Giáo trình modul Quản trị cơ sở dữ liệu nâng cao
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC
TRANG
BÀI 1 TỔNG QUAN...................................................................................... 1
Giới thiệu ........................................................................................................... 1
1.1 SQL là ngôn ngữ cơ sở dữ liệu quan hệ........................................................ 1
1.2 Vai trò của SQL............................................................................................ 2
1.3 Tổng quan về cơ sở dữ liệu quan hệ ............................................................. 3
1.3.1 Mô hình dữ liệu quan hệ........................................................................ 3
1.3.2 Bảng (Table).......................................................................................... 3
1.3.3 Khoá của bảng....................................................................................... 3
1.3.4 Mối quan hệ và khoá ngoài.................................................................... 4
1.4 Sơ lược về SQL............................................................................................ 4
1.4.1 Câu lệnh SQL........................................................................................ 4
1.4.2 Qui tắc sử dụng tên trong SQL ............................................................. 6
1.4.3 Kiểu dữ liệu........................................................................................... 7
1.4.4 Giá trị NULL......................................................................................... 8
BÀI 2 CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA SQL SERVER........................ 10
2.1. Khái niệm cơ bản về mô hình quan hệ....................................................... 10
2.2. Các thành phần cấu thành của SQL Server ................................................ 10
2.3. Đối tượng cơ sở dữ liệu............................................................................. 10
2.3.1 Cơ sở dữ liệu Master............................................................................ 11
2.3.2 Cơ sở dữ liệu model............................................................................. 11
2.3.3 Cơ sở dữ liệu msdb.............................................................................. 11
2.3.4 Cơ sở dữ liệu Tempdb ......................................................................... 12
2.3.5 Cơ sở dữ liệu pubs............................................................................... 12
2.3.6 Cơ sở dữ liệu Northwind ..................................................................... 12
2.3.7. Tập tin chuyển tác log......................................................................... 12
BÀI 3 GIỚI THIỆU MỘT SỐ CÔNG CỤ TRONG SQL SERVER .............. 13
3.1. Các thành phần quan trọng trong SQL Server 2000................................... 13
3.2. Relational Database Engine - Cái lõi của SQL Server: .............................. 13
3.3. Replication - Cơ chế tạo bản sao (Replica):............................................... 13
3.4. Data Transformation Service (DTS) .......................................................... 13
3.5. Analysis Service........................................................................................ 14
3.6. English Query - Một dịch vụ truy vấn ....................................................... 14
3.7. Meta Data Service: .................................................................................... 14
3.8. SQL Server Books Online : ....................................................................... 14
BÀI 4 PHÁT BIỂU CƠ BẢN T-SQL............................................................ 15
4.1 Truy xuất dữ liệu với câu lệnh SELECT..................................................... 15
4.1.1 Mệnh đề FROM................................................................................... 16
4.1.2 Danh sách chọn trong câu lệnh SELECT............................................. 17
4.1.3 Chỉ định điều kiện truy vấn dữ liệu...................................................... 20
4.1.4 Tạo mới bảng dữ liệu từ kết quả của câu lệnh SELECT....................... 24
4.1.5 Sắp xếp kết quả truy vấn...................................................................... 24
4.1.8 Thống kê dữ liệu với GROUP BY ....................................................... 25
4.1.9 Thống kê dữ liệu với COMPUTE ........................................................ 27
4.2 Bổ sung, cập nhật và xoá dữ liệu ............................................................ 29
4.2 Bổ sung dữ liệu .......................................................................................... 29
4.3 Cập nhật dữ liệu ......................................................................................... 30
4.4 Xoá dữ liệu................................................................................................. 31
4.5 Bài tập........................................................................................................ 32
BÀI 5 TẠO VÀ SỬA ĐỔI BẢNG DỮ LIỆU................................................ 33
5.1 Tạo bảng dữ liệu......................................................................................... 33
5.1.1 Ràng buộc CHECK ............................................................................. 36
5.1.2 Ràng buộc PRIMARY KEY................................................................ 38
5.1.3 Ràng buộc UNIQUE............................................................................ 39
5.1.4 Ràng buộc FOREIGN KEY................................................................. 40
5.2 Sửa đổi định nghĩa bảng ............................................................................. 43
5.3 Xoá bảng.................................................................................................... 45
BÀI 6 KHÓA VÀ RÀNG BUỘC DỮ LIỆU ................................................. 47
6.1. Các Phương Pháp Ðảm Bảo Data Integrity................................................ 47
6.2. Các loại ràng buộc (Constraints)................................................................ 48
