Báo cáo seminar môn Pin mặt trời - Chủ đề: Mô phỏng hệ điện mặt trời nối lưới sử dụng kết hợp nguồn ắc-quy
See discussions, stats, and author profiles for this publication at: https://www.researchgate.net/publication/330397002
Article in Solar Physics · January 2019
CITATIONS
READS
0
18
2 authors, including:
105 PUBLICATIONS 1,205 CITATIONS
Some of the authors of this publication are also working on these related projects:
Solar Panel View project
The user has requested enhancement of the downloaded file.
BÁO CÁO SEMINAR MÔN HỌC: PIN MẶT TRỜI
Chủ đề: Mô phỏng hệ điện mặt trời nối lưới sử dụng kết hợp nguồn ắc-quy
Giảng viên: PGS. TS Dương Ngọc Huyền
Thành viên: Vũ Tiến Lâm, Dương Thị Nụ, Mai Đức Dũng, Mai Hồng Nhung, Đỗ Văn Hữu,
Ngô Quang Vũ.
* Viện Vật lý kỹ thuật – Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Tóm tắt
Đề tài giới thiệu ứng dụng Matlab/Simulink xây dựng mô hình và mô phỏng hệ thống
nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy. Như chúng ta đã biết, nguồn năng
lượng mặt trời là nguồn năng lượng sạch có trữ lượng lớn, đang là mục tiêu nghiên cứu của
nhiều nước trên thế giới nhằm thay thế dần nguồn năng lượng hóa thạch có nguy cơ cạn kiệt,
gây ô nhiễm môi trường. Trong quá trình làm việc, pin mặt trời phụ thuộc nhiều yếu tố ảnh
hưởng như cường độ ánh sáng, nhiệt độ môi trường, hiện tượng bóng râm… mặt khác, công
suất sinh ra do tấm pin mặt trời phụ thuộc vào bức xạ mặt trời và nhiệt độ. Nhằm nâng cao
hiệu suất sử dụng của pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy và thực hiện nối lưới, đòi hỏi phải có
các giải thuật điều khiển. Ở đây sử dụng giải thuật hệ bám điểm công suất cực đại nhằm đảm
bảo rằng pin mặt trời sẽ luôn luôn làm việc ở điểm cực đại khi tải thay đổi.
Phần I. Đặt vấn đề
Nguồn điện mặt trời là dạng nguồn năng lượng tái tạo vô tận với trữ lượng lớn. Đây là
một trong các nguồn năng lượng tái tạo quan trọng nhất. Việc tìm các cách thức để khai thác,
sử dụng nguồn năng lượng điện mặt trời này sao cho hiệu quả và thay thế dần các nguồn năng
lượng hóa thạch ngày càng cạn kiệt, gây ô nhiễm môi trường đang là mục tiêu nghiên cứu của
nhiều quốc gia. Năng lượng mặt trời (NLMT) thực chất là nguồn năng lượng nhiệt hạch vô tận
của thiên nhiên. Hàng năm, mặt trời cung cấp cho trái đất một năng lượng khổng lồ, gấp 10
lần trữ lượng các nguồn nhiên liệu có trên trái đất. Hiện nay, nước ta chủ yếu sử dụng hệ thống
pin mặt trời độc lập, hoặc hệ thống độc lập kết hợp giữa pin mặt trời và các nguồn năng lượng
khác như nguồn ắc quy, pin nhiên liệu,vv... Đề tài ứng dụng matlab/simulink xây dựng mô
hình và mô phỏng.
Hệ thống nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy điều khiển theo
phương pháp bám điểm công suất cực đại (MPPT). Kỹ thuật điều khiển tìm kiếm dựa trên mô
1
hình nhằm hướng đến phát triển lưới điện thông minh và điều khiển nối lưới linh hoạt cho các
nguồn năng lượng tái tạo.
Bảng 1. Mật độ NLMT trung bình năm và số giờ năng theo khu vực (Nguồn: VNL)
NLMT trung
Số giờ nắng
trung bình
Khu
bình năm
vực
2
năm(hrs/năm)
(kcal/cm )
1 Đông Bắc Bộ
2 Tây Bắc Bộ
3 Bắc Trung Bộ
100 - 125
125 - 150
140 - 160
1500 - 1700
1750 - 1900
1700 - 2000
Nam Trung Bộ
4
150 - 175
130 - 150
130 - 152
2000 - 2600
2200 - 2500
1830 - 2450
và Tây Nguyên
5 Nam Bộ
Trung bình cả
nước
Bảng 2. Điện từ NLTT công suất lắp đặt giai đoạn 2011 – 2030 (nguồn: Quyết định số
1208/QĐ –TTg ngày 21/7/2011 của Thủ tướng Chính phủ, Phụ lục 1)
Công suất lắp
Công suất lắp
đặt (MW)
200
Năm
Năm
đặt (MW)
30
1
2
3
4
5
6
7
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
8
2018
2019
100
9
230
130
10
11
12
13
2020
300
120
2011 - 2020
2021 - 2025
2026 - 2030
1.660
150
2.500
200
4.200
200
2011 - 2030 8.360 = 8.36GW
Phần II. Mô hình điều khiển nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc-quy
Hệ thống nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy bao gồm các thành
phần cơ bản như Hình 1.
