꢙ nhꢂng con ngưꢎi có ñꢔa vꢔ
ꢑy ñưꢖc khꢓc hꢆa qua nhiꢅu tình tiꢒt gay cꢑn và ñưꢖc ñꢚy ñꢒn cao trào qua tình huꢁng bi
hài, cưꢎi ra nưꢘc mꢓt. Đó là tình huꢁng ông giáo Nhꢑt ñón mꢥ vꢅ vào ñúng ngày ông Nhì
ñi hꢆp. Ông Nhꢑt lùa hai thꢉng con trai sang rưꢘc mꢥ vꢅ, lꢎi lꢨ vꢘi em dâu rꢑt gay gꢓt.
Cuꢀc ñón rưꢘc như mꢀt cuꢀc tranh cưꢘp, giành giꢜt bꢕo vꢜt: “Hai ñꢘa thanh niên lꢒc
lưꢠng tꢘc thì ñꢓy băng bà thím ra, cõng luôn cꢖ Cꢔy ñang run như giꢤ lên lưng, huỳnh
huꢦch chꢁy. Vꢌ chꢎ tꢊch cꢜ níu theo ñꢉn thꢅm rꢥi lăn ñùng xuꢜng ñꢐt gào khóc”. Ngưꢎi
chꢈy, kꢦ ñuꢝi ñꢐy kꢔch tính: “Khi ñám nhà ông giáo Nhꢐt cõng chiꢉn lꢌi phꢓm vꢅ gꢕn tꢏi
ngõ thì chiꢉn binh nhà ông chꢎ tꢊch Nhì truy ñuꢞi kꢊp. Ông chꢎ tꢊch cùng ba ñꢘa con cũng
ngoài hai mươi tuꢞi, lꢒc lưꢠng, xông vào giꢗng lꢐy bà cꢖ Cꢔy trong vòng tay ñꢜi phương”.
Cuꢀc giành giꢜt căng thꢗng khiꢒn bà cꢞ tám mươi sáu tuꢝi phꢕi kêu làng: “Ôi làng nưꢏc ơi,
chúng nó ñang xé xác tôi ra ñây làng nưꢏc ơi. Gꢑy tay tôi rꢥi!”. Chꢍ ñꢒn nưꢘc ꢑy, cái thân
thꢃ mꢀt nhúm thꢔt xương rꢇu rão cꢄa bà mꢘi ñưꢖc buông tha và cuꢀc giꢉng co mꢘi tꢈm kꢒt
thúc. Thꢒ nhưng, khi ñón ñưꢖc mꢥ vꢅ, ông giáo Nhꢑt lꢈi không quan tâm, săn sóc mꢥ chu
ñáo dꢣn ñꢒn cái chꢒt thương tâm cꢄa bà cꢞ ꢙ phꢐn kꢒt cꢄa truyꢇn. Câu chuyꢇn khép lꢈi
nhưng gꢖi lên bao chua xót, cay ñꢓng trưꢘc nhân tình thꢒ thái. Mꢀt lꢐn nꢂa, Đoàn Lê cho
ñꢀc giꢕ thꢑy nhꢂng rꢈn nꢏt, ñꢝ vꢤ vꢅ ñꢈo lí, tình thân trưꢘc sꢏc mꢈnh ghê gꢘm cꢄa ñꢡng
tiꢅn và nhꢂng hư danh tꢐm thưꢎng qua các nhân vꢜt cꢄa mình.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
35
Bên cꢈnh sꢊ tha hóa cꢄa nhꢂng con ngưꢎi nhꢧ bé, nghèo khꢝ, ñꢎi thưꢎng, ngòi bút cꢄa
nhà văn còn hưꢘng mũi nhꢆn vào sꢊ tha hóa cꢄa nhꢂng vꢔ trí thꢏc ñáng kính, có hꢆc thꢏc,
có ñꢔa vꢔ trong xã hꢀi. Đó là nhꢂng nhà báo, nhà văn, hꢆa sĩ, nhà nghiên cꢏu trong các viꢇn
khoa hꢆc... Thꢊc ra, trong văn hꢆc trưꢘc ñó, Nam Cao ñã xây dꢊng kiꢃu nhân vꢜt này qua
các nhân vꢜt Thꢏ (Sꢜng mòn), Hꢀ (Đꢀi thꢙa), Điꢅn (Trăng sáng)... Hꢆ là nhꢂng nhà giáo,
nhà văn có tài năng, có lí tưꢙng, hoài bão cao cꢕ nhưng bꢔ gánh nꢛng cơm áo “ghì sát ñꢑt”.
