Giáo trình Thiết kế đa phương tiện (Flash) - Ngành/nghề: Thiết kế trang web (Phần 1)

TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐÀ LẠT

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÂM ĐỒNG

TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐÀ LẠT

GIÁO TRÌNH

THIẾT KẾ ĐA PHƢƠNG TIỆN (FLASH)

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

GIÁO TRÌNH

MÔN HỌC/ MÔ ĐUN: THIẾT KẾ ĐA PHƢƠNG TIỆN (FLASH)

NGÀNH/ NGHỀ: THIẾT KẾ TRANG WEB

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

Ban hành kèm theo Quyết định số: 1157/QĐ-CĐNĐL ngày 11 tháng 12 năm

2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đà Lạt

(LƢU HÀNH NỘI BỘ)

Đà Lạt, 2019

Lâm Đồng, năm 2019

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép

dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

Giáo trình được lưu hành nội bộ Trường Cao đẳng Nghề Đà Lạt.

Trang 1

LỜI GIỚI THIỆU

Vài nét về xuất xứ giáo trình:

Giáo trình này được viết theo căn cứ Thông tư số 03/2017/TT-BLĐTBXH ngày

01 tháng 03 năm 2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về việc Quy định về

quy trình xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình; tổ chức biên soạn, lựa chọn,

thẩm định giáo trình đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng.

Quá trình biên soạn:

Giáo trình này được biên soạn có sự tham gia tích cực của các giáo viên có kinh

nghiệm, cùng với những ý kiến đóng góp quý báu của các chuyên gia về lĩnh vực công

nghệ thông tin.

Mối quan hệ của tài liệu với chương trình, mô đun/môn học:

Căn cứ vào chương trình đào tạo nghề Thiết kế trang web, giáo trình giúp cung

cấp cho người học những kiến thức cơ bản về kỹ thuật thiết kế Flash cũng như kỹ năng

lập trình thiết kế flash bằng ngôn ngữ Action Script và Java Script.

Để học được mô đun này người học cần có kiến thức cơ bản lập trình cơ bản.

Cấu trúc chung của giáo trình này bao gồm 9 bài:

Bài 1. Làm quen với AS

Bài 2. Sử dụng Action panel

Bài 3. Viêt code trong Flash

Bài 4. Điều khiển luồng movie

Bài 5. Menu và button động

Bài 6. ActionScript và JavaScript

Bài 7. Dùng XML với Flash

Bài 8. Sử dụng component

Bài 9. Điều khiển âm thanh với ActionScript

Lời cảm ơn

Giáo trình được biên soạn trên cơ sở các văn bản quy định của Nhà nước và tham

khảo nhiều tài liệu liên quan có giá trị. Song chắc hẳn quá trình biên soạn không tránh

khỏi những thiếu sót nhất định. Ban biên soạn mong muốn và thực sự cảm ơn những ý

kiến nhận xét, đánh giá của các chuyên gia, các thầy cô đóng góp cho việc chỉnh sửa

để giáo trình ngày một hoàn thiện hơn.

Lâm Đồng, ngày 10 tháng 12 năm 2019

Tham gia biên soạn

1. Phạm Đình Nam

2. Ngô Thiên Hoàng

3. Nguyễn Quỳnh Nguyên

4. Phan Ngọc Bảo

Trang 2

MỤC LỤC

Bài 1. Làm quen v ớ i AS...................................................................................................6

1. Script là gì? ................................................................................................................6

2. Xu ấ t x ứ c ủ a A S ..........................................................................................................6

3. Nh ận biế t AS..............................................................................................................6

4. AS có th ể làm nh ữ ng gì?............................................................................................7

5. Phát tri ể n các kh ả n ă ng c ủ a AS..................................................................................7

6. Vi ết lệnh AS ...............................................................................................................8

6.1 Viết AS ở nút ...........................................................................................................8

6.2 Vi ế t AS ở MC ..........................................................................................................8

Bài 2. S ử d ụ ng Action panel..........................................................................................1 0

1. H ọ c cách l ậ p trình ....................................................................................................11

2.Cách suy ngh ĩ c ủ a compute r .....................................................................................11

3. L ệ nh, hàm, và phép tính...........................................................................................1 2

4. Bi ế n s ố .....................................................................................................................12

5. Đ i ề u ki ệ n..................................................................................................................13

6. Vòng l ặ p...................................................................................................................13

7. Vi ế t mã hoàn ch ỉ nh ..................................................................................................14

Bài 3. Viêt code trong Flash ..........................................................................................1 5

1. Làm việc với Output wi ndow ..................................................................................15

2. Bi ế n s ố c ụ c b ộ và toàn b ộ ........................................................................................1 6

3. Phép so sánh và các phép tính..................................................................................17

4. Đ i ệ u ki ệ n..................................................................................................................19

5. Vòng l ặ p...................................................................................................................20

6. Hàm..........................................................................................................................2 1

7. Dot Syntax ...............................................................................................................22

8. Chú gi ả i ....................................................................................................................22

9. Debugging................................................................................................................23

Bài 4. Đ i ề u khi ể n lu ồ ng movie ......................................................................................2 4

1. Nh ả y t ừ frame này đế n frame kia ............................................................................24

2. T ạ o nút (button) .......................................................................................................25

3. T ạ o script cho button ...............................................................................................2 5

4. Đ i ề u khi ể n movie cli p ..............................................................................................2 6

5. d ị ch chuy ể n và thay đổ i movie ...............................................................................29

6. Ch ọ n, kéo th ả movie clip .........................................................................................3 3

6.1. Selection................................................................................................................33

6.2 Kéo m ộ t movie clip................................................................................................3 5

Trang 3

6.3 Kéo và th ả ..............................................................................................................38

7. L ấ y thông tin t ừ ng ườ i dùng ....................................................................................39

7.1 Phát hi ệ n qua nút:...................................................................................................39

7.2. Phát hi ệ n qua Đố i t ượ ng phím (key object )..........................................................4 1

7.3. Key Listener..........................................................................................................42

8. T ạ o Và Đ i ể u Khi ể n V ă n B ả n ...................................................................................47

9. Làm vi ệ c v ớ i các con s ố ...........................................................................................5 1

10. Đố i t ượ ng và M ả n g ................................................................................................6 3

11. S ử d ụ ng Rollovers..................................................................................................72