6.2.1 Primary Key Constraint: ...................................................................... 48
6.2.2 Unique Constraint................................................................................ 49
6.2.3 Foreign Key Constraint........................................................................ 49
6.2.4 Check Constraint ................................................................................. 50
6.3 Bài tập........................................................................................................ 51
BÀI 7 CHUẨN HÓA QUAN HỆ.................................................................. 52
7.1 Khái niệm về chuẩn hoá và quan hệ ........................................................... 52
7.1.1. Sự dư thừa dữ liệu .............................................................................. 52
7.1.2. Các dị thường cập nhật dữ liệu ........................................................... 52
7.2. Cấu trúc phụ thuộc dữ liệu......................................................................... 53
7.2.1 Phụ thuộc hàm..................................................................................... 54
7.2.2 Phụ thuộc đa trị.................................................................................... 54
7.2.3 Phụ thuộc chiếu-nối............................................................................ 55
7.3. Chuẩn hoá lược đồ quan hệ ....................................................................... 56
7.3.1 Dạng chuẩn thứ nhất (1NF) ................................................................. 56
7.3.2 Dạng chuẩn thứ 2 (2NF) ...................................................................... 56
7.3.3 Dạng chuẩn thứ 3 (3NF) ...................................................................... 57
7.3.4. Dạng chuẩn Boyce-Codd (BCNF) ...................................................... 58
7.3.5. Dạng chuẩn thứ 4 (4NF) .................................................................... 58
7.3.5.. Dạng chuẩn thứ 5 (5NF) ................................................................... 59
BÀI 8 BẢNG ẢO - VIEW ............................................................................... 61
8.1. Khái niệm về View................................................................................ 61
8.2 Khung nhìn đơn giản .............................................................................. 62
8.3 Tạo khung nhìn - Khung nhìn như bộ lọc ............................................... 64
8.4. Cập nhật, bổ sung và xoá dữ liệu thông qua khung nhìn ........................ 65
8.5. Sửa đổi khung nhìn................................................................................ 68
8.6. Xoá khung nhìn ..................................................................................... 68
Bài 9 THIẾT KẾ CƠ SỞ DỮ LIỆU ................................................................. 70
9.1. Cấu Trúc Của SQL Server..................................................................... 70
9.2. Cấu Trúc Vật Lý Của Một SQL Server Database .................................. 70
9.3. Nguyên Tắc Hoạt Ðộng Của Transaction Log Trong SQL Server ......... 71
9.4. Cấu Trúc Logic Của Một SQL Server Database .................................... 72
9.5. Tạo Một User Database ......................................................................... 73
9.6. Những Ðiểm Cần Lưu Ý Khi Thiết Kế Một Database ........................... 74
9.7 bài tập..................................................................................................... 75
MÔ ĐUN QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU NÂNG CAO
Mã mô đun: MĐ 17
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun:
Mục tiêu của mô đun:
- Mô tả các thành phần hệ quản trị cơ sở dữ liệu, các khái niệm về cơ sở
dữ liệu quan hệ hướng đối tượng và cơ sở dữ liệu quan hệ, ngôn ngữ MS SQL.
- Trình bày các kiến trúc của hệ quản trị cơ sở dữ liệu MS SQL Server,
cách làm việc và tương tác giữa các thành phần kiến trúc trong hệ thống.
- Kết nối hệ thống mạng để sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu
- Thực hiện thành thạo các thao tác quản trị tài khoản người dùng và tài
khoản nhóm đối với hệ thống MS SQL Server .
- Thiết lập cấu hình và giải quyết các vấn đề thường xảy ra trên mạng khi
sử dụng truy cập cơ sở dữ liệu.
- Bảo vệ tài nguyên dữ liệu trên các hệ thống MS SQL Server.
- Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học
tập.
Thời lượng
Tổng Lý Thực Kiểm
số thuyết hành tra
Mã
bài
Loại bài Địa
Tên chương mục/bài
dạy
điểm
Bài 1 Giới thiệu lịch sử phát LT
triển
Bài 2 Các thành phần cơ bản LT+TH Lớp học
của SQL server
Lớp học
4
2
4
4
2
4
6
8
Bài 3 Giới thiệu một số công LT+TH Lớp học 10
cụ SQL server
Bài 4 Phát biểu cơ bản T-SQL LT+TH Lớp học 17
Bài 5 Tạo và sửa đổi bảng dữ LT+TH Lớp học 17
5
5
11
12
1
0
liệu
Bài 6 Khóa và ràng buộc dữ LT+TH Lớp học 11
liệu
3
7
1
Bài 7 Chuẩn hóa quan hệ
Bài 8 Bảng ảo (view)
Bài 9 Thiết kế cơ sở dữ liệu
LT+TH Lớp học
LT+TH Lớp học
LT+TH Lớp học
9
8
6
3
2
2
6
5
3
0
1
1
YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN
1. Phương pháp đánh giá
+ Hình thức kiểm tra hết môn có thể chọn một trong các hình thức sau:
- Đối với lý thuyết :Viết, vấn đáp, trắc nghiệm
- Đối với thực hành : Bài tập thực hành trên máy tính.
+ Thời gian kiểm tra:
- Lý thuyết: Không quá 150 phút
- Thực hành: Không quá 4 giờ
+ Thực hiện theo đúng qui chế thi, kiểm tra và công nhận tốt nghiệp trong
dạy nghề hệ chính qui ở quyết định 14/2007/BLĐTB&XH ban hành ngày
24/05/2007 của Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH.
2. Nội dung đánh giá
+ Về kiến thức: Được đánh giá qua bài kiểm tra viết, trắc nghiệm đạt
được các yêu cầu sau:
- Hiểu được các kiểu dữ liệu trong MS SQL Server
- Sử dụng được các tiện ích trong MS SQL Server
- Hiểu được các phát biểu cơ bản của T-SQL
- Hiểu và tạo được các khoá và ràng buộc dữ liệu
- Chuẩn hóa được các loại quan hệ
- Thiết kế được một CSDL
- Thiết lập được các bảo mật trên CSDL
+Về kỹ năng: Đánh giá kỹ năng thực hành của sinh viên trong bài thực
hành Tạo CSDL, truy vấn dữ liệu, tạo quan hệ và bảo mật dữ liệu
+ Về thái độ: Cẩn thận, tự giác.