Tuy nhiên, nꢒu trong tác phꢚm cꢄa Nam Cao, nhꢂng con ngưꢎi ꢑy bꢔ xã hꢀi thꢊc dân
phong kiꢒn tàn phá tâm hꢡn, bóp nghꢥt quyꢅn sꢁng và trꢙ nên tha hóa thì trong sáng tác
cꢄa Đoàn Lê, ngưꢎi trí thꢏc bꢔ tha hóa, biꢒn chꢑt bꢙi nhꢂng cám dꢋ cꢄa tiꢅn tài, danh lꢖi và
nhꢂng dꢞc vꢆng thꢑp hèn trong mꢀt xã hꢀi có nhiꢅu ñꢝi thay thꢎi mꢙ cꢟa. Mꢀt bꢀ phꢜn
mưꢖn danh nghꢇ thuꢜt ñꢃ bôi nhꢆ nhau trên mꢛt báo, nói xꢑu nhau ꢙ các diꢢn ñàn, nhiꢅu
chuyꢇn thꢔ phi trong giꢘi gây nhꢏc nhꢁi nhꢂng ngưꢎi cꢐm bút chân chính. Đoàn Lê ñã
không né tránh nhꢂng hiꢇn thꢊc ñau lòng trong tꢐng lꢘp trí thꢏcmà phꢕn ánh hiꢇn thꢊc ꢑy
mꢀt cách chân thꢊc như nó vꢁn có. Đó là hai “quý ông tꢡ tꢉ” [3, tr.267] trong truyꢇn ngꢓn
Chꢂi chꢇ vì nhꢂng bài báo châm chꢆc, ñꢕ kích nhau mà thuê ngưꢎi hꢈi ñꢁi thꢄ cꢄa mình,
ñánh mꢑt bꢕn chꢑt “tꢟ tꢒ” cꢄa kꢦ có hꢆc thꢏc trong xã hꢀi. Nhân vꢜt “tôi”, mꢀt Phó Tꢝng
biên tꢜp trong truyꢇn ngꢓn Ngưꢀi khách ñêm giao thꢙa [4, tr.90] ñánh mꢑt lí tưꢙng, hoài
bão cꢄa mꢀt ngưꢎi nghꢇ sĩ ñích thꢊc khi không có ñꢄ can ñꢕm, dũng khí phơi bày nhꢂng
sꢊ thꢜt cꢄa cuꢀc ñꢎi vì sꢊ hèn nhát và cꢕ nhꢂng vꢞ lꢖi, ích kꢍ cá nhân. Còn trong Ngưꢀi
xiꢉc chꢇ, Đoàn Lê tái hiꢇn hình ꢕnh nhꢂng kꢦ mưꢖn danh nghꢇ sĩ viꢒt sai sꢊ thꢜt ñꢃ ñánh
bóng cho mình. Nhân vꢜt cꢄa Đoàn Lê xưng hꢄn, là Viꢆn phó mꢃt viꢆn rꢣt chꢇ nghĩa, lꢈi
có tài viꢒt ñiꢒu văn trong cơ quan. Hꢓn biꢒt dùng chꢂ nghĩa thꢜt khéo léo, gꢖi cꢕm, tꢒ nhꢔ,
biꢒn hóa khôn lưꢎng ñꢃ làm ñꢥp lòng cho bꢈn bè, ñꢡng nghiꢇp ñã chꢒt: “Ví như lúc sinh
thꢀi ngưꢀi ꢐy có thói ganh ghét ñꢜ kꢊ, luôn giꢑm lên vai ñꢥng nghiꢆp ñꢈ thăng quan tiꢉn
chꢘc, hꢄn sꢤ tìm cách làm xiꢉc vꢏi mꢏ chꢇ nghĩa sau mꢃt ñêm suy nghĩ tìm tòi, rꢗng: Ông
ñã sꢜng bꢗng khí phách hào hùng, quyꢉt không lùi bưꢏc, tìm mꢂi cơ hꢃi ñꢈ có thꢈ cꢜng
hiꢉn hꢉt mình, cho dù ñôi khi phꢋi ñau lòng gꢁt bꢧ nhꢇng tình cꢋm riêng tư...” [7]. Đꢃ tô
ñꢜm hơn sꢊ tha hóa cꢄa nhân vꢜt, Đoàn Lê ñã tꢈo nên cuꢀc ñꢁi thoꢈi bꢑt ngꢎ giꢂa hꢓn vꢘi
nhꢂng vong hꢡn ñưꢖc hꢓn viꢒt ñiꢒu văn khi chꢒt. Cuꢀc chꢑt vꢑn cꢄa hꢆ vꢘi hꢓn ñã phꢕn
ánh bao sꢊ thꢜt nhꢏc nhꢁi: “Tꢁi sao mi dám viꢉt rꢗng lão Ka bình sinh ñꢘc ñꢃ nhân hꢔu?
