Bài giảng Ngân hàng thương mại 2 - Bài 5: Phân tích kết quả kinh doanh của ngân hàng thương mại

BÀI 5

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KINH DOANH

CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

ThS. Nguyễn Thành Trung

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

v1.0015104211

1

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Cổ phiếu ngân hàng nào hấp dẫn nhà đầu tư X?

Nhà đầu tư X đang cân nhắc mua cổ phiếu ngân hàng. Ông đã phân tích kết quả kinh

doanh của một số ngân hàng và thấy một số vấn đề sau:

• Ngân hàng A có tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản cao nhất.

• Ngân hàng B có tỷ lệ thanh khoản cao nhất.

• Ngân hàng C sử dụng đòn bẩy tài chính thấp nhất.

Các yếu tố còn lại như nhau.

1. Nếu anh/chị là ông X, anh/chị sẽ quan tâm đến chỉ tiêu nào nhất?

2. Nếu vai trò của anh/chị không phải là nhà đầu tư mà là người gửi tiền hoặc

người giám sát ngân hàng thì anh/chị sẽ quan tâm đến chỉ tiêu nào?

v1.0015104211

2

MỤC TIÊU

• Trình bày được các khái niệm phân tích kết quả kinh doanh;

• Phân tích được những chỉ tiêu kết quả kinh doanh chính yếu;

• So sánh được những chỉ tiêu giữa các ngân hàng.

v1.0015104211

3

NỘI DUNG

Khái niệm và mục tiêu

Quy trình và tổ chức phân tích

Các báo cáo tài chính

Nội dung phân tích

v1.0015104211

4

1. KHÁI NIỆM VÀ MỤC TIÊU

• Khái niệm: Phân tích hoạt động kinh doanh của NHTM là việc thu thập và xử lý các thông tin

tài chính, phân tích và đánh giá hoạt động kinh doanh của NHTM thông qua các tiêu chí đánh

giá đã được lựa chọn.

• Mục tiêu: Đánh giá hoạt động ngân hàng, xây dựng các mục tiêu và tìm biện pháp nâng cao

hơn nữa hiệu quả hoạt động.

v1.0015104211

5

2. QUY TRÌNH VÀ TỔ CHỨC PHÂN TÍCH

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Bước 4

Bước 5

Bước 6

Lựa chọn

phương

pháp

Thu nhập

và xử lý

số liệu

Xây dựng

và lựa

chọn các

tiêu chí

Phân tích:

Tính toán

những

thay đổi

và phân

tích

Đánh giá:

Xác định

chuẩn

mực để

so sánh,

đánh giá

Xác định

hướng

phát triển

và giải

phân tích

pháp

nguyên

nhân

v1.0015104211

6

2.1. LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH

Có nhiều phương pháp phân tích như:

• Phương pháp tỷ lệ, phương pháp so sánh;

• Phương pháp Dupont là phương pháp phân tích nhằm đánh giá sự tác động tương hỗ giữa

các chỉ tiêu, phân tích tất cả các yếu tố liên quan đến ROE, ROA như: doanh thu của ngân

hàng, các loại hình chi phí, phân tích cơ cấu tài sản nợ, tài sản có, số nhân vốn và lãi suất…

tất cả những yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng, sự thay đổi của tỷ lệ sau là

nguyên nhân gây ra sự thay đổi của tỷ lệ trước.

v1.0015104211

7

2.2. THU THẬP VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN – SỐ LIỆU PHÂN TÍCH

Dữ liệu

Báo cáo kết quả

kinh doanh

Báo cáo lưu chuyển

tiền tệ

Bảng cân đối

kế toán

v1.0015104211

8

2.3. XÂY DỰNG VÀ LỰA CHỌN KẾT QUẢ KINH DOANH

• Mục tiêu đầu tiên và quan trọng nhất của Ngân hàng thương mại là tối đa hoá lợi ích của chủ

sở hữu, đảm bảo lợi ích của các bên liên quan (người gửi tiền, người đi vay và cơ quan

giám sát).

• Ngân hàng phân biệt các chỉ tiêu trung gian và chỉ tiêu cuối cùng, các chỉ tiêu phản ánh bản

chất nhất hoạt động mà ngân hàng cần đạt đến.

• Ngân hàng thường chia các chỉ tiêu kết quả thành hai nhóm: nhóm 1 phản ánh khả năng sinh

lời và nhóm 2 phản ánh trạng thái an toàn (rủi ro). Kết quả của nhóm 2 ảnh hưởng đến kết

quả của nhóm 1.