1
BÀI 1
TỔNG QUAN
Mục tiêu:
- Hiểu được lịch sử phát triển và sự cần thiết của SQL SERVER trong
thời đại ngày nay;
- Xác định được các cấu trúc CSDL cơ sở nhằm đảm bảo thao tác dữ liệu
hiệu quả.
- Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính.
Nội dung chính:
Giới thiệu
Ngôn ngữ hỏi có cấu trúc (SQL) và các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ
là một trong những nền tảng kỹ thuật quan trọng trong công nghiệp máy tính.
Cho đến nay, có thể nói rằng SQL đã được xem là ngôn ngữ chuẩn trong cơ sở
dữ liệu. Các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ thương mại hiện có như Oracle,
SQL Server, Informix, DB2,... đều chọn SQL làm ngôn ngữ cho sản phẩm của
mình
Vậy thực sự SQL là gì? Tại sao nó lại quan trọng trong các hệ quản trị cơ
sở dữ liệu? SQL có thể làm được những gì và như thế nào? Nó được sử dụng ra
sao trong các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ? Nội dung của chương này sẽ
cung cấp cho chúng ta cái nhìn tổng quan về SQL và một số vấn đề liên quan.
1.1 SQL là ngôn ngữ cơ sở dữ liệu quan hệ
SQL, viết tắt của Structured Query Language (ngôn ngữ hỏi có cấu trúc),
là công cụ sử dụng để tổ chức, quản lý và truy xuất dữ liệu đuợc lưu trữ trong
các cơ sở dữ liệu. SQL là một hệ thống ngôn ngữ bao gồm tập các câu lệnh sử
dụng để tương tác với cơ sở dữ liệu quan hệ.
Tên gọi ngôn ngữ hỏi có cấu trúc phần nào làm chúng ta liên tưởng đến
một công cụ (ngôn ngữ) dùng để truy xuất dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu. Thực
sự mà nói, khả năng của SQL vượt xa so với một công cụ truy xuất dữ liệu, mặc
dù đây là mục đích ban đầu khi SQL được xây dựng nên và truy xuất dữ liệu
vẫn còn là một trong những chức năng quan trọng của nó. SQL được sử dụng để
điều khiển tất cả các chức năng mà một hệ quản trị cơ sở dữ liệu cung cấp cho
người dùng bao gồm:
• Định nghĩa dữ liệu: SQL cung cấp khả năng định nghĩa các cơ sở dữ
liệu, các cấu trúc lưu trữ và tổ chức dữ liệu cũng như mối quan hệ giữa các
thành phần dữ liệu.
2
• Truy xuất và thao tác dữ liệu: Với SQL, người dùng có thể dễ dàng thực
hiện các thao tác truy xuất, bổ sung, cập nhật và loại bỏ dữ liệu trong các cơ sở
dữ liệu.
• Điều khiển truy cập: SQL có thể được sử dụng để cấp phát và kiểm soát
các thao tác của người sử dụng trên dữ liệu, đảm bảo sự an toàn cho cơ sở dữ
liệu
• Đảm bảo toàn vẹn dữ liệu: SQL định nghĩa các ràng buộc toàn vẹn trong
cơ sở dữ liệu nhờ đó đảm bảo tính hợp lệ và chính xác của dữ liệu trước các thao
tác cập nhật cũng như các lỗi của hệ thống.
Như vậy, có thể nói rằng SQL là một ngôn ngữ hoàn thiện được sử dụng
trong các hệ thống cơ sở dữ liệu và là một thành phần không thể thiếu trong các
hệ quản trị cơ sở dữ liệu. Mặc dù SQL không phải là một ngôn ngữ lập trình như
C, C++, Java,... song các câu lệnh mà SQL cung cấp có thể được nhúng vào
trong các ngôn ngữ lập trình nhằm xây dựng các ứng dụng tương tác với cơ sở
dữ liệu.
Khác với các ngôn ngữ lập trình quen thuộc như C, C++, Java,... SQL là
ngôn ngữ có tính khai báo. Với SQL, người dùng chỉ cần mô tả các yêu cầu cần
phải thực hiện trên cơ sở dữ liệu mà không cần phải chỉ ra cách thức thực hiện
các yêu cầu như thế nào. Chính vì vậy, SQL là ngôn ngữ dễ tiếp cận và dễ sử
dụng.
1.2 Vai trò của SQL
Bản thân SQL không phải là một hệ quản trị cơ sở dữ liệu, nó không thể
tồn tại độc lập. SQL thực sự là một phần của hệ quản trị cơ sở dữ liệu, nó xuất
hiện trong các hệ quản trị cơ sở dữ liệu với vai trò ngôn ngữ và là công cụ giao
tiếp giữa người sử dụng và hệ quản trị cơ sở dữ liệu.
