Khóa luận Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại DNTN Phúc Hưng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN

KHOA KINH TẾ & KẾ TOÁN

----------

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN

XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP

TẠI DNTN PHÚC HƯNG

Sinh viên thực hiện

Lớp

: ĐẶNG THỊ BÍCH HẠNH

: KẾ TOÁN K35B

Giảng viên hướng dẫn : ThS. LƯƠNG THỊ THÚY DIỄM

Bình Định, tháng 05/2016

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Họ và tên sinh viên thực hiện: Đặng Thị Bích Hạnh

Lớp : Kế toán B Khóa: 35

Tên đề tài: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp

tại DNTN Phúc Hưng

Tên cơ sở thực tập: Doanh nghiệp tư nhân Phúc Hưng

Địa chỉ cơ sở thực tập: 352 Hoàng Văn Thụ -TP Quy Nhơn - Tỉnh Bình Định

I. NỘI DUNG NHẬN XÉT:

1. Tình hình thực hiện:..................................................................................................

2. Nội dung của Khóa luận:

- Cơ sở số liệu: ..............................................................................................................

- Phương pháp giải quyết các vấn đề: ...........................................................................

3. Hình thức của Khóa luận:

- Hình thức trình bày:....................................................................................................

- Kết cấu của Khóa luận:...............................................................................................

4. Những nhận xét khác: ...............................................................................................

II. ĐÁNH GIÁ VÀ CHO ĐIỂM

- Tình hình thực hiện: ...................................................................................................

- Nội dung của Khóa luận: ............................................................................................

- Hình thức của Khóa luận: ...........................................................................................

Tổng cộng điểm của Khóa luận: ...................................................................................

Bình Định, ngày…tháng …. năm 2016

Giáo viên hướng dẫn

ThS. Lương Thị Thúy Diễm

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN VẤN ĐÁP

Họ và tên sinh viên thực hiện: Đặng Thị Bích Hạnh

Lớp : Kế toán B Khóa: 35

Tên đề tài: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp

tại DNTN Phúc Hưng

Tên cơ sở thực tập: Doanh nghiệp tư nhân Phúc Hưng

Địa chỉ cơ sở thực tập: 352 Hoàng Văn Thụ -TP Quy Nhơn - Tỉnh Bình Định

I. NỘI DUNG NHẬN XÉT:

1. Tình hình thực hiện:..................................................................................................

2. Nội dung của Khóa luận:

- Cơ sở số liệu: ..............................................................................................................

- Phương pháp giải quyết các vấn đề: ...........................................................................

3. Hình thức của Khóa luận:

- Hình thức trình bày:....................................................................................................

- Kết cấu của Khóa luận:...............................................................................................

4. Những nhận xét khác: ...............................................................................................

II. ĐÁNH GIÁ VÀ CHO ĐIỂM

- Tình hình thực hiện: ...................................................................................................

- Nội dung của Khóa luận: ............................................................................................

- Hình thức của Khóa luận: ..........................................................................................

Tổng cộng điểm của Khóa luận: ...................................................................................

Bình Định, ngày… tháng …. năm 2016

Giáo viên vấn đáp

ThS. Lê Vũ Tường Vy

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP.........3

1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP..................................................................3

1.1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp.............................3

1.1.1.1. Khái niệm ...................................................................................................3

1.1.1.2. Phân loại .....................................................................................................3

1.1.2. Khái niệm và phân loại giá thành sản phẩm xây lắp........................................4

1.1.2.1. Khái niệm ...................................................................................................4

1.1.2.2. Phân loại........................................................................................................5

1.1.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp..................5

1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT

VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP .......................................6

1.2.1. Đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp .........6

1.2.1.1. Đối tượng kế toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp................................6

1.2.1.2. Phương pháp kế toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp...........................6

1.2.2. Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp ..........................6

1.2.2.1. Đối tượng tính giá thành sản phẩm xây lắp................................................6

1.2.2.2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp...........................................6

1.3. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP

..........................................................................................................................8

1.3.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh xây lắp có ảnh hưởng đến kế toán ...............8

1.3.2. Đặc điểm kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp ..........8

1.3.3. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp ...9

1.4. KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP

.....................................................................................................................................9

1.4.1. Kế toán chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp...............................................10

1.4.1.1. Nội dung chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp.......................................10

1.4.1.2. Tài khoản sử dụng ....................................................................................10

1.4.1.3. Phương pháp kế toán ................................................................................11

1.4.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp ...............................................................12

1.4.2.1. Nội dung chi phí nhân công trực tiếp .......................................................12

1.4.2.2. Tài khoản sử dụng ....................................................................................12

1.4.2.3. Phương pháp kế toán ................................................................................12

1.4.3. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công ...........................................................13