Các nhóm chỉ tiêu

Doanh thu, chi phí, thu

Quy mô hoạt động

Rủi ro

Tỷ lệ

nhập ròng

Tổng tài sản, tổng nguồn Nợ quá hạn, nợ xấu, Doanh thu từ lãi, từ phí, Tỷ trong qui mô hoạt

vốn, qui mô tiền gửi tiết khe hở thời lượng, chi phí trả lãi, chi phí động, tỷ lệ rủi ro trên qui

kiệm, qui mô cho vay (cho trạng thái hối đoái…

vay khách hàng doanh

khác, chi phí dự phòng, mô (tỷ lệ nợ quá hạn…)

thu nhập trước thuế, tỷ lệ doanh thu, chi phí,

nghiệp, cá nhân…) qui mô

thanh toán, chuyển tiền,

sau thuế.

thu nhập ròng trên qui

mô (NIM, ROA, ROE…).

môi giới, ủy thác…

v1.0015104211

9

2.4. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

Dựa trên các chỉ tiêu kết quả mà ngân hàng đã lựa chọn,

ngân hàng tiến hành tính toán, phân bổ các nhân tố hợp

thành chỉ tiêu kết quả. Mỗi chỉ tiêu kết quả là tổng hợp

của các nhân tố/yếu tố hợp thành), đồng thời lại là yếu tố

hợp thành của kết quả khác.

 Ngân hàng phân tích nguyên nhân làm thay đổi các

chỉ tiêu kết quả.

v1.0015104211

10

2.5. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

Các phương pháp:

• Phân tích các nhân tố theo thời gian để thấy mức độ thay đổi về qui mô của 1 loại khoản mục

và ảnh hưởng của sự thay đổi đó tới kết quả khác.

• Phân tích theo tỷ trọng của các khoản mục để thấy tỷ trọng của từng khoản mục trong tổng số,

tìm khoản mục có giá trị lớn, hoặc khoản mục cần quan tâm; thấy được sự thay đổi cấu trúc

tài sản, nợ, chi phí và doanh thu và ảnh hưởng của chúng tới kết quả kinh doanh cuối cùng.

• So sánh các chỉ tiêu kết quả thực hiện với kế hoạch đề ra đánh giá việc hoàn thành hay không

hoàn thành các chỉ tiêu kết quả đề ra.

• Xem xét, lựa chọn một nhóm các ngân hàng có cùng môi trường hoạt động, phân tích và lựa

chọn các kết quả để xác định mức trung bình tiên tiến chung cho cả nhóm.

• Trong điều kiện ngân hàng phải thực hiện một số chỉ tiêu phi lợi nhuận thì có thể đánh giá kết

quả hoạt động thông qua một số chỉ tiêu định mức.

v1.0015104211

11

2.6. XÁC ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ CÁC GIẢI PHÁP

• Phân tích kết quả kinh doanh cho thấy điểm

mạnh, điểm giúp ngân hàng đánh giá hiệu quả

hoạt động kinh doanh tổng thể, qua đó xác định

hiệu quả và mức độ đóng góp thậm chí của

từng bộ phận, từng nhóm cán bộ.

• Điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với môi

trường kinh doanh, lượng hóa các chỉ tiêu kết

quả cho kỳ sau cũng như lượng hóa các nhân

tố ảnh hưởng, các điều kiện nhằm đạt được kế

hoạch đó…

v1.0015104211

12

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Trong các bước phân tích báo cáo tài chính, bước nào là quan trọng nhất?

A. Thu thập số liệu.

B. Tính toán các chỉ tiêu.

C. Lựa chọn phương pháp phân tích.

D. So sánh.

Trả lời:

• Đáp án đúng là: A. Thu thập số liệu.

• Vì: Đây là bước nền tảng để làm tất cả các bước còn lại. Độ tin cậy của số liệu là yêu cầu

quan trọng để làm các bước sau chính xác.

v1.0015104211

13

3. CÁC BÁO CÁO TÀI CHÍNH

3.1. Bảng cân đối kế toán

3.2. Báo cáo kết quả kinh doanh

3.3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

v1.0015104211

14

3.1. BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

• Bảng cân đối kế toán là một báo cáo tài chính mô tả tình trạng tài chính của ngân hàng tại một

thời điểm nhất định nào đó. Bảng cân đối kế toán cho biết quy mô hoạt động, cơ cấu nguồn

vốn và tài sản, sự thay đổi của chúng qua thời kỳ.