Trong hầu hết các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ, SQL có những vai trò
như sau:
• SQL là ngôn ngữ hỏi có tính tương tác: Người sử dụng có thể dễ dàng
thông qua các trình tiện ích để gởi các yêu cầu dưới dạng các câu lệnh SQL đến
cơ sở dữ liệu và nhận kết quả trả về từ cơ sở dữ liệu
• SQL là ngôn ngữ lập trình cơ sở dữ liệu: Các lập trình viên có thể nhúng
các câu lệnh SQL vào trong các ngôn ngữ lập trình để xây dựng nên các chương
trình ứng dụng giao tiếp với cơ sở dữ liệu
• SQL là ngôn ngữ quản trị cơ sở dữ liệu: Thông qua SQL, người quản trị
cơ sở dữ liệu có thể quản lý được cơ sở dữ liệu, định nghĩa các cấu trúc lưu trữ
dữ liệu, điều khiển truy cập cơ sở dữ liệu,...
• SQL là ngôn ngữ cho các hệ thống khách/chủ (client/server): Trong các
hệ thống cơ sở dữ liệu khách/chủ, SQL được sử dụng như là công cụ để giao
tiếp giữa các trình ứng dụng phía máy khách với máy chủ cơ sở dữ liệu.
3
• SQL là ngôn ngữ truy cập dữ liệu trên Internet: Cho đến nay, hầu hết các
máy chủ Web cũng như các máy chủ trên Internet sử dụng SQL với vai trò là
ngôn ngữ để tương tác với dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu.
• SQL là ngôn ngữ cơ sở dữ liệu phân tán: Đối với các hệ quản trị cơ sở
dữ liệu phân tán, mỗi một hệ thống sử dụng SQL để giao tiếp với các hệ thống
khác trên mạng, gởi và nhận các yêu cầu truy xuất dữ liệu với nhau.
• SQL là ngôn ngữ sử dụng cho các cổng giao tiếp cơ sở dữ liệu: Trong
một hệ thống mạng máy tính với nhiều hệ quản trị cơ sở dữ liệu khác nhau, SQL
thường được sử dụng như là một chuẩn ngôn ngữ để giao tiếp giữa các hệ quản
trị cơ sở dữ liệu.
1.3 Tổng quan về cơ sở dữ liệu quan hệ
1.3.1 Mô hình dữ liệu quan hệ
Mô hình dữ liệu quan hệ được Codd đề xuất năm 1970 và đến nay trở
thành mô hình được sử dụng phổ biến trong các hệ quản trị cơ sở dữ liệu thương
mại. Nói một cách đơn giản, một cơ sở dữ liệu quan hệ là một cơ sở dữ liệu
trong đó tất cả dữ liệu được tổ chức trong các bảng có mối quan hệ với nhau.
Mỗi một bảng bao gồm các dòng và các cột: mỗi một dòng được gọi là một bản
ghi (bộ) và mỗi một cột là một trường (thuộc tính).
1.3.2 Bảng (Table)
Như đã nói ở trên, trong cơ sở dữ liệu quan hệ, bảng là đối tượng được sử
dụng để tổ chức và lưu trữ dữ liệu. Một cơ sở dữ liệu bao gồm nhiều bảng và
mỗi bảng được xác định duy nhất bởi tên bảng. Một bảng bao gồm một tập các
dòng và các cột: mỗi một dòng trong bảng biểu diễn cho một thực thể. (mỗi một
dòng trong bảng SINHVIEN tương ứng với một sinh viên); và mỗi một cột biểu
diễn cho một tính chất của thực thể (chẳng hạn cột NGAYSINH trong bảng
SINHVIEN biểu diễn cho ngày sinh của các sinh viên được lưu trữ trong bảng).
Như vậy, liên quan đến mỗi một bảng bao gồm các yếu tố sau:
• Tên của bảng: được sử dụng để xác định duy nhất mỗi bảng trong cơ sở
dữ liệu.
• Cấu trúc của bảng: Tập các cột trong bảng. Mỗi một cột trong bảng được
xác định bởi một tên cột và phải có một kiểu dữ liệu nào đó (chẳng hạn cột
NGAYSINH trong bảng SINHVIEN ở hình 1.1 có kiểu là DATETIME). Kiểu
dữ liệu của mỗi cột qui định giá trị dữ liệu có thể được chấp nhận trên cột đó.
• Dữ liệu của bảng: Tập các dòng (bản ghi) hiện có trong bảng.
1.3.3 Khoá của bảng
Trong một cơ sở dữ liệu được thiết kế tốt, mỗi một bảng phải có một hoặc
một tập các cột mà giá trị dữ liệu của nó xác định duy nhất một dòng trong một
4
tập các dòng của bảng. Tập một hoặc nhiều cột có tính chất này được gọi là khoá
của bảng.
Việc chọn khoá của bảng có vai trò quan trọng trong việc thiết kế và cài
đặt các cơ sở dữ liệu quan hệ. Các dòng dữ liệu trong một bảng phải có giá trị
khác nhau trên khoá. Bảng MONHOC trong hình dưới đây có khoá là cột
MAMONHOC
Một bảng có thể có nhiều tập các cột khác nhau có tính chất của khoá (tức
là giá trị của nó xác định duy nhất một dòng dữ liệu trong bảng). Trong trường
hợp này, khoá được chọn cho bảng được gọi là khoá chính (primary key) và
những khoá còn lại được gọi là khoá phụ hay là khoá dự tuyển (candidate
key/unique key).