12. Thành ph ầ n Scrol l ..................................................................................................80

13. Các thành ph ầ n nh ậ p li ệ u.......................................................................................8 4

Bài 5. Menu và button độ n g ..........................................................................................9 7

1. Cách làm m ộ t menu đơ n gi ả n ..................................................................................97

2. Luy ệ n t ậ p: Làm m ộ t men u .......................................................................................9 8

2.1 T ạ o m ộ t menu x ổ xu ố ng khi chúng ta click vào m ộ t nút.....................................100

2.2 Luy ệ n t ậ p: S ử d ụ ng button độ ng để t ạ o menu .....................................................1 03

3. Liên k ế t và liên l ạ c v ớ i trình duy ệ t ........................................................................106

3.1 Load m ộ t trang web .............................................................................................1 06

3.2 Luy ệ n t ậ p: Làm thanh liên k ế t (navigation bar)...................................................108

Bài 6. ActionScript và JavaScript...............................................................................109

1. Giới thiệu ...............................................................................................................110

2. Luy ệ n t ậ p: M ở window m ớ i ..................................................................................113

3. Luy ệ n t ậ p: T ạ o m ộ t SlideShow đượ c đ i ề u khi ể n b ở i JavaScript...........................115

4. G ở i thông tin cho máy ch ủ .....................................................................................1 16

Bài 7. Dùng XML v ớ i Flash ........................................................................................1 19

1. XML C ă n b ả n ........................................................................................................119

1.1 Đối tượng XML ...................................................................................................119

1.2 Phân tích và s ử lý v ă n b ả n thành XML................................................................1 20

1.3 L ấ y d ữ li ệ u t ừ đố i t ượ ng XML ............................................................................120

T ự t ạ o XML t ừ "tay tr ắ ng" ........................................................................................1 22

1.4 Thu ộ c tín h ............................................................................................................123

2. Thêm vài AS v ề XML............................................................................................1 24

Bài 8. S ử d ụ ng component...........................................................................................1 33

1. PushButton.............................................................................................................133

2. CheckBoxes ...........................................................................................................134

3. RadioButtons..........................................................................................................135

4. ListBox...................................................................................................................136

Trang 4

5. ComboBo x .............................................................................................................138

6. ScrollPane ..............................................................................................................139

7. ScrollBar ................................................................................................................140

Th ự c hành v ớ i Component s .......................................................................................1 40

Bài 9. Đ i ề u khi ể n âm thanh v ớ i ActionScript............................................................1 46

1. Tìm hi ể u cách truy xu ấ t âm thanh v ớ i ActionScrip t ..............................................146

2. Qu ả n lý streaming cho movie ................................................................................150

3. T ạ o 1 movie clip riêng cho các hình đ ã v ẽ ............................................................1 64

Trang 5

Bài 1. Làm quen với AS

AS là một ngôn ngữ lập trình được xây dựng trong Flash. AS giống như các

ngôn ngữ khác như Javascript, C++ v.v. nhưng bạn không cần biết các ngôn ngữ khác

để học AS (nếu có thì càng dễ hơn).

Bắt đâu học AS, thì chúng ta coi thử AS là gì, làm được những gì và có quan hẹ

gì với các chức năng khác của Flash. Trong bài này, bạn sẽ tìm hiểu coi AS ra đời như

thế nào, xem cách viết AS làm sao, tìm hiểu AS làm được những gì và sau sau cùng là

xác định được nơi lưu trữ AS ở trong Flash.

Để đi sát nghĩa và tiện cho sau này, mình sẽ không dịch một số từ ngữ ra tiếng

việt như script, movieclip v.v.

1. Script là gì?

AS là ngôn ngữ lập trình, với các lệnh sai khiến Flash movie làm việc theo đúng

những gì mình viết (chỉ có mình viết sai chứ computer không làm sai ). Phần nhiều

thì AS chỉ làm việc trong môi trường của Flash, tuy nhiên AS cũng có thể gửi lệnh cho

browser, hệ điều hành v.v.

Script có thể ngắn gọn vài chữ hay cũng có thể dài cả trăm trang. Script có thể

được việt gộp lại một chổ hay cũng có thể viết rãi rác khắp nơi trong movie.

2. Xuất xứ của AS

AS rât giống ngôn ngữ C++, Java, javascript .v.v và được dựa trên tiêu chuẩn do

ECMA (European Computer Manufactuers Association) lập ra gọi là

ECMAScript. Nhiều người hiểu lầm rằng AS dựa trên Javascript, nhưng thực chất cả 2

đều dựa trên ECMAScript.

Lúc đầu viết script trong Flash rất đơn giản và cho tới Flash 4 mới đuợc phát

triển nhưng cũng vẫn còn "thô sơ" với những vòng lặp và các điều kiện "if...else". Cho

tới Flash 5 thì dân Flash mới có thể lập trình và gắn liền script với các yếu tố trong

movie. . Sang tới Flash MX thì AS đã trở thành ngôn ngữ lập trình toàn diện với hơn

300 câu lệnh, hàm .v.v

3. Nhận biết AS

AS đơn giản là những câu lệnh được viết bằng tiếng Anh (vì lẽ này mà mình sẽ

không dịch các tư tiếng Anh liên quan đến AS, và một phần thì mình không giỏi thuật

ngữ computer hay tiếng việt cho lắm) và các phép tính và dấu câu. Ví dụ sau:

ActionScript

(press) {

on

gotoAndPlay ("my frame");

}

Trang 6

Bạn có thể giải nghĩa đoạn mã trên bằng cách tìm hiểu các từ chính trong đó.

Chữ "press" gới ý răng người dùng đang kích chuột vào một cái gì đó, (và trong

trường hợp này là cái nút) Chữ kế tiếp "gotoAndPlay" do 4 chữ "go to and play" gộp

lại, gợi ý rằng AS ra lệnh cho Flash tớimột điểm nào đó trong movie và bắt đầu chơi từ

điểm đó.

4. AS có thể làm những gì?

Flash movie gồm có các scence (cảnh), và mổi cảnh sẽ có 1 timeline (thời giản

biểu???) và timeline sẽ có các frame (khung) bắt đầu từ số 1. Thông thường thì Flash

sẽ chơi từ frame 1 cho tới frame cuối của scence với tốc độ cố định và dừng lại hay lặp

lại từ đầu tuy theo người làm Flash.