2
Hình 1. Sơ đồ cấu trúc cơ bản điều khiển nối lưới nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy.
2.1. Mô hình nguồn pin mặt trời
Pin mặt trời PV (Photovoltaic cell) gồm các lớp bán dẫn chịu tác dụng của quang học
để biến đổi các năng lượng phôton bức xạ mặt trời thành năng lượng điện. Theo quan điểm
năng lượng điện tử, pin mặt trời có thể được coi là những nguồn dòng biểu diễn mối quan hệ
phi tuyến I-V như ở Hình 2.
Hình 2. Đặc tính làm việc của pin mặt trời.
Hình 3. Sơ đồ tương đương của pin mặt trời.
Hiệu suất của tấm pin mặt trời sẽ lớn nhất khi pin mặt trời cung cấp cho ta công suất
cực đại. Theo đặc tính phi tuyến trên hình 2, nó sẽ xảy ra khi P-V là cực đại, tức là P-V = Pmax
tại thời điểm (Imax,Vmax) được gọi là điểm cực đại MPP (Maximum Point Power). Hệ bám
điểm công suất cực đại MPPT (Maximum Point Power Tracking) được sử dụng để đảm bảo
rằng pin mặt trời sẽ luôn luôn làm việc ở điểm MPP bất chấp tải được nối vào pin.
Dòng điện đầu ra của pin theo [Saurav Satpathy, Aryuanto Soetedjo] được tính như sau:
s
q(V + IRs )
KTc.A
V + IR
I = I − I exp
−1 −
(1)
s
ph
Rsh
3
Trong đó:
q: điện tích electron = 1.6 x10-19 C,
K: hằng số Boltzmann’s = 1.38 x10-23J/K,
Is: là dòng điện ngược bão hòa của pin,
Iph: là dòng quang điện,
Tc: nhiệt độ làm việc của pin,
Rsh: điện trở shunt,
Rs: điện trở của pin,
A: hệ số lý tưởng.
Theo công thức (1), dòng quang điện phụ thuộc vào năng lượng mặt trời và nhiệt độ
làm việc của pin, do đó:
Iph = ISC + KI (Tc −Tref ) H (2)
Với:
I : là dòng ngắn mạch ở nhiệt độ 250C,
KI: hệ số nhiệt độ của dòng điện ngắn mạch,
Tref: nhiệt độ của bề mặt pin (nhiệt độ tham chiếu),
H: bức xạ của mặt trời kW/m2.
Ở đây, giá trị dòng điện bão hòa của pin với nhiệt độ của pin được tính như sau:
3
qEG (Tc −Tref )
Tref .TckA
Tc
Is = I
exp
(3)
RS
Tref
Trong đó:
IRS: là dòng bão hòa ngược ở bề mặt nhiệt độ và bức xạ của mặt trời,
EG: năng lượng vùng cấp của chất bán dẫn, phụ thuộc vào hệ số lý trưởng và công nghệ
làm pin.
4
Mặt khác, một pin mặt trời có điện áp khoảng 0,6V. Do đó muốn có điện áp làm việc
cao thì ta mắc nối tiếp các pin lại, muốn có dòng điện lớn thì mắc song song. Như vậy, dòng
điện một modul tấm pin sẽ là:
V
IRs
N V
p
q
+
+ IRs
Ns Np
kTc A
Ns
I = Np.Iph − Np.I exp
−1 −
(4)
s
Rsh
Hình 4. Dòng điện 1 modul tấm pin.
2.2. Mô hình nguồn ắc-quy
Theo [M.Makhlouf, F.Messai , H.Benalla], điện áp của ắc quy và trạng thái nạp (state
of charge – SOC) được xác định theo biểu thức:
kbv1Ib
Qm
SOC(t) = SOC(t −1) +
− SOC(t −1).D dt (5)
Từ biểu thức (5), giá trị điện áp thay đổi của ắc quy được tính như sau:
v = 2 + 0.148.SOC t .n (6)
( )
1
s
Với ns: số lượng ắc quy 2V nối tiếp.