Lão ñã ăn cưꢏp ñꢅ tài nghiên cꢘu cꢎa ta rꢥi thí cho con gái ta cái chân thꢎ thư chꢉt tiꢆt.
Bꢜ con ta ngꢔm ñꢄng nuꢜt cay, ta chꢉt không nhꢄm ñưꢌc mꢄt. ꢨ Thꢗng cha Quy ñꢘng kia
nào xꢘng ñưꢌc gꢂi mꢃt lòng thương yêu anh em ñꢥng nghiꢆp? Chính nó ngꢕm báo cáo
rꢗng ta tung lên mꢁng vꢁch tꢃi hꢎ hóa cꢎa Viꢆn trưꢛng ñꢈ ông ta trù úm, tìm mꢂi cách gꢁt
ta khꢧi ñoàn ñi hꢃi thꢋo tꢁi Đꢘc, rꢥi tꢜng cꢞ ta vꢅ hưu sꢏm. Chꢋ lꢤ mi không biꢉt sao? ꢨ
Kia, hꢄn ñꢘng kia. Mi ca tꢖng hꢄn chí công vô tư, giꢇ gìn phꢓm cách trong sꢁch. Mi lꢀ
36
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
chuyꢆn hꢄn bꢧ túi mꢐy trăm triꢆu tꢙ công trình xây dꢒng Viꢆn II ꢛ Đà Lꢁt. Mi lꢀ chuyꢆn
hꢄn rũ tꢃi bꢗng cách cho tay chân thân tín ñꢜt cháy văn phòng ñꢈ tꢜng ta vào tù... ꢨ Mi...
mi dám viꢉt xưng tꢖng kꢟ thꢜi nát ñꢘng cꢁnh ta ñây? Lꢏn bùi bé mꢅm, hꢄn ñã chim chuꢃt
tꢐt tꢕn tꢔt ñàn bà lꢂt trong tꢕm ngꢄm...”[7]. Trong cuꢀc chꢈy ñua tiꢅn bꢈc và danh vꢆng,
nhꢂng con ngưꢎi khꢕ ái và ñáng kính ꢑy có thꢃ bán rꢦ nhân cách, lương tâm cꢄa mình, giꢙ
mꢆi thꢄ ñoꢈn, mánh khóe ñê hèn ñꢃ hꢈ gꢞc nhau nhꢉm ñꢈt ñưꢖc mꢞc ñích cá nhân. Có thꢃ
nói, nhà văn ñã thꢗng thꢓn phơi bày sꢊ tha hóa vꢅ phꢚm chꢑt ñꢈo ñꢏc, lí tưꢙng, lꢁi sꢁng
trong mꢀt bꢀ phꢜn nhꢂng ngưꢎi cꢐm bút. Vì thꢒ, nhꢂng trang viꢒt cꢄa Đoàn Lê giàu sꢏc
ám ꢕnh và mang tính nhân văn sâu sꢓc.