1.3.4 Mối quan hệ và khoá ngoài
Các bảng trong một cơ sở dữ liệu không tồn tại độc lập mà có mối quan
hệ mật thiết với nhau về mặt dữ liệu. Mối quan hệ này được thể hiện thông qua
ràng buộc giá trị dữ liệu xuất hiện ở bảng này phải có xuất hiện trước trong một
bảng khác. Mối quan hệ giữa các bảng trong cơ sở dữ liệu nhằm đàm bảo được
tính đúng đắn và hợp lệ của dữ liệu trong cơ sở dữ liệu.
Mối quan hệ giữa các bảng trong một cơ sở dữ liệu thể hiện đúng mối
quan hệ giữa các thực thể trong thế giới thực, mối quan hệ giữa hai bảng LOP và
KHOA không cho phép một lớp nào đó tồn tại mà lại thuộc vào một khoa không
có thật.
Khái niệm khoá ngoài (Foreign Key) trong cơ sở dữ liệu quan hệ được sử
dụng để biểu diễn mối quan hệ giữa các bảng dữ liệu. Một hay một tập các cột
trong một bảng mà giá trị của nó được xác định từ khóa chính của một bảng
khác được gọi là khoá ngoài. Cột MAKHOA của bảng LOP được gọi là khoá
ngoài của bảng này, khoá ngoài này tham chiếu đến khoá chính của bảng KHOA
là cột MAKHOA.
1.4 Sơ lược về SQL
1.4.1 Câu lệnh SQL
SQL chuẩn bao gồm khoảng 40 câu lệnh. Trong các hệ quản trị cơ sở dữ
liệu khác nhau, mặc dù các câu lệnh đều có cùng dạng và cùng mục đích sử
dụng song mỗi một hệ quản trị cơ sở dữ liệu có thể có một số thay đổi nào đó.
Điều này đôi khi dẫn đến cú pháp chi tiết của các câu lệnh có thể sẽ khác nhau
trong các hệ quản trị cơ cơ sở dữ liệu khác nhau.
Các câu lệnh của SQL chuẩn:
Câu lệnh
Thao tác dữ liệu
Chức năng
5
SELECT
INSERT
UPDATE
DELETE
Truy xuất dữ liệu
Bổ sung dữ liệu
Cập nhật dữ liệu
Xoá dữ liệu
TRUNCATE
Định nghĩa dữ liệu
CREATE TABLE
DROP TABLE
Xoá toàn bộ dữ liệu trong bảng
Tạo bảng
Xoa bảng
ALTER TABLE
CREATE VIEW
ALTER VIEW
Sửa đổi bảng
Tạo khung nhìn
Sửa đổi khung nhìn
Xoá khung nhìn
Tạo chỉ mục
DROP VIEW
CREATE INDEX
DROP INDEX
Xoá chỉ mục
CREATE SCHEMA
DROP SCHEMA
Tạo lược đồ cơ sở dữ liệu
Xoá lược đồ cơ sở dữ liệu
CREATE PROCEDURE Tạo thủ tục lưu trữ
ALTER PROCEDURE
DROP PROCEDURE
CREATE FUNCTION
ALTER FUNCTION
DROP FUNCTION
CREATE TRIGGER
ALTER TRIGGER
DROP TRIGGER
Điều khiển truy cập
GRANT
Sửa đổi thủ tục lưư trữ
Xoá thủ tục lưu trữ
Tạo hàm (do người sử dụng định nghĩa)
Sửa đổi hàm
Xoá hàm
Tạo trigger
Sửa đổi trigger
Xoá trigger
Cấp phát quyền cho người sử dụng
Thu hồi quyền từ người sử dụng
REVOKE
Quản lý giao tác
COMMIT
Uỷ thác (kết thúc thành công) giao tác
Quay lui giao tác
ROLLBACK
6
SAVE TRANSACTION
Lập trình
Đánh dấu một điểm trong giao tác
DECLARE
OPEN
Khai báo biến hoặc định nghĩa con trỏ
Mở một con trỏ để truy xuất kết quả truy vấn
Đọc một dòng trong kết quả truy vấn (sử dụng con trỏ)
Đóng một con trỏ
FETCH
CLOSE
EXECUTE
Thực thi một câu lệnh SQL
Bảng 1.1: Một số câu lệnh thông dụng trong SQL
Các câu lệnh của SQL đều được bắt đầu bởi các từ lệnh, là một từ khoá
cho biết chức năng của câu lệnh (chẳng hạn SELECT, DELETE, COMMIT).
Sau từ lệnh là các mệnh đề của câu lệnh. Mỗi một mệnh đề trong câu lệnh cũng
được bắt đầu bởi một từ khoá (chẳng hạn FROM, WHERE,...).
Ví dụ 1.1: Câu lệnh:
SELECT masv,hodem,ten
FROM sinhvien
WHERE malop=’10T1a’
dùng để truy xuất dữ liệu trong bảng SINHVIEN được bắt đầu bởi từ lệnh
SELECT, trong câu lệnh bao gồm hai mệnh đề: mệnh đề FROM chỉ định tên của
bảng cần truy xuất dữ liệu và mệnh đề WHERE chỉ định điều kiện truy vấn dữ
liệu.
1.4.2 Qui tắc sử dụng tên trong SQL
Các đối tượng trong cơ sở dữ liệu dựa trên SQL được xác định thông qua
tên của đối tượng. Tên của các đối tượng là duy nhất trong mỗi cơ sở dữ liệu.
Tên được sử dụng nhiều nhất trong các truy vấn SQL và được xem là nền tảng
trong cơ sở dữ liệu quan hệ là tên bảng và tên cột.