Điện trở của ắc-quy là:
0.1309
1.06.SOC(t) .n
0.758+
s
R =
(7)
1
Qm
2.3. Phương pháp điều khiển
Để điều khiển nối lưới nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy, ta sử dụng phương
pháp điều khiển bám điểm công suất cực đại (MPPT). Hiện nay, kỹ thuật điều khiển bám điểm
5
công suất cực đại có thể phân thành 2 nhóm chính sau: nhóm kỹ thuật tìm kiếm và nhóm kỹ
thuật tìm kiếm dựa trên mô hình. Kỹ thuật tìm kiếm dễ thực hiện nhưng đòi hỏi một số bước
lớn mới hội tụ được điểm cực đại (MPP), còn nhóm kỹ thuật tìm kiếm dựa theo mô hình sẽ
hội tụ rất nhanh điểm MPP. Tuy nhiên, việc sử dụng kỹ thuật tìm kiếm dựa theo mô hình thì
đòi hỏi ta phải biết chính xác thông số của pin mặt trời và các số đo, kể cả nhiệt độ và bức xạ
mặt trời.
Phần III. Các bộ biến đổi
Theo [D. Ganesh, S. Moorthi, H. Sudheer], để thực hiện chuyển đổi 2 trạng thái ta sử
dụng bộ chuyển đổi DC/DC (từ nguồn một chiều thành nguồn một chiều) nhằm thích nghi với
mức điện áp và điện trở từ tấm pin mặt trời. Ngoài ra còn bộ nghịch lưu DC/AC biến đổi (từ
nguồn một chiều thành nguồn xoay chiều) để thực hiện nối tải và nối lưới xoay chiều (AC).
Hình 5. Sơ đồ các bộ chuyển đổi DC/DC; DC/AC.
Phần IV. Xây dựng mô hình trên Matlab/Simulink
4.1. Xây dựng mô hình trên Matlab/Simulink
Hình 7. Bộ chuyển đổi 2 trạng thái DC/DC.
Hình 6. Mô hình Pin mặt trời.
6
Hình 8. Mô hình điều khiển nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy.
4.2. Kết quả mô phỏng trên Matlab/Simulink
Hình 10. Đặc tính P – V.
Hình 9. Đặc tính I – V.
Hình 12. Công suất đầu ra P (W)
Hình 11. Điện áp đầu ra U_dc(V)
Nhận xét: kết quả mô phỏng cho thấy khi chiếu độ (G) thay đổi thì dòng PV thay đổi.
Hình 13. Điện áp đầu ra Uabc (V)
Hình 14. Dòng điện đầu ra Iabc (A)
7
Hình 15. Điện áp nối với lưới Uabc (V)
Phần V. Kết luận
Hình 16. Dòng điện nối lưới Iabc (A)
Mô hình điều khiển nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết hợp nguồn ắc quy sử dụng
giải thuật điều khiển bám điểm công suất cực đại (MPPT), công suất của PV thu được luôn
đạt giá trị cực đại, ứng với các độ chiếu sáng khác nhau. Tại thời điểm t = 0.2s, dòng và điện
áp đầu ra đạt giá trị ổn định và bằng giá trị đặt, nối lưới thông qua máy biến áp và đường dây
tải điện. Hiện nay, nước ta chủ yếu sử dụng hệ thống năng lượng mặt trời độc lập nên còn
nhiều hạn chế và bất cập. Do vậy, hệ thống điều khiển nối lưới sử dụng nguồn pin mặt trời kết
hợp nguồn ắc quy là một giải pháp nhằm hướng đến phát triển lưới điện thông minh và điều
khiển nối lưới linh hoạt cho các nguồn năng lượng tái tạo.
Tài liệu tham khảo
[1] Aryuanto Soetedjo, Abraham Lomi, Yusuf Ismail Nakhoda, Awan Uji Krismanto.
2012. Modeling of Maximum Power Point Tracking Controller for Solar Power System.
Telkomnika.
[2] D. Ganesh, S. Moorthi, H. Sudheer. 2012. A Voltage Controller in Photo – Voltaic
System with Battery Storage for Stand – Alone Applications. International Journal of Power
Electronics and Drive System.
[3] Đặng Đình Thống. 2012. Công nghệ Pin mặt trời bài học kinh nghiệm từ Việt Nam.
Trung tâm nghiên cứu năng lượng mới. Trường Đại học bách khoa Hà Nội.
[4] Hoàng Dương Hùng. 2008. Năng lượng mặt trời lý thuyết và ứng dụng. Trường Đại
học Bách Khoa Đà Nẵng.
[5] M.Makhlouf, F.Messai , H.Benalla. 2012. Modeling and Simulation of Grid-
connected Hybrid Photovoltaic/Battery Distributed Generation System. Canadian Journal on
Electrical and Electronics Engineering Vol. 3, No. 1, January.
[6] Saurav Satpathy. 2012. Photovoltaic power control using MPPT ang boost
converter. Department of Electrical Engineering National Institute of Technology. Rourkela.
8
9 trang
29080
Free
Bạn đang xem tài liệu "Báo cáo seminar môn Pin mặt trời - Chủ đề: Mô phỏng hệ điện mặt trời nối lưới sử dụng kết hợp nguồn ắc-quy", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_seminar_mon_pin_mat_troi_chu_de_mo_phong_he_dien_mat.pdf