Mꢀt sꢁ nhân vꢜt cꢄa Đoàn Lê tha hóa không phꢕi vì chꢈy theo vꢜt chꢑt, ñꢔa vꢔ xã hꢀi
mà tha hóa vì sꢊ yꢒu ñuꢁi cꢄa chính mình. Ông Hưꢙng trong A tourism xóm Chùa là mꢀt
ñꢈi tá vꢅ hưu, cꢕ cuꢀc ñꢎi ông trong sꢈch, sꢁng có lí tưꢙng, coi trꢆng truyꢅn thꢁng gia ñình.
Thꢒ nhưng, trưꢘc sꢊ cám dꢋ cꢄa cô tiꢒp viên Lan, ông ñã không giꢂ ñưꢖc mình và trꢙ nên
sa ngã. Còn Song trong Quai xăm thꢑt bꢈi trong tình yêu vꢘi Dâng mà tìm cách hꢈi Đꢁi,
ngưꢎi bꢈn tꢁt luôn chia sꢦ mꢆi vui buꢡn trong cuꢀc ñꢎi mình. Song có ý ñꢔnh giꢒt hꢈi Đꢁi
vì nhꢂng ñꢁ kꢔ nhꢧ nhen và cꢕ nhꢂng thua thiꢇt vì không có ñưꢖc tình yêu cꢄa Dâng.
Nhưng Song ñã sꢘm nhꢜn ra sai lꢐm cꢄa mình ñꢃ không trꢙ thành kꢦ sát nhân vꢘi bꢈn. Anh
ñưꢖc Đꢁi cꢏu thoát trong gang tꢑc thꢏc tꢍnh mong manh cꢄa bꢕn thân. Có thꢃ nói, bꢕn chꢑt
Song không ñꢀc ác, tàn nhꢣn nhưng ñôi khi sꢊ yꢒu ñuꢁi ñã ñꢃ cái ác chꢒ ngꢊ khiꢒn anh mꢑt
nhân tính. Song tha hóa nhưng ñã có sꢊ thꢏc tꢍnh ñꢃ không trꢙ thành kꢦ xꢑu xa, bꢑt nhân
bꢑt nghĩa. Xây dꢊng nhân vꢜt Song, Đoàn Lê ñi vào chiꢅu sâu tâm hꢡn nhân vꢜt qua nhꢂng
ñꢀc thoꢈi nꢀi tâm ñꢃ thꢑy trong con ngưꢎi luôn tiꢅm ꢚn tꢁtꢠ xꢑu, thiꢇnꢠ ác. Điꢅu quan trꢆng
là con ngưꢎi phꢕi biꢒt vưꢖt lên chính mình ñꢃ không ñánh mꢑt nhꢂng phꢐn tꢁt ñꢥp vꢁn có
trong bꢕn chꢑt ngưꢎi cꢄa mình.
Viꢒt vꢅ nhân vꢜt tha hóa, bên cꢈnh các chi tiꢒt hiꢇn thꢊc ñꢐy bi hài, Đoàn Lê còn sꢟ
dꢞng bút pháp kì ꢕo ñꢃ phꢕn ánh nhꢂng mꢛt trái cꢄa cuꢀc sꢁng. Điꢅu này không chꢍ giúp
nhà văn tái hiꢇn sâu sꢓc hơn, ꢑn tưꢖng hơn nhꢂng vꢑn ñꢅ nhꢏc nhꢁi cꢄa xã hꢀi mà còn
mang lꢈi cho ñꢀc giꢕ cꢕm giác thú vꢔ, mꢘi mꢦ vꢅ hiꢇn thꢊc ñưꢖc phꢕn ánh. Sꢊ tha hóa diꢢn
ra ꢙ cõi ngưꢎi, cõi âm... và cꢕ cõi biꢒn hình. Các hꢡn ma trong truyꢇn ngꢓn Nghĩa ñꢊa xóm
Chùa bꢔ choáng ngꢖp bꢙi vꢦ hào nhoáng, sang trꢆng bꢅ ngoài cꢄa mꢀt ma mꢘi sꢓp gia nhꢜp
nghĩa ñꢔa. Vì thꢒ tꢌ thưꢎng dân ñꢒn ban quꢕn trꢔ cõi âm, ai cũng háo hꢏc, hꢡi hꢀp mong
ñꢒn giꢎ phút gꢛp mꢛt cư dân mꢘi ñáng kính, có ñꢔa vꢔ và giàu sang ꢑy. Hꢆ ân cꢐn chu ñáo