Mục đích chính của AS là thay đổi thứ tự trong cách chơi của Flash. AS có thể

dùng ở bất frame nào, hay chạy ngườc trở lại frame trước hay nhảy vài frame rồi chơi

tiếp. Nhưng đó không chỉ là những gì AS có thể làm được. AS có thể biến film hoạt

hình của Flash thành một chương trình ứng dụng có sự tương tác của người dùng.

Dưới đây là những cơ bản mà AS có thể làm:

• Hoạt hình: Bạn không cần AS để làm hoạt hình, nhưng với AS thì bạn có thể

tạo những hoạt hình phức tạp hơn. Ví dụ, trái banh có thể tưng xung quanh mành hình

mà không bao giờ ngừng, và tuân theo các định luật vật lý như lực hút, lực ma sát, lực

phản v.v Nếu không có AS thì bản cần phải dùng cả hàng ngàn frame để làm, còn với

AS thì chỉ 1 frame cũng đủ

• Navigation (hông biết dịchlàm sao cho hay ): thay vì movie chỉ chơi từng

frame 1 theo thứ tự thì bạn có thể dừng movie ỏ bất cứ frame nào, và cho phép người

dùng có thể chơi ở bất cứ frame nào .v.v

• Thu nhập thông tin từ người dùng (user input): bạn có thể dùng AS để hỏi

người dùng 1 cầu hỏi, rồi dùng thông tìn đó trong movie hay có thể gửi cho server hay

làm những gì bạn muốn.

• Thu nhập thông tìn từ các nguồn khác: AS có thể tương tác với server và lấy

các thông tin từ server hay text file

• Tính toán: AS có thể làm bất cứ phép tính nào mà toán học cho phép

• Thay đổi hình ảnh trong movie: AS có thể thay đổi kích thước, màu sắc, vị trí

của bất cứ movie clip (MC) nào trong movie flash của bạn. Bạn có thể tạo thêm phiên

bản hay xoá bới phiên bản của MC với AS

• Phân tích môi trường của máy tính: Với AS bạn có thể lấy giờ từ hệ điều hành

hay địa chỉ đang chơi movie Flash đó.

• Điểu khiển âm thanh trong flash movie: AS là cách tốt nhất để điều khiển âm

thanh trong Flash,AS có chơi chậm, chơi nhanh, ngừng, quay vòng .v.v bât kỳ âm

thanh nào trong Flash.

5. Phát triển các khả năng của AS

Điều quan trọng nhất mà AS có thể làm cho bạn là những gì chưa ai nghĩ tới Với

AS và trí tưởng tượng và óc sáng tạo của bạn thì không có gì là không thể xảy ra với

AS được.

Trang 7

Mục đích của các sách, và của VNFX là hướng dẫn bạn hiểu biết về Flash để từ

đó bạn có thể tự dùng nó để làm ra những sản phẩm tuyệt vời mà không ai có.

6. Viết lệnh AS

Câu hỏi đầu tiên những ai tìm hiểu AS thường hỏi là "Viết AS vào đâu?". Flash

có một môi trường làm multimedia khá phức tạp. Nếu bạn đã dùng Flash rồi hay đã

đọc qua các hướng dẫn đi kèm với Flash, thì bạn đã biết các yếu tớ cơ bản như

timeline, key frame v.v. nêu bạn chưa biết thì mình khuyên bạn nên tìm hiểu trước rồi

tiêp tục ở đây. Ơ trong mục Flash Tổng Quá, VNFX có post link để download 3 cái

CD hướng dẫn cơ bản cho người chưa bao giờ dùng Flash.

AS có thể viết vào key frame ở bất cứ timeline nào. Để làm như vậy, bạn chọn

key frame ở trong timeline trước rồi bạn mở Action Panel ra (có thể nhấn F9) để viêt

hay xem AS đã được viết ở đó. Mình khuyên bạn nên dùng Action Panel dưới dạng

Expert hơn là Normal, vì như vậy bạn sẽ học được nhiều và lẹ hơn.

Khi viết AS vào key frame như vậy thì AS ở key frame đó sẽ hoạt động khi mà

Flash chơi tới key frame đó. Ví dụ như lệnh AS stop() được đặt ở key frame 5 thì

Flash chơi tới key frame 5 thì sẽ dừng lại cho tới khi có lệnh khác. cách viết này gọi là

viết vào time line

Một trong những lý do viết script vào time line là khi bạn muốn dùng function

(hàm), vì function cho phép chúng ta tái sử dụng đoạn mã đó từ nhiều nơi, nhiều level

khác.

6.1 Viết AS ở nút

Các phần tử của Flash movie được gọi là symbol (biểu tượng). thường thì

symbol là các hình ảnh. Và có 3 loại symbol: button (nút), graphich (hình ảnh), movie

clips(đoạn phim). 3 loại trên thì AS không thể viết liền với graphic, còn button và

movie clip thì OK.

Nút sẽ không có tác dụng gì cả nếu như không kèm AS lên trên nó. Muốn kèm

AS vào nút thì chọn nút trên stage (sân khấu: diện tích của flash movie), rồi sau đó mở

Action panel và viết vào đó như ta viết vào key frame.

AS viết trên nút chỉ hoạt động khi chuột hoặc bàn phím tác động lên nút mà thôi

6.2 Viết AS ở MC

MC khác với graphic ở chổ MC được đặt tên khi mang vào stage, MC thường là

hình ành động, và có thể có AS kèm theo MC. Để viết AS vào MC thì cũng tương tự

như ta làm với nút.