Trong các cơ sở dữ liệu lớn với nhiều người sử dụng, khi ta chỉ định tên
của một bảng nào đó trong câu lệnh SQL, hệ quản trị cơ sở dữ liệu hiểu đó là tên
của bảng do ta sở hữu (tức là bảng do ta tạo ra). Thông thường, trong các hệ
quản trị cơ sở dữ liệu này cho phép những người dùng khác nhau tạo ra những
bảng trùng tên với nhau mà không gây ra xung đột về tên. Nếu trong một câu
lệnh SQL ta cần chỉ đến một bảng do một người dùng khác sở hữu (hiển nhiên là
phải được phép) thì tên của bảng phải được viết sau tên của người sở hữu và
phân cách với tên người sở hữu bởi dấu chấm:
tên_người_sở_hữu.tên_bảng
7
Một số đối tượng cơ sở dữ liệu khác (như khung nhìn, thủ tục, hàm), việc
sử dụng tên cũng tương tự như đối với bảng.
Ta có thể sử dụng tên cột một cách bình thường trong các câu lệnh SQL
bằng cảch chỉ cần chỉ định tên của cột trong bảng. Tuy nhiên, nếu trong câu lệnh
có liên quan đến hai cột trở lên có cùng tên trong các bảng khác nhau thì bắt
buộc phải chỉ định thêm tên bảng trước tên cột; tên bảng và tên cột được phân
cách nhau bởi dấu chấm.
Ví dụ: Ví dụ dưới đây minh hoạ cho ta thấy việc sử dụng tên bảng và tên
cột trong câu lệnh SQL
SELECT masv,hodem,ten,sinhvien.malop,tenlop
FROM dbo.sinhvien,dbo.lop
WHERE sinhvien.malop = lop.malop
1.4.3 Kiểu dữ liệu
Chuẩn ANSI/ISO SQL cung cấp các kiểu dữ liệu khác nhau để sử dụng
trong các cơ sở dữ liệu dựa trên SQL và trong ngôn ngữ SQL. Dựa trên cơ sở
các kiểu dữ liệu do chuẩn ANSI/ISO SQL cung cấp, các hệ quản trị cơ sở dữ
liệu thương mại hiện nay có thể sử dụng các dạng dữ liệu khác nhau trong sản
phẩm của mình. Bảng 1.2 dưới đây liệt kê một số kiểu dữ liệu thông dụng được
sử dụng trong SQL.
Tên kiểu
Mô tả
CHAR (n)
NCHAR (n)
VARCHAR (n)
NVARCHAR (n)
INTEGER
INT
Kiểu chuỗi với độ dài cố định
Kiếu chuỗi với độ dài cố định hỗ trợ UNICODE
Kiểu chuỗi với độ dài chính xác
Kiểu chuỗi với độ dài chính xác hỗ trợ UNICODE
Số nguyên có giá trị từ -231 đến 231 - 1
Như kiểu Integer
TINYTINT
SMALLINT
BIGINT
Số nguyên có giá trị từ 0 đến 2512.
Số nguyên có giá trị từ -215 đến 215 – 1
Số nguyên có giá trị từ -263 đến 263-1
Kiểu số với độ chính xác cố định.
Tương tự kiểu Numeric
NUMERIC (p,s)
DECIMAL (p,s)
FLOAT
Số thực có giá trị từ -1.79E+308 đến 1.79E+308
Số thực có giá trị từ -3.40E + 38 đến 3.40E + 38
REAL
8
MONEY
BIT
Kiểu tiền tệ
Kiểu bit (có giá trị 0 hoặc 1)
DATETIME
Kiểu ngày giờ (chính xác đến phần trăm của giây)
SMALLDATETIME Kiểu ngày giờ (chính xác đến phút)
TIMESTAMP
BINARY
Dữ liệu nhị phân với độ dài cố định (tối đa 8000 bytes)
VARBINARY
IMAGE
Dữ liệu nhị phân với độ dài chính xác (tối đa 8000 bytes)
Dữ liệu nhị phân với độ dài chính xác (tối đa 2,147,483,647
bytes)
TEXT
Dữ liệu kiếu chuỗi với độ dài lớn (tối đa 2,147,483,647 ký
tự)
NTEXT
Dữ liệu kiếu chuỗi với độ dài lớn và hỗ trợ UNICODE (tối
đa 1,073,741,823 ký tự)
Bảng 1.2: Một số kiểu dữ liệu thông dụng trong SQL
Ví dụ 1.2: Câu lệnh dưới đây định nghĩa bảng với kiểu dữ liệu được qui
định cho các cột trong bảng
CREATE TABLE NHANVIEN
(
MANV
NVARCHAR(10) NOT NULL,
NVARCHAR(30) NOT NULL,
HOTEN
GIOITINH BIT,
NGAYSINH
SMALLDATETIME,
NOISINH NCHAR(50),
HSLUONG DECIMAL(4,2),
MADV
)
INT
1.4.4 Giá trị NULL
Một cơ sở dữ liệu là sự phản ánh của một hệ thống trong thế giới thực, do
đó các giá trị dữ liệu tồn tại trong cơ sở dữ liệu có thể không xác định được. Một
giá trị không xác định được xuất hiện trong cơ sở dữ liệu có thể do một số
nguyên nhân sau:
•
Giá trị đó có tồn tại nhưng không biết.