mꢎi mꢆc ma mꢘi chiꢒu cꢁ ñꢒn xóm nghèo cꢄa hꢆ. Nhưng khi biꢒt cư dân mꢘi chꢗng phꢕi
là ông ñꢈi tá vꢅ hưu mà chꢍ là mꢀt tay thꢖ ñiꢇn bꢜc ba nghèo khꢝ, hꢆ hꢈch sách, quát nꢈt ñꢄ
ñiꢅu. Vꢜy là, ñꢡng tiꢅn và ñꢔa vꢔ xã hꢀi trꢙ thành thưꢘc ño ñꢃ ngưꢎi ta ñánh giá giá trꢔ cꢄa
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
37
ngưꢎi khác. Trong Lên Ruꢥi, vꢘi mô típ “hóa thân”, Đoàn Lê cho ngưꢎi ñꢆc thꢑy cõi ruꢡi
cũng tha hóa như cõi ngưꢎi. Thꢒ giꢘi ꢑy cũng phân chia thꢏ bꢜc, ban bꢇ cꢞ thꢃ, có Ruꢡi
Nhà Đꢑt, Ruꢡi Danh lꢖi... Cõi ruꢡi cũng không tránh khꢧi cái vòng luꢚn quꢚn vꢅ nhà ñꢑt.
Đꢒn mꢀt lúc nào ñó, khi ñꢑt chꢜt ngưꢎi ñông, cõi ruꢡi ꢑy cũng phꢕi hóa sang mꢀt cõi khác
ñꢃ giꢕi quyꢒt nhꢂng bꢑt cꢜp cꢄa xã hꢀi. Còn trong Trꢔn hꢥng thꢎy thꢘ hai, qua cái nhìn cꢄa
Ngꢆc Hoàng và chư tiên trên thiên giꢘi, sꢊ tha hóa cꢄa con ngưꢎi thꢜt ñáng sꢖ. Con ngưꢎi
không còn là giꢁng loài ñꢥp ñꢨñưꢖc Ngꢆc Hoàng tꢈo ra trưꢘc kia nꢂa mà như “nhꢇng sinh
vꢔt kì dꢊ ñang quay cuꢥng trong mꢃt vũ hꢃi ma quái” [2, tr.194]. Đoàn Lê ñã khái quát sꢊ
tha hóa cꢄa con ngưꢎi trên nhiꢅu phương diꢇn cꢄa ñꢎi sꢁng xã hꢀi qua nhꢂng chi tiꢒt kì ꢕo,
hꢑp dꢣn. Con ngưꢎi làm bao viꢇc xꢑu, phá rꢌng, phá núi, gây chiꢒn tranh hꢄy hoꢈi giꢁng
nòi. Con ngưꢎi bꢔ tiêm nhiꢢm nhiꢅu thói tꢜt như nghiꢇn ngꢜp, mꢈi dâm, bóc lꢀt nhau tàn
nhꢣn, kiꢒm tiꢅn bꢑt chính... Đoàn Lê không dꢌng lꢈi ꢙ ñó. Sꢊ tha hóa ꢑy ñưꢖc nhà văn tô
ñꢜm qua hình ꢕnh Eva, Adam cũng bꢔ biꢒn dꢈng khi nhꢁt chung vꢘi loài ngưꢎi ñã thoái
hóa, biꢒn chꢑt. Có thꢃ nói, vꢘi truyꢇn ngꢓn này, Đoàn Lê ñã thꢃ hiꢇn sâu sꢓc nhꢂng cái xꢑu,
cái tiêu cꢊc trong thꢒ giꢘi con ngưꢎi. Nhà văn mưꢖn thꢒ giꢘi cõi tiên ñꢃ nói lên bao vꢑn ñꢅ
bꢏc xúc cꢄa xã hꢀi ñương ñꢈi. Con ngưꢎi trong thꢎi ñꢈi hꢀi nhꢜp bꢔ chênh chao, gꢞc ngã
trưꢘc nhꢂng cám dꢋ cꢄa vꢜt chꢑt, danh lꢖi hư ꢕo. Xét ñꢒn cùng, nhꢂng tꢇ nꢈn xã hꢀi,
nhꢂng hiꢃm hꢆa ñe dꢆa cuꢀc sꢁng ñꢅu bꢓt nguꢡn tꢌ nhꢂng dꢞc vꢆng xꢑu xa cꢄa con ngưꢎi.