AS kèm theo MC có thể điểu khiển MC đó hay là các MC trong cùng một

timeline hay các timeline ở ngoài movie

Bài tập

1. Tạo một movie mới

2. tạo 3 key frames

3. Dung Flash vẽ mỗi hình khác nhau cho mỗi frame

Trang 8

4. Chạy thử movie (nhấn Control + enter)

5. Sau đó trở lại timeline, viết vào keyframe 2 đoạn mã : "stop();"

6. Cho chạy thử movie lần nữa

7. Và kỳ này bạn chỉ thấy Flash chơi tới frame thứ 2 thì ngừng, và bạn đã thành

công trong việc viết AS :

Trang 9

Bài 2. Sử dụng Action panel

Nếu dân đồ hoạ coi Timeline là nhà thì dân lập trình với AS coi Action Panel là

nơi cư ngụ của mình, tại đó dân AS có thể thay đổi, viết tất cả các lệnh. Vì vậy rất

quan trọng là bạn có thể sự dụng quen thuộc Action Panel

Flash MX sử dụng các panel để giúp bạn có thể lấy các thông tin về movie bạn

đang làm một cách dễ dàng. Khi bạn cài đặt và chay Flash lần đầu tiên, Flash sẽ hỏi

bạn muốn sử dụng Flash như thế nào và Flash sẽ xếp đặt các panel cho hợp lý. Bạn

cũng có thể thay đổi cách xếp đặt theo ý của bạn.

Nói chung bạn nên xếp đặt các panel của bạn làm sao cho thuận tiện cho bạn

nhất, và cái này cũng cần có kinh nghiệm đó. Bạn có thể dùng dual monitor, close hết

các panel chỉ giữ lại 2 cái chính trên màn hình, kéo action panel và property panel

qua một bên monitor, còn bên kia để cho cái stage, nếu cần mở panel nào thì dùng

phím tắt để mở.

Sử dụng Action panel có 2 cách: bình thường (normal) và chuyên dụng (expert).

Khi mới chạy máy lần đầu thì Action panel được set dưới dạng bình thường. Ở dạng

bình thường thì bạn không có thể đánh trực tiếp các câu lệnh, mà phải chọn từ các

menu bên tay trái của panel. Với setup như vậy thì bạn không bao giờ phạm phải lỗi

khi viết AS cả.

Sử dụng Action panel với expert mode thì bạn có nhiều tự do hơn, nhưng tự do

đồng nghĩa với trách nhiệm nên bạn phải cẩn thật khi viết code. Từ normal mode

chuyển sang expert mode thì nhấn phím tắt CONTROL + SHIFT + E, chuyển ngược

lại thì dùng CONTROL + SHIFT + N (nhớ kích chuột vào action panel trước khi dùng

phím tắt). Bạn có thể đổi từ Normal mode sang expert mode bất cứ lúc nào, nhưng đổi

ngược lại thì chỉ được khi mà code của bạn không có lỗi.

Action panel có popup menu (mũi tên chỉ xuống dưới, nằm ở góc phải của action

panel) và trong đó có nhiều lệnh rất tốt cho bạn khi bạn dùng Action panel, nhất là đối

với Expert mode. Bạn có thể tìm và thay thế bất cứ câu nào, chữ nào trong script của

bạn. Phím tắt cho tìm kiếm là Control + F và cho thay thế là Control + H, nhấn F3 thì

Flash sẽ tiếp tục tìm chữ, câu bạn muốn tìm.

Một lệnh nữa là "Goto Line" giúp bạn tìm được câu bạn muốn tìm. Lệnh "Check

Syntax" sẽ rà soát script của bạn và tìm những lỗi cú pháp. Lúc mới tập viết AS, thì

dùng nên thường xuyên dùng Chech Syntax để check lổi trong sctipt. Lệnh tiếp theo là

"Auto Format" và "Auto Format Options" giúp cho bạn trình bày script của bạn cho dễ

đọc hơn. Bạn có thể thay đổi màu sắc, font chữ v.v. cho script của bạn để cho bạn dễ

đọc code hơn bằng cách vào Edit > Preferences > ActionScript Editor. Các phần còn

lại của pop-up window cho phép bạn được xuất hay nhập AS dưới dạng text file và in

script ra giấy.

Tuy gọi là expert mode nhưng thực ra dùng còn dễ hơn là normal mode. Bởi vì

dưới expert mode thi Action panel chẳng khác gì chương trình "note pad" hay "text

pad". Bạn chỉ việc viết những gì bạn muốn vào đó. Khi dùng dưới expert mode, bạn

vẫn có thể tham khảo các câu lệnh, các cú pháp của AS ở cái khung bên trái của

Action Panel. Và nếu bạn tôn thủ một số quy tắt thì bạn sẽ sử được chức năng "Code

Trang 10

Hint" của Action Panel, chức năng này tạo nên nhưng khung nhỏ nhỏ trong đó có

những câu lệnh của AS đúng hợp quy cho bạn lựa chọn.

Để trở thành một "cao thủ" về AS thì bạn không thể nào không nắm vững về

Action panel được.

Sau đây là bài thực hành nho nhỏ, giúp bạn làm quen với Action panel dưới

expert mode

1. Tạo một movie mới

2. Chọn key frame đầu tiên (frame số 1) của layer 1 (mình không dịch chữ layer

= lớp vì dễ trùng với class= lớp)

3. Mở Action panel (có thể dùng phím tắt hay vào trong phần Window > Action

panel

4. Chuyển sang expert mode (dùng phím tắt hày vào trong pop-up menu của

Action panel để đổi)

5. Vào chổ để viết AS 6. Viết đoạn code sau:

ActionScript trace ("I

am expert");

Khi bạn thử movie thì dòng chữ "I am expert" sẽ được hiện ra trong Output

panel, và lệnh trace() sẽ được đề cập ở phần sau.

1. Học cách lập trình

Lập trình có thể coi là khoa học và nghệ thuật. Vì vậy lập trình viên giỏi cần có 2

điều kiện kiến thức về ngôn ngữ mà họ dùng và tính sáng tạo, ít khi nào có trường hợp

chỉ có một cách lập trình cho một đề án.

Thường thì khái niệm về các ngôn ngữ lập trình đều giống nhau, và trong bài

này sẽ bàn về những khái niệm lập trình và làm sao áp dụng nó trong Flash.

2.Cách suy nghĩ của computer

Thật ra computer chẳng biết suy nghĩ đâu, chỉ biết làm việc theo mệnh lệnh một

cách không suy nghĩ. Vì vậy computer không bao giờ lỗi mà lỗi ở người viết lệnh sai

khiến nó.

Còn AS chỉ là một chuổi lệnh, chỉ thị cho computer, hay đúng ra là Flash phải

làm những gì trong môi trường runtime (runtime environment).