1.4.3.1. Nội dung chi phí sử dụng máy thi công ...................................................13

1.4.3.2. Tài khoản sử dụng ....................................................................................13

1.4.3.3. Phương pháp kế toán ................................................................................14

1.4.4. Kế toán chi phí sản xuất chung......................................................................15

1.4.4.1. Nội dung chi phí sản xuất chung ..............................................................15

1.4.4.2. Tài khoản sử dụng ....................................................................................15

1.4.4.3. Phương pháp kế toán ................................................................................15

1.4.5. Kế toán thiệt hại trong sản xuất .....................................................................16

1.4.5.1. Thiệt hại phá đi làm lại.............................................................................16

1.4.5.2. Thiệt hại ngừng sản xuất ..........................................................................17

1.5. TỔNG HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM

TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP......................................................18

1.5.1. Tổng hợp chi phí sản xuất doanh nghiệp xây lắp ..........................................18

1.5.2. Đánh giá sản phẩm dở dang ở doanh nghiệp xây lắp ....................................19

1.5.3. Tính giá thành sản phẩm xây lắp ...................................................................19

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI DNTN PHÚC HƯNG.............................21

2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DNTN PHÚC HƯNG........................................21

2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp....................................21

2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của doanh nghiệp........................................................22

2.1.2.1. Chức năng.................................................................................................22

2.1.2.2. Nhiệm vụ ..................................................................................................22

2.1.3. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.........................22

2.1.3.1. Loại hình kinh doanh và các dịch vụ chủ yếu ..........................................22

2.1.3.2. Thị trường đầu vào và đầu ra của doanh nghiệp ......................................22

2.1.3.3. Đặc điểm vốn kinh doanh của doanh nghiệp ...........................................23

2.1.3.4. Đặc điểm các nguồn lực chủ yếu của doanh nghiệp ................................23

2.1.4. Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh và tổ chức quản lý tại doanh nghiệp

...................................................................................................................................24

2.1.4.1. Đặc điểm tổ chức sản xuất........................................................................24

2.1.4.2. Đặc điểm tổ chức quản lý.........................................................................26

2.1.5. Đặc điểm tổ chức kế toán của doanh nghiệp .................................................27

2.1.5.1. Mô hình tổ chức kế toán tại doanh nghiệp ...............................................27

2.1.5.2. Bộ máy kế toán của doanh nghiệp............................................................28

2.1.5.3. Hình thức kế toán áp dụng tại doanh nghiệp............................................28

2.2. THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI DNTN PHÚC HƯNG..................30

2.2.1. Đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm xây lắp tại DNTN Phúc Hưng..............................................................30

2.2.1.1. Đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất tại DNTN Phúc Hưng

...................................................................................................................................30

2.2.1.2. Đối tượng và phương pháp tính giá thành tại DNTN Phúc Hưng............30

2.2.2. Nội dung và trình tự kế toán chi phí sản xuất tại DNTN Phúc Hưng............31

2.2.2.1. Kế toán chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp .........................................31

2.2.2.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp..........................................................36

2.2.2.3. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công......................................................40

2.2.2.4. Kế toán chi phí sản xuất chung.................................................................49

2.2.3. Tổng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại DNTN

Phúc Hưng......................................................................................................58

2.2.3.1. Tổng hợp chi phí sản xuất ........................................................................58

2.2.3.2. Tính giá thành sản phẩm...........................................................................60

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI

PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI DNTN

PHÚC HƯNG ..........................................................................................................64

3.1. NHẬN XÉT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH

SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI DNTN PHÚC HƯNG.............................................64

3.1.1. Những ưu điểm................................................................................................64

3.1.2. Những tồn tại và nguyên nhân ........................................................................66

3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN

XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI DNTN PHÚC HƯNG

...................................................................................................................................68

3.2.1. Giải pháp về tổ chức bộ máy kế toán..............................................................69

3.2.2. Giải pháp về luân chuyển chứng từ.................................................................70

3.2.3. Giải pháp về hoàn thiện chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ..............................70

3.2.4. Giải pháp về hoàn thiện chi phí sử dụng máy thi công...................................73

3.2.5. Giải pháp về việc mở sổ kế toán .....................................................................77

3.2.6. Giải pháp về xây dựng báo cáo kế toán ..........................................................79

KẾT LUẬN..............................................................................................................80

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

SƠ ĐỒ:

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức SXKD của doanh nghiệp................................................24

Sơ đồ 2.2: Quy trình sản xuất của doanh nghiệp ......................................................25

Sơ đồ 2.3: Tổ chức bộ máy quản lý của doanh nghiệp.............................................26

Sơ đồ 2.4: Tổ chức bộ máy kế toán của doanh nghiệp .............................................28

Sơ đồ 2.5: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức Chứng từ ghi sổ..........................29

BẢNG:

Bảng 2.1: Kết quả kinh doanh trong 3 năm từ năm 2013 – 2015 của doanh nghiệp....