9
•
•
•
Không xác định được giá trị đó có tồn tại hay không.
Tại một thời điểm nào đó giá trị chưa có nhưng rồi có thể sẽ có.
Giá trị bị lỗi do tính toán (tràn số, chia cho không,...)
Những giá trị không xác định được biểu diễn trong cơ sở dữ liệu quan hệ
bởi các giá trị NULL. Đây là giá trị đặc biệt và không nên nhầm lẫn với chuỗi
rỗng (đối với dữ liệu kiểu chuỗi) hay giá trị không (đối với giá trị kiểu số). Giá
trị NULL đóng một vai trò quan trọng trong các cơ sở dữ liệu và hầu hết các hệ
quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ hiện nay đều hỗ trợ việc sử dụng giá trị này.
10
BÀI 2
Mục tiêu:
CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA SQL SERVER
- Hiểu được mô hình quan hệ;
- Hiểu được cấu trúc CSDL trong SQL SERVERnhư: Master, Model,
msdl, Tempdb, pubs, tempdb, Northwind.
Nội dung chính:
2.1. Khái niệm cơ bản về mô hình quan hệ
Trong hầu hết các cơ sở dữ liệu hiện nay, RDBMS không những lưu trữ
dữ liệu mà còn quản trị hệ cơ sở dữ liệu bằng cách kiểm soát những dữ liệu nào
được nhập vào và những kiểu dữ liệu nào có thể truy xuất ra khỏi hệ thống. Nếu
muốn tất cả dữ liệu đều an toàn thì cần phải sử dụng đến hệ thống lưu trữ.
RDBMS cho phép lưu trữ dữ liệu cùng với những nguyên tắt ràng buộc
dữ liệu do người dùng hay hệ thống định nghĩa, trong chương này chúng ta sẽ
xem xét những thành phần của SQL Server, Kiểu dữ liệu, và các loại dữ liệu
quan hệ
2.2. Các thành phần cấu thành của SQL Server
RDBMS cũng như SQL SERVER chứa dựng nhiều đối tượng bao gồm :
• Database : cơ sở dữ liệu của SQL SERVER
• Tập tin log : tập tin lưu trữ những chuyển tác của SQL
• Tables : bảng dữ liệu.
• Filegroups : tập tin nhóm
• Diagrams : sơ đồ quan hệ
• Views : Khung nhìn (hay bảng ảo) số liệu dựa trên bảng.
• Stored Procedure : Thủ tục và hàm nội
• User defined Function : Hàm do người dùng định nghĩa
• Users : Người sử dụng cơ sở dữ liệu
• Roles : Các qui định vai trò và chức năng trong hệ thống SQL SERVER
• Rules : Những qui tắc
• Defaults : Các giá trị mặc nhiên
• User defined data types : Kiểu dữ liệu do người dùng tự định nghĩa
• Full text catalogs : Tập phân loại dữ liệu Text
2.3. Đối tượng cơ sở dữ liệu
11
Cơ sở dữ liệu là đối tượng có ảnh hưởng cao nhất khi chúng ta làm việc
với SQL SERVER, tuy nhiên những đối tượng con của cơ sở dữ liệu mới là
thành phần chính của cơ sở dữ liệu.
Bản thân SQL Server là một cơ sở dữ liệu, chúng bao gồm các đối tượng
như database, table, view, stored procedure nêu trên cùng một số cơ sở dữ liệu
hỗ trợ khác.
Cơ sở dữ liệu SQL SERVER là cơ sở dữ liệu đa người dùng, với mỗi
server chỉ có một hệ quản trị cơ sở dữ liệu. Nếu muốn có nhiều hệ quản trị cơ sở
dữ liệu cần có nhiều Server tương ứng.
Truy cập cơ sở dữ liệu của SQL SERVER dựa vào những tài khoản người
dùng riêng biệt và ứng với quyền truy cập nhất định. Khi cài đặt SQL SERVER
chúng ta có 6 cơ sở dữ liệu mặc định sau :
•
•
•
•
•
•
Master
Model
Msdb
Tempdb
Pubs
Northwind
2.3.1 Cơ sở dữ liệu Master
Bất kỳ hệ SQL SERVER nào đều có cơ sở dữ liệu master (còn gọi là
master file), cơ sở dữ liệu này chứa đựng tất cả các bảng dữ liệu đặc biệt (bảng
hệ thống), chúng kiểm soát tất cả các hoạt động của hệ SQL Server.
Ví dụ : Khi người dùng tạo cơ sở dữ liệu mới trong SQL Server, thêm hay
xoá một Store Procedure, tất cả những thông tin này đều được lưu trữ trong cơ
sở dữ liệu master của hệ thống
2.3.2 Cơ sở dữ liệu model
Cơ sở dữ liệu này chứa tất cả các Template dùng làm mẫu để tạo cơ sở dữ
liệu mới. Khi bạn tạo mới một cơ sở dữ liệu thì SQL Server lấy tất cả các mẫu
(bao gồm bảng, view… ) từ cơ sở dữ liệu model này.
Xuất phát từ tính chất cơ sở dữ liệu mẫu giúp SQL server thực hiện việc
tạo mới Cơ sở dữ liệu cho người dùng khi có yêu cầu, bạn không được xoá
CSDL mẫu này.