• Bảng cân đối gồm 2 phần: Phần tài sản và phần nguồn vốn.

• Hạn chế: Giá trị của các chỉ tiêu trong bảng cân đối, bị chi phối bởi các nguyên tắc kế toán,

các dữ liệu mà bảng cân đối kế toán cung cấp là những dữ liệu thuộc về quá khứ.

• Bản Cân đối kế toán lập theo:

 Thường lập cho cuối kỳ (ngày, tuần, tháng năm).

 Cân đối có thể lập theo giá trị sổ sách hoặc theo giá trị thị trường, phản ánh quy mô, cấu

trúc nguồn vốn và tài sản của ngân hàng, và đặc biệt sự biến động của chúng qua các

thời điểm.

 Bên cạnh đó nhà phân tích có thể lập cân đối theo số trung bình. Giá trị ròng của ngân

hàng là chênh lệch giá trị tài sản trừ (–) giá trị của các khoản nợ.

v1.0015104211

15

3.2. BÁO CÁO KẾT QUẢ KINH DOANH

• Báo cáo kết quả kinh doanh là báo cáo phản ánh tổng hợp tình hình thu – chi, mức độ lãi lỗ

Doanh thu từ lãi:

của ngân hàng trong một thời kỳ kinh doanh. Thông qua báo cáo kết quả kinh doanh, các nhà

• Thu lãi tiền gửi

phân tích có thể đánh giá về khả năng sinh lãi, đánh giá kết quả sử dụng các tiềm năng về

• Thu lãi cho vay

vốn, lao động, trình độ quản lý, đánh giá khả năng sinh lời của mỗi loại tài sản…

• Thu lãi chứng khoán

• Báo cáo thu nhập phản ánh tập trung nhất kết quả kinh doanh của từng nhóm hoạt động và

Doanh thu của

của cả ngân hàng.

ngân hàng

• …

Doanh thu khác:

• Thu phí

• Chênh lệch giá

• …

Chi phí trả lãi

Chi phí khác

Chi phí

v1.0015104211

16

CÂU HỎI TỰ LUẬN

Câu hỏi: Trong các khoản thu lãi thì thu lãi từ khoản mục nào là nhiều nhất?

Trả lời:

Thu lãi từ cho vay chiếm tỷ trọng cao nhất. Do hoạt động cho vay chiếm tỷ trọng cao nhất trong

ngân hàng, nên thu lãi chiếm tỷ trọng vượt trội so với các khoản mục khác.

v1.0015104211

17

3.3. BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ phân loại rõ ràng các dòng tiền trong kỳ phát sinh từ hoạt động kinh

doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính. Một báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho biết:

• NHTM đã có thu nhập từ những nguồn nào và chi phí bao nhiêu.

• Quá trình huy động vốn cho vay của NHTM.

• Quá trình mua bán lại chứng khoán vốn của ngân hàng và của các tổ chức khác.

• Các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng thanh toán của NHTM.

v1.0015104211

18

4. NỘI DUNG PHÂN TÍCH

4.1. Phân tích quy mô, cơ cấu và tăng trưởng các hoạt động

4.2. Phân tích doanh thu và chi phí

4.3. Phân tích chỉ tiêu sinh lời và rủi ro

v1.0015104211

19

4.1. PHÂN TÍCH QUY MÔ, CƠ CẤU VÀ TĂNG TRƯỞNG

Huy động

a. Các chỉ tiêu kết quả quy mô, cơ cấu và tăng trưởng huy động

• Qui mô và tốc độ tăng trưởng nguồn vốn, đặc biệt là tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm

và vay.

• Cơ cấu nguồn vốn, nhóm nguồn và sự thay đổi cơ cấu.

b. Các nhân tố tác động đến kết quả huy động

• Lãi suất thị trường (các mức lãi suất của ngân hàng trung ương, lãi suất trái phiếu

chính phủ…).

• Tình hình phát triển kinh tế.

• Tính hình phát triển khách hàng.

Việc phân tích cũng đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố bên trong ngân hàng – các biện pháp –

tới kết quả huy động vốn:

• Số lượng sản phẩm huy động, sự đa dạng và gia tăng tiện ích trong sản phẩm.

• Số lượng kênh huy động.

• Chăm sóc khách hàng, đặc biệt là khách hàng lớn, truyền thống.

v1.0015104211

20

Bài giảng Ngân hàng thương mại 2 - Bài 5: Phân tích kết quả kinh doanh của ngân hàng thương mại - Nguyễn Thành Trung