...................................................................................................................................21

Bảng 2.2: Tình hình sử dụng TSCĐ của doanh nghiệp tại 31/12/2015....................23

Bảng 2.3: Bảng cơ cấu trình độ lao động tại doanh nghiệp......................................24

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

STT

01

02

03

04

05

06

07

08

19

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Chữ viết tắt

BHTN

Chữ viết đầy đủ

Bảo hiểm thất nghiệp

Bảo hiểm xã hội

BHXH

BHYT

Bảo hiểm y tế

CNTTSX

CP

Công nhân trực tiếp sản xuất

Chi phí

CPNVLTT

CPNCTT

CPSDMTC

CPSXC

DDCK

DDĐK

DNTN

GTSP

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

Chi phí nhân công trực tiếp

Chi phí sử dụng máy thi công

Chi phí sản xuất chung

Dở dang cuối kỳ

Dở dang đầu kỳ

Doanh nghiệp tư nhân

Gía trị sản phẩm

KPCĐ

Kinh phí công đoàn

Máy thi công

MTC

NVL

Nguyên vật liệu

NVLTT

NL, NVL, VT

SP

Nguyên vật liệu trực tiếp

Nhiên liệu, nguyên vật liệu, vật tư

Sản phẩm

SXKD

Sản xuất kinh doanh

Tổ chức – Kinh doanh

Tài sản cố định

TC – KD

TSCĐ

1

LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Những năm gần đây, hội nhập với xu thế toàn cầu hóa, cùng với việc gia

nhập các tổ chức kinh tế như WTO, AFTA, APEC… và đặc biệt là đang trong tiến

trình đàm phán Hiệp định TPP, nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển và nhận

được nhiều điều kiện thuận lợi. Tuy nhiên, điều này cũng đem đến cho nền kinh tế

non trẻ không ít những khó khăn, thách thức, đòi hỏi các doanh nghiệp cần phải có

những chính sách hợp lý về vi mô cũng như vĩ mô, để không những có thể đứng vững

mà còn phát triển mạnh trên thị trường trong nước và vươn ra thị trường thế giới.

Để tồn tại và phát triển, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải đảm bảo bù đắp

được chi phí, đồng thời kinh doanh có lãi, hay nói cách khác là đảm bảo nguyên tắc

"tự trang trải chi phí và có lãi". Để đảm bảo được điều này, các nhà quản trị không

những vừa phải quan tâm đến chất lượng, kiểu dáng, mẫu mã sản phẩm, mà còn vừa

phải quản lý chặt chẽ mọi khoản chi phí sản xuất của doanh nghiệp, nhằm hạ thấp

giá thành sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Trong đó, chi phí sản

xuất và giá thành sản phẩm là hai chỉ tiêu quan trọng, phản ánh tổng quát các mặt

kinh tế, kỹ thuật, trình độ tổ chức sản xuất kinh doanh cũng như việc sử dụng, quản

lý tài nguyên của doanh nghiệp. Ngoài ra, chi phí sản xuất còn là yếu tố ảnh hưởng

đến giá bán sản phẩm của doanh nghiệp, quyết định hiệu quả kinh tế nội bộ.

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác kế toán chi phí sản xuất và tính

giá thành sản phẩm đối với mỗi doanh nghiệp, trong thời gian thực tập tại DNTN

Phúc Hưng, nhờ sự hướng dẫn của ThS. Lương Thị Thúy Diễm, cùng sự tạo điều

kiện của Ban lãnh đạo doanh nghiệp, em đã lựa chọn đi sâu nghiên cứu đề tài “

Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại

DNTN Phúc Hưng” để hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp.

2. Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại

DNTN Phúc Hưng nhằm mục đích:

 Về mặt lý luận: Hiểu rõ vai trò của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành

sản phẩm trong doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp xây lắp.

 Về mặt thực tiễn:

- Tìm hiểu tình hình cơ bản của DNTN Phúc Hưng.

- Nghiên cứu thực tế về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm xây lắp tại DNTN Phúc Hưng.

2

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá

thành sản phẩm xây lắp tại doanh nghiệp.

- So sánh lý thuyết đã học với những vấn đề ngoài thực tiễn, từ đó tích lũy

thêm kiến thức nhằm củng cố, nâng cao chuyên môn.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm tại DNTN Phúc Hưng.

 Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: Trong phạm vi DNTN Phúc Hưng, công trình Trường mầm

non tư thục Măng Non.

- Về thời gian: Đề tài được thực hiện từ ngày 06/04/2016 đến ngày 20/05/2016,

dựa trên số liệu, chứng từ của DNTN Phúc Hưng trong quý 4 năm 2015.

4. Phương pháp nghiên cứu

Thu thập và xử lý số liệu, phỏng vấn, quan sát và nghiên cứu các tài liệu có

liên quan.