Khi viết AS thì bạn nên tự coi mình "ngu" như computer, và đọc lại những dòng

lệnh AS và nghĩ tới kết quả của việc thi hành lệnh đó. Khi tự đặt mình vào vị trí của

computer, bạn sẽ đoán được script của bạn sẽ làm những gì trong môi trường runtime,

và bạn có thể thấy ra những lỗi mà bạn vô ý mắc phải. Khi mà bạn trở thành diễn viên

tuyệt vời trong vai computer thì bạn cũng trở thành một lập trình viên tài ba.

Trang 11

3. Lệnh, hàm, và phép tính

Lệnh (command) là yếu tố căn bản của AS để chỉ thị Flash làm một hành động

cụ thể. Lệnh được thi hành tuyệt đối trong các trường hợp khả thi. Ví dụ nếu như ta

viết gotoAndPlay(5) để cho Flash tới frame 5 và chơi, nhưng nếu trong movie không

có frame 5 thì lệnh không thể làm được.

Hàm (function, mình sẽ dùng từ function nhiều hơn là hàm) là phần tính toán

các phép tính và cho ra (return) một kết quả. Ví dụ hàm random() sẽ cho ra một con số

ngẫu nhiên nào đó, hay hàm sqrt() sẽ cho ra giá trị bình phương của 1 số mà hàm nhận

được truyền cho.

Lệnh và hàm đều có thể được truyền cho 1 hay nhiều thông số (parameter, mình

sẽ dùng từ parameter thay vì thông số), và những thông số đó giúp cho hàm và lệnh

được cụ thể hơn. Ví dụ gotoAndPlay(5) thì 5 là thông số, nếu như không có thông số

này thì lệnh "gotoAndPlay" sẽ không biết rõ phải nói Flash đi đâu. cũng như hàm

sqrt() cũng cần có thông số để cho ra giá trị bình phương của số ấy.

Sự khác biệt giữa hàm và lệnh chính là các phép tính. Phép tính thường là những

dấu

+, -, *, / hay là phép so sánh <, ==. >. Hàm có phép tính, lệnh thì không

4. Biến số

Biến số (parameter) cần thiết trong mọi ngôn ngữ lập trình vì nó lưu trử thông

tin về một cái gì đó trong chương trình. Biến số gồm có 2 phần: tên và giá trị. Đôi khi

bạn chỉ cần lưu trử thông tin trong biến số một thời gian ngắn, ví dụ bạn muốn Flash

thi hành 1 số lệnh 10 lần thì bạn cần đếm số lần mà Flash đã thi hành lệnh để có thể ra

lệnh cho Flash ngưng ngay sau khi thi hành xong lệnh lần thứ 10. Nhưng cũng có lúc

bạn cần phải lưu lại thông tin trong một thời gian dài hay trong suốt quá trình thời gian

Flash chơi.

Tên của biến số thường là một nhóm từ, hay cũng có thể chỉ đơn giản là 1 từ, hay

1 chữ cái. Thông thường tên của biến số nên rõ ràng dễ hiểu và nói lên được tính chất

của thông tin mà biến số đang lưu trử. Ví dụ nếu bạn muốn lưu trử tên của người dùng

trong biến số thì bạn nên đặt tên biến số đó là userName (mình nghĩ đặt tên tiếng Anh

dễ hiểu hơn, vì tiếng việt không dấu cũng dễ bị hiểu lầm), bạn có thể đặt tên biền số đó

là "n" nhưng quá ngắn, người đọc script của bạn sẽ khó hiểu, nếu đặt là name thì dễ

trùng với các biến số hay từ khoá khác (_name là một đặc tính của đối tượng

MovieClip)

Khi viết AS, bạn cần lưu ý viết làm sao cho dể hiểu và dễ đọc. Và các lập trình

viên quy ước tên biến số theo quy tắc sau: tên biến số luôn viết thường chữ đầu tiên,

và viết hoa chữ cái đầu tiên cho các chữ kế tiếp, ví dụ userName, userLastName,

userMotherMaidenName v.v.

Lưu ý rằng chỉ các chữ cái và số mới được dùng để đặt tên cho biến số, và luôn

bắt đâu tên bằng chữ cái.

Có nhiều loại biến số để lưu trử nhiều loại thông tin, và ngay mỗi loại thông tin

cũng có thể có nhiều loại khác nhau nữa. Như số (number) là một loại giá trị của biến

Trang 12

số, và dưới nó còn có các loại khác như số nguyên (integer), số ... không nguyên

(floating, double). Bạn cũng có thể dùng biến số để chứa các chuỗi (chuỗi gọi tắt cho

chuỗi chữ cái), chuỗi có thể chỉ có 1 chữ cái, nhiều chữ cái hay là không có gì hết, tất

cả các chuỗi sau đây đều hợp lệ: "ablsdfjksl", "a", " ", "". Khi viết một chuỗi thì cần

dùng dấu ngoặc kép ("") để bắt đầu và kết thúc chuỗi.

Trong các ngôn ngữ lập trình khác như Java, C++, hay ngay cả ActionScript 2.0

trong Flash MX 2004 thì bạn phải xac định trước loại thông tin nào bạn sẽ lưu trong

biến số. Nhưng với ActionScript 1 (trong FlashMX) thì bạn không cần làm việc này.

Ví dụ biến số userName lúc đầu chứa 1 chuỗi, nhưng sau đó lại chứa 1 số nguyên thì

cũng vẫn hợp lệ.

Ngoài chuỗi và số, còn có nhiều loại khác nữa nhưng chúng ta sẽ đề cập tới vào

những bài sau.

5. Điều kiện

Trong những trường hợp chúng ta không biết nên ra lệnh cho Flash phải làm gì

cho thích hợp với từng tình huống thì ta có thể dùng "điều kiện" để ra lệnh cho Flash.

Ví dụ nếu như bạn ra lệnh cho Flash không cho người dùng coi một đoạn phim

trong Flash nếu như user dưới 18 tuổi, nếu user trên 18 tuổi thì hãy chơi đoạn phim ấy.

Trước tiên, Flash sẽ so sánh số tuổi của user với số 18, nếu như số tuổi của user thoả

mãn điều kiện chúng ta đặt ra thì Flash sẽ có 1 giá trị true từ phép so sánh trên, và

ngược lại sẽ là false Điều kiện sẽ luôn luôn là đúng (true) hay sai (false). Một giá trị

chỉ có đúng hay sai thì được gọi là boolean. Sau khi thực hiện phép so sánh và có

được kết quả từ phép so sánh trên, Flash sẽ chọn một trong 2 giải pháp do chúng ta

đưa ra cho từng trường hợp.