3. KꢄT LUꢅN
Có thꢃ thꢑy, các nhân vꢜt tha hóa cꢄa Đoàn Lê ñưꢖc miêu tꢕ khá chân thꢜt, sinh ñꢀng.
Mꢋi gương mꢛt ꢑy ñꢅu mang bóng dáng nhꢂng con ngưꢎi sꢁng quanh ta vꢘi bao toan tính,
buꢡn vui cꢄa cuꢀc ñꢎi. Viꢒt vꢅ hꢆ, nhà văn phê phán sâu sꢓc sꢊ xuꢁng cꢑp vꢅ ñꢈo ñꢏc, văn
hóa trong xã hꢀi, ñꢡng thꢎi thꢃ hiꢇn thái ñꢀ xót xa vô hꢈn trưꢘc sꢊ tha hóa, biꢒn chꢑt cꢄa
con ngưꢎi thꢎi hiꢇn ñꢈi. Xin mưꢖn lꢎi nhà văn trong truyꢇn ngꢓn Con Mꢜc thay cho lꢎi
kꢒt: “Sao mà buꢥn! Cái xóm Chùa êm ꢋ xưa, ra ñưꢀng gꢣp nhau chꢄp tay vái chào ñã lui
vào sân khꢐu cꢞ tích. Giꢀ ra ñưꢀng chꢔm chân không tránh kꢊp, xe máy nó tông ngã chꢞng
vó. Nó tha chꢡi là phúc, lꢁi mong nó vái mình cơ. Hoá ra xóm Chùa chꢚ giꢇ mꢐy chꢇ Nho
ñꢕu cꢞng làng làm sang thôi. Triꢅu phꢖc thôn!” [6].
TÀI LIꢆU THAM KHꢇO
1. Đoàn Lê (1990), Thành hoàng làng xꢞ sꢜ, ꢠ Nxb Phꢞ nꢂ.
2. Đoàn Lê (1999), Nghĩa ñꢊa xóm Chùa, ꢠ Nxb Hꢀi Nhà văn.
3. Đoàn Lê (2005), Trinh tiꢉt xóm Chùa, ꢠ Nxb Hꢀi Nhà văn.
4. Đoàn Lê (2007), Ngưꢀi khách ñêm giao thꢙa, ꢠ Nxb Phꢞ nꢂ.
38
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
5. Đoàn Lê (2011), Đoàn Lêꢨ tác phꢓm chꢂn lꢂc, ꢠ Nxb Phꢞ nꢂ.
6. Đoàn Lê (2010), Con Mꢜc, ꢠ Nguꢡn: daibieunhandan.vn.
8. Nhiꢅu tác giꢕ (2003), Tꢙ ñiꢈn Tiꢉng Viꢆt, ꢠ Nxb Đà Nꢪng.
9. Trꢐn Hꢂu Tá ꢠ Hoàng Hꢂu Mai (1992), Vũ Trong Phꢖng hôm qua và hôm nay, ꢠ Nxb Tꢝng
hꢖp, Thành phꢁ Hꢡ Chí Minh.
DEPRAVED CHARACTERS IN DOAN LE’S SHORT STORIES
Abstract: In modern Vietnamese literature, Doan Le is a versatile female writer whose
successful works varied from novels, short stories, poems and screenplays. Among those,
the author acquired wellꢨdeserved reputation for her excellent short stories. With clear
critical prose and realistic portrayal of life, Doan Le’s works had depicted a world with
different and distintive personalities. In that world, depraved characters stood out as the
one with the most unique traits. This kind of character was intentionally exploited to
address the serious and complicated problems in modern society.
Keywords: character, depraved character, Doan Le’s shortꢨstory.
9 trang
7780
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kiểu nhân vật tha hóa trong truyện ngắn của Đoàn Lê", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- kieu_nhan_vat_tha_hoa_trong_truyen_ngan_cua_doan_le.pdf