5. Đóng góp dự kiến của đề tài

- Đề tài giúp chúng ta có một cái nhìn rõ ràng hơn về thực trạng kế toán chi

phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp cụ thể.

- Tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu tại DNTN Phúc Hưng trong phạm vi đề

tài để có hướng phát triển tốt nhất, đồng thời tìm ra những giải pháp nhằm

khắc phục những điểm yếu còn tồn tại.

6. Kết cấu của đề tài

Ngoài Lời mở đầu và Kết luận, Danh mục chữ viết tắt, Danh mục sơ đồ,

bảng biểu, đề tài gồm 03 phần sau:

 Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành

sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp

 Chương 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm xây lắp tại DNTN Phúc Hưng

 Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại DNTN Phúc Hưng

Bình Định, ngày…tháng…năm 2016

3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN

XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH

NGHIỆP XÂY LẮP

1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP

1.1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp

1.1.1.1. Khái niệm

Chi phí sản xuất xây lắp là quá trình chuyển biến của vật liệu xây dựng thành

sản phẩm dưới tác động của máy móc thiết bị cùng sức lao động của công nhân. Nói

cách khác, các yếu tố về tư liệu lao động, đối tượng lao động dưới sự tác động có

mục đích của sức lao động qua quá trình thi công sẽ trở thành sản phẩm xây dựng.

Tất cả những hao phí này được thể hiện dưới hình thái giá trị thì đó là chi phí sản

xuất. Chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại khác nhau, công dụng và mục đích khác

nhau song chung quy gồm có chi phí về lao động sống như chi phí về tiền lương và

các khoản trích theo lương; chi phí về lao động vật hoá như nguyên vật liệu, khấu

hao về TSCĐ…[3,205]

1.1.1.2. Phân loại

Chi phí sản xuất gồm nhiều loại có công dụng và mục đích khác nhau trong

quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Trong các doanh nghiệp xây lắp chi phí sản

xuất cũng được phân theo các tiêu chí sau:

a. Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí:

Yếu tố chi phí nguyên liệu, vật liệu: Gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu

chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế … sử dụng vào sản xuất kinh doanh.

Yếu tố chi phí nhân công: Bao gồm tổng số tiền lương, phụ cấp lương, các

khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn và bảo hiểm thất

nghiệp của người lao động.

Yếu tố chi phí khấu hao tài sản cố định: Phản ánh tổng số khấu hao phải trích

trong kỳ.

Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh toàn bộ số tiền doanh nghiệp

phải trả về các dịch vụ mua từ bên ngoài: Tiền điện, tiền nước, tiền điện thoại…

phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Yếu tố chi phí khác bằng tiền: Gồm toàn bộ chi phí khác dùng cho hoạt động

sản xuất kinh doanh trong kỳ ở doanh nghiệp ngoài các yếu tố chi phí trên như: chi

phí tiếp khách, hội họp, hội nghị…

4

b. Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm:

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Là giá trị thực tế của các loại nguyên

vật liệu sử dụng trực tiếp cho sản xuất xây lắp.

Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm chi phí về tiền lương của công nhân trực

tiếp xây lắp và tiền công thuê ngoài để thực hiện khối lượng xây lắp.

Chi phí sử dụng máy thi công: Là chi phí sử dụng máy thi công để hoàn thành

sản phẩm xây lắp, bao gồm:

- Chi phí thường xuyên sử dụng máy thi công

- Chi phí tạm thời sử dụng máy thi công

Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí phát sinh tại bộ phận sản xuất ngoài

ba nội dung trên. Đồng thời bao gồm các khoản trích theo lương của công nhân xây

lắp và công nhân vận hành máy thi công.

Các cách phân loại này nhằm mục đích tính toán chính xác giá thành thực tế

của sản phẩm, xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố khác nhau đến giá thành

sản phẩm.

c. Phân loại chi phí sản xuất theo quan hệ của chi phí với khối lượng sản phẩm

xây lắp hoàn thành:

Chi phí cố định (định phí): Là những chi phí không đổi về tổng số so với

khối lượng công việc hoàn thành, chẳng hạn các chi phí về khấu hao tài sản cố định,

thuê mặt bằng. Định phí nếu tính cho 1 đơn vị sản phẩm thì lại biến đổi.

Chi phí biến đổi (biến phí): Là những chi phí thay đổi về tổng số, về tỷ lệ so

với khối lượng công việc hoàn thành. Biến phí tính trên 1 đơn vị sản phẩm thì lại có

tính ổn định.