Đôi khi chúng ta cần có nhiều điều kiện hơn chỉ là đơn giản "true" hay "false", ví

dụ như bạn muốn Flash chơi đoạn phim A cho ngừơi trên 18 tuổi, dưới 18 nhưng trên

13 thì chơi đoạn phim B, và những ai dưới 13 thì chơi đoạn phim C.

6. Vòng lặp

Con người làm ra computer vì lười không muốn làm nhiều, mà bán cái cho

computer. Nhất là phải làm đi làm lại 1 việc nào đó thì càng nhàm chán. Vì vậy vòng

lặp (loop) là một yếu tố quan trọng trong các ngôn ngữ lập trình. AS cũng vậy, bạn có

thể dùng vòng lặp trong script. Muốn cho vòng lặp chạy 10 lần thì sẽ có 1 biến số

dùng để đếm vòng lặp, bắt đầu từ 0, Mỗi vòng lặp chạy thì biến số này sẽ tăng thêm 1.

Khi tới 9 thì vòng lặp sẽ dừng lại. Sau đây minh hoạ của vòng lặp này:

1. Một số lệnh trứơc vòng lặp

2. Bắt đầu vòng lặp, set biến số counter = 0

3. Làm một số lệnh trong vòng lặp

4. Tăng biến số counter +=1

5. Nếu biến số counter nhỏ hơn 9, trở lại bước thứ 3

6. Ra khỏi vòng lặp, và tiếp tục chương trình.

Trang 13

Ở đây chúng ta bắt dầu biến số counter = 0 vì quy ước thông thường các ngôn

ngữ lập trình đều bắt đầu vòng lặp ở 0.

Một điểm đáng lưu ý của vòng lặp là điều kiện đước xét trước khi thực hiện các

lệnh trong vòng lặp. Trong vài trường hợp, điều kiện sẽ được xét sau khi thực hiện các

lệnh trong vòng lặp. Chúng ta cũng có thể ngưng vòng lặp trước điểm dừng của nó, và

điều này sẽ được đề cập tới vào bài kế tiếp

Lệnh, hàm, phép tính, biến số, thông số, điều kiện, vòng lặp là những phần căn

bản trong ngôn ngữ lặp trình, và cái này thì ai cũng biết nhưng làm sao phối hợp lại

thành một chương trình hoàn hảo mới là cái khó.

Chương trình đơn giản chỉ là một tập hợp lệnh cho computer để giải quyết 1 vấn

đề nào đó. Vì vậy trước khi viết 1 chương trình chúng ta cần phải xác định "vấn đề"

cần phải giải quyết. Ví dụ thực tế ở ngoài đời, mẹ bạn nhờ bạn ra chợ mua gà. Nhưng

chỉ đơn giản nói ra chợ mua gà thì chưa đủ vì biết mua gà sống hay gà làm rồi. nếu

mua gà sống thì mua loại nào v.v. Đó là chưa nói tới mua gà ở chở nào, giá cả ra sao

v.v. Nếu như bạn mẹ nói rõ là ra chợ bến thành, mua 1 con gà mái dầu, nặng khoảng 2

kg, với giá khoảng 10000 thì thật là dễ dàng cho bạn phải không?

Biết được vấn đề mua gà rồi thì tìm cách mua gà. Bạn phải "lên kế hoạch", nên

nhờ bạn chở hay đi taxi ra chợ bến thành. Nếu đi taxi đi hãng nào, tìm số phone để gọi,

v.v. còn nhờ bạn chở đi thì nhờ tên nào. Rồi nên mặc quần áo nào đi chợ. Ra đến chợ

thì phải mặc cả làm sao, trả tiền mặt hay ghi sổ nợ. Bạn thấy không, từ một chuyện

mua gà đơn giản vậy mà có thể tốn cả ngày trời để lên chương trình.

Khi viết lệnh AS, bạn cần phải lưu ý tới tất cả mọi việc dù nhỏ cách mấy để cho

Flash có thể làm đúng theo như ý bạn trong mọi tình huống. Các chương trình có bug

không phải vì người viết dỡ mà vì chưa nghĩ tới hết mọi tình huống thôi.

Tóm lại, điều quan trọng trong lập trình là khả nẳng phân tích một vấn đề chính

thành nhiều vấn đề nhỏ cho tới khi không còn nhỏ hơn nữa, và sau đó xây dựng

chương trình từ giải quyếy các vấn đế nhỏ lên dần cho tới vấn đề chính.

7. Viết mã hoàn chỉnh

Bug đơn giản là lỗi của chương trình mà bạn tạo ra. Bug có thể chỉ là những lỗi

cú pháp đơn giản, hay là những lỗi phức tạp do cách bạn giải quyết vấn đề trong môi

trường runtime.

Để tránh có bug trong script của bạn thì bạn nên tốn nhiều thì giờ vào giai đoạn

phân tích, thiết kế chương trình cho script của bạn. Kiểm tra các đoạn code nhiều lần,

và đóng vai "computer" cho thật giống, đừng suy nghĩ, mà thi hành các lệnh trong

script của bạn. Viết từng đoạn code nhỏ rồi ráp lại với nhau (vì vậy mà lập trình theo

hướng đối tượng được sử dụng nhiều nhất).

Nếu script của bạn có bug thì đừng thế mà nản lòng, vì không có chương trình

nào do con người làm ra mà không có bug cả. Vì vậy bạn đừng cố gắng viêt code sao

cho tuyệt hảo không có lỗi. Nếu có bug thì bạn diệt bug thôi. Bạn có thể chuẩn bị

"chiến đấu" với bug bằng cách viết code sao cho dễ hiểu và dễ đọc, viết nhiều chú

thích cho các đoạn mã. Đôi khi diệt bug (debug) rất đơn giản nhưng có khi cũng rất

khó mà biết bug ở đâu để diệt. Flash có kèm theo vài công cụ giúp bạn debug dễ dàng

hơn, chúng ta sẽ nói tới các công cụ này trong phần sau.

Trang 14

Bài 3. Viêt code trong Flash

1. Làm việc với Output window

Khi bạn viết script, bạn sẽ dùng tất cả những từ khóa, và ký hiệu v.v. Vậy trước

tiên chúng ta sẽ phân tích một đoạn script sau đây. Đoạn script này gắn vào 1 button.

ActionScript on (press) {

var myVariable = 7;

var myOtherVariable = "Macromedia";

for (var i=0; i<10; i++) {

trace(i);

if (myVariable + 3 == 5) {

trace(myOtherVariable);

}

Dòng đầu tiên xác định những đoạn code sau đó được kích hoạt khi mà user

nhấn vào nút. hàm on(press) chỉ có thể sự dụng trong vào trong nút mà thôi. Ngoài ra

bạn có thể dùng on(release) nếu như bạn muốn kích hoạt đoạn mã trên sau khi user

nhấn nút, và buông tay.

Dấu ngoặc móc {} ờ đầu và cuối đoạn code, gói đoạn code đó vào làm một, và

đều được kích hoạt khi nhấn nút. Các bạn lưu ý thấy đoạn code được viết vào trong để

cho dễ nhận thấy cả đoạn code này phụ thuộc vào on(press). Các bạn nên viết lùi vào

trong cho những đoạn code phụ thuộc vào 1 lệnh hay hàm nào đó.

Dòng thứ hai lập ra biến số (mình sẽ viết tắt là var nhe) tên myVariable, và đặt

giá trị bằng 7 cho nó. tương tự hàng kế tiếp lập ra var tên là myOtherVariable và cho

giá trị của nó là "Macrmedia". Cả 2 câu này được kết thúc bằng dấu chấm phẩy ;

Dòng thứ 4 chính là vòng lặp (mình sẽ gọi là loop cho tiện nhe) for (sẽ nhắc tới

các loại loop ở phía dưới) và các điều kiện của loop này. Nó sẽ lặp 10 lần với điều

kiện bắt đầu là i=0 và nó sẽ tăng thêm 1 cho mỗi lần lặp cho tới khi nó lên tới 9.

Tương tự như on(press), for loop cũng có đoạn code cho riêng nó, và đựơc bọc quanh

bằng { } và đoạn code trong đó chỉ kích hoạt khi mà các điều kiện của for loop được

thỏa mãn.

Dòng thứ 5 là lệnh trace(), lệnh này chỉ viết thông tin ra ở output window trong

lúc bạn làm việc với Flash, user sẽ không thấy được. Kế tiếp là điều kiện, if là từ khoá

trong Flash, và nó sẽ kiểm tra kết quả của phép so sánh myVariable + 3 ==5. Nếu mà

kết quả là đúng thì nó sẽ kích hoạt lệnh trace ở trong, và sẽ viết ra output window giá

trị của myOtherVariable.

Ở trên chúng ta có nhắc tới output window, mà không nói rõ là gì. Output

window là một window trong software Flash, và chỉ xuất hiện khi mà bạn chảy thử

movie. Nếu Flash compile movie cho bạn và phát hiện ra lỗi thì Flash sẽ viết ra các

output window này. Trong khi chạy thử movie, thì lệnh trace() mới có thể viết các

Trang 15

thông tin ra output window. Output window rất quan trọng trong việt "diệt bọ", dùng

nó chung với trace bạn có thể quan sát các thông số, biến số, các đối tượng, thuộc tính

đối tượng .v.v

Trong lúc học AS, bạn có thể viết một đọan script ngắn không làm gì cả những

chỉ để viết thông tin ra output window, như đoạn code trên.

Thực hành: viết thông tin ra output windown

Cách tốt nhất để hiểu rõ chức năng của output window là sử dụng nó. Bây giờ

mình sẽ viết một đoạn code ngắn gửi thôi tin ra output window nhe.

1. Tạo một file mới

2. Chọn frame đầu tiên của movie, mở Action panel. Chỉnh kích thước cho

action panel đủ lớn để viết, và nhớ dùng expert mode

3. Kích chuột vào phần viết script và viết câu sau: trace("hello world");

4. Chạy thử movie (Control + Enter)

5. Bạn thấy gì ở output window? (Nếu output window của bạn chưa mở thì hãy

nhấn F2)

Giống như action panel, output window có 1 cái pop-up menu nho nhỏ ở trên góc

phải. Bạn có thể dùng nó đễ copy, xoá hay save nội dung của output window hay có

thể tìm kiếm chữ, v.v. Ngoài ra, pop-up menu này có phần cho bạn chỉnh chế độ "diệt

bọ", bạn có thể chọn không cần output window in ra các lỗi (none), hay chỉ in lỗi

(error), hay chỉ in cảnh báo (error) và cuối cùng là in ra chi tiết các lỗi hay cảnh báo

(verbose).

2. Biến số cục bộ và toàn bộ

Variable (biến số) dùng đễ lưu trữ thông tin. Và sử dụng variable trong AS rất

dễ dàng. Bạn chỉ cần ấn định giá trị cho variable. Ví dụ: myVariable = 7. Chúng ta

tạo variable có tên là myVariable và ấn định 7 là giá trị cho nó. (bạn có thể đặt tên cho

variable là bất cứ gì bạn muôn)

Bây giờ bạn có thể thử viết đoạn code sau:

ActionScript var1= 7;

var2= "hello world";

trace ("var1: " + var1+ " /var2: " + var2);

Khi bạn chạy thử movie thì output window sẽ có hàng chữ sau: var1: 7 /var2:

hello world Vì số 7 và "hello world" được chứa trong var1 và var2 sẽ được in ra.

Variable có 2 loại, local và global. Global variable (biến số toàn bộ) thì bạn có

thể truy cập giá trị của nó ở bất cứ nơi nào trong movie. Tạo global variable không đòi

hỏi một bạn phải làm một cái gì đặc biệt cả, bạn có thể dùng nó như cách trên, và

Flash tự động biến nó thành global variable. Flash movie dùng hệ thống level, và

timeline của movie chính là root leve (gốc), còn các movie clip cũng chính là một

Trang 16

Flash movie nhỏ ở trong Flash movie lớn. Các hình ảnh, script ở trong một movie clip

là 1 level thấp hơn root level.