1.1.2. Khái niệm và phân loại giá thành sản phẩm xây lắp

1.1.2.1. Khái niệm

Giá thành sản phẩm là toàn bộ chi phí phát sinh bằng tiền để hoàn thành khối

lượng sản phẩm xây lắp theo quy định. Sản phẩm xây lắp có thể là từng giai đoạn,

từng công việc mà có thiết kế và tính dự toán riêng, có thể là hạng mục công trình

hay công trình hoàn thành toàn bộ. [3,208]

Giá thành sản phẩm xây lắp là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh chất lượng

hoạt động sản xuất, kết quả sử dụng các loại tài sản, vật tư, lao động, tiền vốn trong

quá trình sản xuất cũng như các giải pháp kinh tế kỹ thuật mà doanh nghiệp đã thực

hiện nhằm đạt được mục đích sản xuất được khối lượng sản phẩm nhiều nhất với

chi phí ít nhất và hạ giá thành.

5

1.1.2.2. Phân loại

a. Phân loại theo thời điểm và nguồn số liệu để tính giá thành

 Giá thành định mức (Zd)

Là toàn bộ chi phí để hoàn thành khối lượng xây lắp hoàn thành công trình,

hạng mục công trình. Giá thành dự toán được xác định theo định mức, kỹ thuật và

khung giá theo từng vùng và lãnh thổ của nhà nước. Việc tính giá thành dự toán

cũng được thực hiện khi tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm. Giá thành dự toán là

công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp, là thước đo chính xác để xác định kết

quả sử dụng tài sản, vật tư, lao động giúp cho việc đánh giá đúng đắn các giải pháp

kinh tế kỹ thuật mà doanh nghiệp đã thực hiện trong quá trình xây lắp.

 Giá thành kế hoạch (Zk)

Là giá thành được lập trên những điều kiện cụ thể của mỗi đơn vị trên cơ sở

các biện pháp thi công các định mức kinh tế kỹ thuật, đơn giá áp dụng. Giá thành kế

hoạch là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp, là căn cứ để phân tích tình hình thực

hiện kế hoạch giá thành.

 Giá thành thực tế

Là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí sản xuất thực tế phát sinh để hoàn

thành khối lượng xây lắp.

b. Phân loại theo phạm vi phát sinh chi phí

 Giá thành sản xuất: Là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên

quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản

xuất. Đối với đơn vị xây lắp giá thành sản xuất gồm chi phí nguyên liệu vật

liệu, chi phí nhân công, chi phí máy thi công, chi phí sản xuất chung.

 Giá thành toàn bộ (Giá thành tiêu thụ): Là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ các

khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Giá thành

Chi phí Bán

hàng

Chi phí Quản lý

doanh nghiệp

toàn bộ

=

+

sản xuất

sản phẩm

1.1.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp

Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối quan hệ chặt chẽ với

nhau, đó là hai mặt thống nhất của quá trình sản xuất. Một mặt là hao phí phải bỏ ra

trong quá trình sản xuất, một mặt là kết quả thu được từ hoạt động sản xuất.

Về bản chất chúng đều là các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa

được biểu hiện bằng tiền.

6

Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai mặt thống nhất của quá trình

sản xuất, có mối quan hệ mật thiết với nhau. Trong đó, chi phí sản xuất là cơ sở để

tính giá thành sản phẩm, việc quản lý tốt giá thành chỉ được thực hiện triệt để khi

doanh nghiệp quản lý tốt chi phí sản xuất.

1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT

VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP

1.2.1. Đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp

1.2.1.1. Đối tượng kế toán chi phí sản xuất

Đối tượng kế toán chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn mà các chi phí sản

xuất phát sinh được tập hợp theo phạm vi, giới hạn đó.

Đối tượng tập hợp chi phí trong từng doanh nghiệp cụ thể có thể được xác

định là từng công trình, hạng mục, đơn đặt hàng…

1.2.1.2. Phương pháp kế toán chi phí sản xuất

Là một phương pháp hay hệ thống các phương pháp được sử dụng để tập hợp

và phân loại các CPSX trong phạm vi giới hạn của đối tượng hạch toán CPSX.

Thực chất của phương pháp kế toán CPSX chính là việc mở các sổ (thẻ) chi tiết

hạch toán chi phí tương ứng với các đối tượng kế toán chi phí đã được lựa chọn, cuối

kỳ tổng hợp chi phí theo từng đối tượng. Vì vậy, dựa trên đối tượng chi phí trong

doanh nghiệp xây lắp, kế toán xác định các phương pháp kế toán CPSX sau: phương

pháp kế toán CPSX theo từng công trình, hạng mục công trình; theo các giai đoạn

công việc của hạng mục công trình hoặc nhóm các hạng mục công trình...

1.2.2. Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp

1.2.2.1. Đối tượng tính giá thành sản phẩm

Là sản phẩm, công việc, lao vụ đã sản xuất hoàn thành có yêu cầu tính tổng

giá thành và giá thành đơn vị. Đối tượng đó có thể là sản phẩm cuối cùng của quá

trình sản xuất hay đang trên dây chuyền sản xuất.