Local variable (biến số cục bộ), khác với global variable, local variable chỉ có

trể truy cập trong cùng một đoạn code, hay trong cùng một timeline. Khi dùng local

variable thì khi ra khỏi timeline hay đoạn code đó thì Flash sẽ xoá local variable ra

khỏi bộ nhớ. Muốn tạo local variable thì dùng từ khoá var trước tên của local variable,

ví dụ: var myLocal = "This is local"; Bạn chỉ cần dùng từ khoá var 1 lần thôi, những

lần dùng sau đó thì chỉ cần dùng tên của local variable thôi. Ví dụ đoạn code:

ActionScript var

myLocal = 9; myLocal

= 11; trace(myLocal);

3. Phép so sánh và các phép tính

So sánh 2 giá trị trong AS rất đơn giản, dùng các ký hiệu toán học như <, >, =

Khi ấn định giá trị thì dùng dấu =, và để cho khác biệt thì khi so sánh dùng ==.

Đoạn code sau xét coi giá trị của a có bằng 7 không, và in kết quả ra output window.

Và khi test đoạn code sau, bạn sẽ thấy true ở output window

ActionScript var a =

7;

trace(a == 7);

Nếu bạn dùng lộn = với == thì sẽ bị lỗi ở runtime chứ Flash sẽ không có thể tìm

được lỗi này cho bạn.

Bạn có thể dùng == để so sánh 2 chuỗi mẫu tự:

ActionScript

var myString = "Hello World."; trace(myString ==

"Hello World.");

trace(myString == "hello world.");

Khi bạn test đoạn code trên thì bạn sẽ có được "true" và "false" ở output window,

vì lần so sánh thứ nhất thì bằng nhau, nhưng lần thứ hai thì không vì chữ H và h khác

nhau.

Nếu bạn muốn thử coi 2 giá trị có khác nhau không thì dùng ky hiệu !=

ActionScript var a =

7; trace(a != 9);

trace(a != 7);

Trang 17

Hàm trace đầu tiên sẽ cho ra "true" vì 7 khác 9, và cái thứ hai thì sẽ cho ra "false"

Nếu bạn muốn thử giá trị coi lớn hơn hay nhỏ hơn thì dùng > và <

ActionScript var a =

7; trace(a < 8); trace(a

> 6); trace(a < 1);

Đoạn code trên sẽ cho ra "true", "true" và "false" trong output window vì "a" quả

thật nhỏ hơn 8 và lớn 6, nhưng không nhỏ hơn 1.

Nếu bạn muốn thử giá trị coi lớn hơn hay bằng nhau hoặc là nhỏ hơn hay bằng

nhau thì dùng ký hiệu >= và <=

ActionScript var a =

7; trace(a <= 9);

trace(a >= 5); trace(a

>= 7);

Đoạn code trên sẽ cho ra 3 kết quả "true" cả.

Bạn có thể thay đổi giá trị của variable với các phép tính đơn giản như cộng (+),

trừ (-), nhân (*), chia (/). Ví dụ muốn thêm 4 vào giá trị của a thì viết a = a + 4. AS

cũng có cách viết tắt như Java, C++ cho vì dụ này, a += 4 Nếu bạn muốn thêm 1 vào a

thì bạn có thể viết như 2 cách trên a = a +1 và a += 1 và còn cách thứ 3 a++. Dấu ++

chỉ làm tăng thêm 1 cho giá trị đó thôi. Có 2 cách dùng ++, 1 là để sau variable như

cách trên, và 1 cách thì để trước variable. Bây giở thư đoạn code sau:

ActionScript var a =

7; trace(a++);

trace(a);

Ở output window bạn sẽ thấy 7 rồi mới tới 8. Ở dòng thứ 2, hàm trace sẽ cho ra

giá trị của a trước rồi mới tăng giá trị của a lên thêm 1. Bây giờ xem ví dụ khác:

ActionScript var a =

7; trace(++a);

trace(a);

Ở output window bạn sẽ thấy 8 và 8. Ở dòng thứ 2 của ví dụ này, hàm trace sẽ

tăng giá trị của a trước rồi mới cho ra giá trị của a. Tương tự như ++, AS cũng có cách

viết tắt cho giãm giá trị của variable là dấu -, -=, =- và --. Phép tính nhân và chia thì

chỉ có *, *=, /, /= thôi.

Trang 18

4. Điệu kiện

Trong AS và các ngôn ngữ khác, if ... else chính là các từ khoá của điếu kiện.

Tiếng việt có nghĩa là "nếu ... nếu không". Từ khoá if dùng kết quả của sự so sánh nào

đó để đi tới quyết định kích hoạt một đoạn code. Đoạn code sau sẽ so sánh giá trị của

variable a với 7, nếu đúng thì Flash sẽ chơi ở frame 10

ActionScript if (a == 7) {

gotoAndPlay(10);

}

Từ khoá if luôn bắt đầu cho 1 điều kiện và tiếp theo sẽ là sự so sánh. Luôn đặt

code so sánh ở giữa ngoặc đơn (). Tất cả các code được kích hoạt nều điều kiện được

thoả mãn sẽ để trong đâu ngoặc móc {}.

Từ khoá else bổ sung cho if trong trường hợp bạn muốn thực hiện một đoạn

code nếu điều kiện của if không được thỏa mãn. Ví dụ:

ActionScript if (a == 7) {

gotoAndPlay(10);

} else {

gotoAndPlay(15);

}

Nếu trường hợp cần thỏa mãn nhiều điều kiện thì có thể dùng cú pháp if .... else

if ... else. Bạn có thể có bao nhiều cái else if cũng được.

Nãy giờ ta chi nói tới điều kiện dựa trên 1 sự so sánh, những AS cũng cho phép

dùng so sánh đa hợp (compound comparision). Trong điều kiện của Flash ta có thể

dùng nhiều so sánh đễ đi tới một kết quả chính xác hơn. Ví dụ nếu như a lớn 10 và a

phải nhỏ hơn 15 thì ra lệnh cho Flash chơi ở frame 10.

ActionScript if ((a > 10) and (a

< 15)) { gotoAndPlay(10);

}

Từ khoá and (còn có thể được viết là &&) yêu cầu phải thoả mãn điều kiện của

2 phép so sánh. Bạn cũng có thể dùng từ khoá or (còn có thể được viết là ||)nếu như

chỉ cần thoả mãn 1 điều kiện trong 2 phép so sánh thôi.

ActionScript if ((a > 10) or (a

< 15)) { gotoAndPlay(10);

}

Trang 19