1.2.2.2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm

Phương pháp tính giá thành sản phẩm là một hệ thống các phương pháp kỹ

thuật sử dụng để tính tổng giá thành và giá thành đơn vị theo từng khoản mục chi

phí sản xuất cho từng đối tượng tính giá thành.

Tài liệu kế toán chi phí sản xuất là cơ sở để tính giá thành sản phẩm. Dựa

vào tổng chi phí đã được tập hợp người ta sử dụng một phương pháp cụ thể để tính

giá thành sản phẩm, từ đó xem xét tình hình chi phí sản xuất trong kỳ là tiết kiệm

hay lãng phí. Có các phương pháp tính giá thành như sau:

7

a. Phương pháp trực tiếp (giản đơn)

Thường áp dụng cho những quy trình sản xuất giản đơn, đối tượng tập hợp

chi phí sản xuất trùng với đối tượng tính giá thành.

Tổng CPSX

Giá thành SP

hoàn thành

Giá trị SPDD

đầu kỳ

Giá trị SPDD

cuối kỳ

=

+ phát sinh -

trong kỳ

Tổng CPSX phát

sinh trong kỳ

= CPNVLTT + CPNCTT + CPSDMTC +

CPSXC

b. Phương pháp hệ số

Áp dụng tại những doanh nghiệp mà đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng

tính giá thành không trùng với nhau.

Tổng giá

thành của

nhóm SP

Giá trị

Tổng CPSX

Giá trị SPDD cuối

kỳ nhóm SP

=

SPDD đầu + phát sinh trong -

kỳ nhóm SP

kỳ của nhóm SP

 Tổng số lượng sản phẩm chuẩn: Q₀=

Trong đó:

Q₀: Tổng số lượng sản phẩm chuẩn

Q_i: Số lượng sản phẩm loại i hoàn thành (i = 1,n)

H_i: Hệ số quy đổi sản phẩm i (i = 1,n)

Tổng giá thành của nhóm SP

Tổng số lượng SP chuẩn

 Giá thành đơn vị SP

chuẩn

=

Giá thành đơn vị SP

từng loại

Giá thành đơn vị SP

chuẩn

Hệ số quy đổi SP

từng loại

=

x

c. Phương pháp tỷ lệ chi phí

Áp dụng đối với doanh nghiệp mà trong cùng một quy trình sản xuất nhưng

tạo ra các sản phẩm có quy cách, phẩm chất khác nhau và không có kết cấu chi phí

tương ứng tỷ lệ.

Tổng giá thành thực tế của nhóm SP

Tỷ lệ chi phí

=

x

100

Tổng giá thành kế hoạch của nhóm SP

Giá thành thực tế đơn

vị SP từng loại

Giá thành kế hoạch

=

x

Tỷ lệ chi phí

đơn vị SP từng loại

8

d. Phương pháp tổng cộng chi phí

Áp dụng đối với doanh nghiệp mà quá trình sản xuất thực hiện ở nhiều bộ

phận sản xuất, nhiều bộ phận công nghệ. Đối tượng tập hợp chi phí là từng bộ phận

chi tiết sản phẩm hay giai đoạn công nghệ.

e. Phương pháp loại trừ giá trị sản phẩm phụ

Áp dụng đối với những doanh nghiệp mà trong cùng một quá trình sản xuất

vừa tạo ra sản phẩm chính còn thu được sản phẩm phụ.

Tổng giá

thành SP = chính

chính DDĐK

f. Phương pháp liên hợp

Giá trị SP

Tổng CP

+ phát sinh - chính

trong kỳ DDCK

Giá trị SP

Giá trị sản

- phẩm phụ thu

hồi ước tính

Là sự kết hợp các phương pháp trên như phương pháp trực tiếp với tổng

cộng chi phí, tổng cộng chi phí với tỷ lệ.

1.3. MỘT SỐ ĐIỂM CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP

1.3.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh xây lắp có ảnh hưởng đến kế toán

Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng thuộc lĩnh vực công

nghiệp nhằm tạo nên cơ sở hạ tầng cho xã hội. Thông thường công tác xây dựng cơ

bản do các đơn vị nhận thầu tiến hành.

Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất độc lập có chức năng tạo ra cơ

sở vật chất như: nhà, xưởng kho tàng, vật kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật… trang bị tài

sản cố định cho các ngành kinh tế, góp phần quan trọng trong công cuộc công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Sản phẩm ngành Xây dựng cơ bản tạo ra có

những đặc điểm riêng biệt với các ngành sản xuất khác như: sản phẩm xây dựng có

tính độc lập, đơn chiếc, cố định tại một chỗ, sản phẩm có quy mô lớn, kết cấu phức

tạp, thời gian xây dựng, thời gian sử dụng lâu dài, khối lượng thi công chủ yếu được

tiến hành ở ngoài trời, quá trình sản xuất phức tạp không ổn định và có tính chất lưu

động cao.

Những đặc điểm này đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lý và hạch toán

trong xây dựng cơ bản.

1.3.2. Đặc điểm kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp

Để góp phần phát huy vai trò là công cụ quản lý kinh tế, công tác kế toán

trong doanh nghiệp xây lắp phải được tổ chức phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh

doanh, quy trình công nghệ sản xuất trong xây dựng cơ bản. Quá trình thi công xây

9

dựng được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại bao gồm nhiều công việc

khác nhau. Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thỏa thuận với

chủ đầu tư từ trước, do đó tính chất hàng hóa của sản phẩm thể hiện không rõ ràng.

Đây là đặc điểm riêng của ngành xây dựng cơ bản mà cụ thể là sản phẩm xây lắp

phải lập dự toán quá trình sản xuất, phải so sánh với dự toán, phải lấy dự toán làm

thước đo mức độ hoàn thành của sản phẩm.

Kế toán chi phí sản xuất nhất thiết được phân theo từng khoản mục chi phí

sản xuất, từng hạng mục công trình cụ thể. Qua đó, thường xuyên so sánh, kiểm tra,

thực hiện dự toán chi phí sản xuất, xem xét nguyên nhân vượt, hụt dự toán và đánh

giá hiệu quả kinh doanh. Việc lập dự toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm xây lắp tùy thuộc vào từng khoản mục hay giai đoạn của công trình, hạng

mục công trình.

Giá thành công trình không bao gồm giá trị thiết bị do chủ đầu tư đưa vào lắp

đặt mà chỉ bao gồm những chi phí do doanh nghiệp xây lắp bỏ ra có liên quan đến

xây lắp công trình.

1.3.3. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp

Nhiệm vụ đặt ra cho kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

trong các doanh nghiệp xây lắp là:

Thực hiện các tiêu chuẩn, chứng từ hạch toán ban đầu, hệ thống tài khoản, sổ

sách kế toán phải phù hợp với quy định của Nhà nước, phù hợp với các chuẩn mực

cũng như chế độ kế toán.

Xác định được đối tượng, phương pháp hạch toán chi phí và tính giá thành

sản phẩm xây lắp dựa trên đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh và quy trình công

nghệ sản xuất sản phẩm xây lắp.

Tổ chức tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất theo đúng đối tượng tập hợp chi

phí sản xuất.

Tính toán chính xác giá thành thực tế của đối tượng tính giá thành và thường

xuyên kiểm tra công tác tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp.

Định kỳ tổ chức phân tích chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm của doanh

nghiệp nhằm cung cấp thông tin cho ban quản lý, giúp nhà quản trị đưa ra những

quyết định kinh doanh kịp thời và phù hợp với đặc điểm ngành nghề kinh doanh.

1.4. KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP

Theo Quyết định số 48/2006/QĐ – BTC ban hành ngày 14/09/2006 của Bộ

Tài chính, kế toán sẽ ghi nhận chung các khoản mục chi phí sản xuất vào Tài khoản

10

154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang (chi tiết theo yêu cầu quản lý).

Tài khoản này dùng để phản ánh tổng hợp chi phí sản xuất, kinh doanh phục

vụ cho việc tính giá thành sản phẩm xây lắp.

Chi phí sản xuất, kinh doanh được phản ánh trên Tài khoản 154 bao gồm

những chi phí sau:

- Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

- Chi phí nhân công trực tiếp

- Chi phí sử dụng máy thi công

- Chi phí sản xuất chung

Để dễ dàng theo dõi, tại các doanh nghiệp xây lắp, Tài khoản 154 được mở

chi tiết cho từng công trình, hạng mục công trình.

1.4.1. Kế toán chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

1.4.1.1. Khái niệm chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp là chi phí về các loại nguyên liệu, vật

liệu sử dụng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm xây dựng.[3,213]

Khoản mục Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp bao gồm: Giá trị thực tế

vật liệu chính, vật liệu phụ, các cấu kiện hoặc các bộ phận rời, vật liệu luân chuyển

tham gia cấu thành thực tế sản phẩm hoặc giúp cho việc thực hiện và hoàn thành

khối lượng xây lắp (không kể vật liệu sử dụng cho máy móc, phương tiện thi công

và những vật liệu sử dụng cho sản xuất chung).

1.4.1.2. Tài khoản sử dụng

TK 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang (Chi tiết Chi phí nguyên liệu,

vật liệu trực tiếp): dùng để phản ánh các chi phí nguyên liệu, vật liệu được sử dụng

trực tiếp cho hoạt động tạo ra sản phẩm xây lắp của doanh nghiệp xây lắp, được mở

chi tiết theo từng đối tượng hạch toán.

Nguyên tắc hạch toán TK 154 (chi tiết Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp):

- Chỉ hạch toán vào TK 154 những nguyên liệu, vật liệu được sử dụng trực

tiếp để tạo ra sản phẩm xây lắp trong kỳ sản xuất kinh doanh. Chi phí nguyên liệu,

vật liệu trực tiếp phải tính theo giá thực tế khi xuất sử dụng.

- Nguyên liệu, vật liệu sử dụng cho xây dựng hạng mục công trình nào thì

phải tính trực tiếp cho hạng mục công trình đó trên cơ sở chứng từ gốc theo số

lượng thực tế đã sử dụng và theo giá thực tế xuất kho.

- Trong kỳ hạch toán, kế toán tiến hành tập hợp chi phí NVLTT vào bên nợ

11

TK 154 theo từng đối tượng sử dụng trực tiếp các NVL này hoặc tập hợp chung cho

quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm xây lắp nếu không thể xác định cụ thể rõ ràng

NVL sử dụng cho từng công trình, hạng mục công trình.

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 154 (chi tiết Chi phí nguyên liệu,

vật liệu trực tiếp):

Bên nợ:

-Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu dùng trực tiếp cho hoạt động xây lắp,

sản xuất công nghiệp, kinh doanh dịch vụ trong kỳ hạch toán.

Kết chuyển chi phí nguyên liệu, vật liệu dở dang cuối kỳ (trường hợp doanh

nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ).

Bên có:

- Trị giá nguyên liệu, vật liệu sử dụng không hết nhập lại kho.

- Trị giá phế liệu thu hồi.

- Giá thành sản xuất sản phẩm xây lắp hoàn thành bàn giao từng phần hoặc

toàn bộ tiêu thụ trong kỳ, hoặc giao cho đơn vị nhận thầu chính xây lắp, hoặc giá

thành sản phẩm xây lắp hoàn thành chờ tiêu thụ.

- Phản ánh chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp vượt mức bình thường.

- Kết chuyển chi phí nguyên liệu, vật liệu dở dang đầu kỳ (trường hợp doanh

nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ).

1.4.1.3. Phương pháp kế toán

- Khi xuất kho nguyên liệu, vật liệu phục vụ cho hoạt động xây lắp, kế toán ghi:

Nợ TK 154 – Chi tiết từng công trình, hạng mục, bộ phận sản xuất

Có TK 152

- Khi mua nguyên liệu, vật liệu đưa thẳng vào sản xuất:

Nợ TK 154 – Chi tiết từng công trình, hạng mục, bộ phận sản xuất

Nợ TK 133 (1331)

Có TK 111, 112, 331,…

- Cuối kỳ, vật liệu sử dụng không hết nhập lại kho:

Nợ TK 152: Ghi giá trị thực tế nhập lại

Có TK 154: Chi tiết từng công trình, hạng mục, bộ phận

- Trường hợp chi phí NVL vượt mức bình thường:

Nợ TK 632

Có TK 154

12

- Cuối kỳ, kết chuyển hoặc phân bổ chi phí NVLTT cho từng công trình,

hạng mục công trình:

Nợ TK 632

Có TK 154: Kết chuyển giá trị chi phí NVLTT

1.4.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

1.4.2.1. Khái niệm chi phí nhân công trực tiếp

Chi phí nhân công trực tiếp là tiền lương, các khoản phụ cấp có tính chất

lương và các khoản phải trả khác cho công nhân trực tiếp xây dựng công

trình.[3,215]

1.4.2.2. Tài khoản sử dụng

TK sử dụng là TK 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang (chi tiết Chi

phí nhân công trực tiếp).

Nguyên tắc hạch toán TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang (chi

tiết Chi phí nhân công trực tiếp):

Không hạch toán vào tài khoản này những khoản tiền lương và phụ cấp cho

nhân viên quản lý, nhân viên văn phòng của bộ máy quản lý doanh nghiệp, nhân

viên bộ phận bán hàng.

Không hạch toán vào tài khoản này các khoản trích theo lương của công

nhân trực tiếp sản xuất.

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh

dở dang (chi tiết Chi phí nhân công trực tiếp):

Bên nợ: Chi phí nhân công tham gia trực tiếp vào hoạt động sản xuất kinh

doanh bao gồm tiền lương, tiền ăn ca.

Bên có: Kết chuyển Chi phí nhân công trực tiếp phục vụ tính giá thành công

trình, kết chuyển CPNCTT vượt định mức.

1.4.2.3. Phương pháp kế toán

- Phản ánh số tiền lương, tiền công phải trả cho người lao động trong danh

sách doanh nghiệp quản lý và số lao động thuê ngoài.

Nợ TK 154 – Chi tiết từng đối tượng

Có TK 334 (3341)

Có TK 334 (3348)

- Trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân trực tiếp sản xuất:

Nợ TK 154 – Chi tiết từng đối tượng

Có TK 335: Chi phí phải trả