Khi một CSDL được tạo ra thì CSDL mới này ít nhất cũng bằng và giống
như cơ sở dữ liệu model.
Vì lý do này, nếu CSDL model có dung lượng là 100MB thì CSDL mới
do SQL Server tạo ra cũng phải có dữ liệu lớn hơn hoặc bằng 100MB.
2.3.3 Cơ sở dữ liệu msdb
12
Như đã nêu, chũng ta có hai CSDL hệ thống master và model, nếu xoá
một trong hai CSDL trên thì hệ thống SQL Server sẽ bị lỗi, nhưng với CSDL
msdl thì khác. msdl chính là quá trình SQL Agent lưu trữ tất cả các tác vụ xảy ra
trong SQL Server.
Ví dụ khi tạo ra lịch trình cho backup dữ liệu hay lịch trình để thực hiện
store procedure, tất cả các tác vụ này đều được lưu trữ msdl.
Nếu xoá CSDL này, phải cài đặt lại nó khi cần dùng hoặc khi hệ thống
yêu cầu.
2.3.4 Cơ sở dữ liệu Tempdb
Cơ sở dữ liệu Tempdb là một trong những CSDL chính của SQL Server.
Cơ sở dữ liệu này cho phép người dùng tạo những ứng dụng tham khảo hay thực
tập trước khi bắt đầu với cơ sở dữ liệu thực.
Không những cơ sở dữ liệu tempdb này dùng làm bộ đệm cơ sở dữ liệu
cho các cơ sở dữ liệu khác trong SQL Server, mà chúng còn giúp thực hiện
những thao tác về cơ sở dữ liệu mỗi khi SQL khởi động.
2.3.5 Cơ sở dữ liệu pubs
Cơ sở dữ liệu pubs chứa hầu hết nội dung về hướng dẫn, trợ giúp và cả
sách tham khảo về SQL Server.
Có thể xoá CSDL này mà không cần xác nhận với SQL Server.
2.3.6 Cơ sở dữ liệu Northwind
Cũng giống như cơ sở dữ liệu pubs, đây là cơ sở dữ liệu mẫu cho người
dùng tham khảo, hoặc các lập trình viên Visual Basic hay Access dùng để truy
cập dữ liệu SQL Server.
Northwind và pubs là hai CSDL được cài đặt như là một phần của SQL
Server nếu cần dùng cấu trúc của hai CSDL này có thể sử dụng hai file kịch bản
script mang tên inspubs.sql và insnwnd.sql.
CSDL này chứa đựng những đối tượng mẫu, và một số dữ liệu nhằm giúp
cho việc xử lý thử nghiệm trên SQL Server thông qua các ứng dụng khác nhau
như Visual Basic, Java, C++.
2.3.7. Tập tin chuyển tác log
Tập tin chứa đựng những hoạt động, hay cả những chuyển tác của CSDL
theo thời gian. Thông thường khi cần tìm hiểu sự cố xảy ra với CSDL người
dùng chỉ cần tham khảo tập tin log sẽ biết được nguyên nhân.
13
BÀI 3 GIỚI THIỆU MỘT SỐ CÔNG CỤ TRONG SQL SERVER
Mục tiêu:
- Hiểu được và sử dụng tốt các công cụ như: Enterprise manager, Query
Analyzer
- Hiểu và thiết lập được các dịch vụ mạng và một số dịch vụ khác có liên
quan.
- Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính.
Nội dung chính:
3.1. Các thành phần quan trọng trong SQL Server 2000
SQL Server 2000 được cấu tạo bởi nhiều thành phần như Relational
Database Engine, Analysis Service và English Query.... Các thành phần này khi
phối hợp với nhau tạo thành một giải pháp hoàn chỉnh giúp cho việc lưu trữ và
phân tích dữ liệu một cách dễ dàng.
3.2. Relational Database Engine - Cái lõi của SQL Server:
Ðây là một engine có khả năng chứa data ở các quy mô khác nhau dưới
dạng table và support tất cả các kiểu kết nối (data connection) thông dụng của
Microsoft như ActiveX Data Objects (ADO), OLE DB, and Open Database
Connectivity (ODBC). Ngoài ra nó còn có khả năng tự điều chỉnh (tune up) Ví
dụ như sử dụng thêm các tài nguyên (resource) của máy khi cần và trả lại tài
nguyên cho hệ điều hành khi một user log off.
3.3. Replication - Cơ chế tạo bản sao (Replica):
Giả sử có một database dùng để chứa dữ liệu được các ứng dụng thường
xuyên cập nhật. Muốn có một cái database giống y hệt như thế trên một server
khác để chạy báo cáo (report database) (cách làm này thường dùng để tránh ảnh
hưởng đến performance của server chính). Vấn đề là report server cũng cần
phải được cập nhật thường xuyên để đảm bảo tính chính xác của các báo cáo.
Không thể dùng cơ chế back up and restore trong trường hợp này. Thế thì phải
làm sao? Lúc đó cơ chế replication của SQL Server sẽ được sử dụng để bảo đảm
cho dữ liệu ở 2 database được đồng bộ (synchronized). Replication sẽ được học
trong bài 12
3.4. Data Transformation Service (DTS)
Một dịch vụ chuyển dịch data vô cùng hiệu quả. Nếu làm việc trong một
công ty lớn trong đó data được chứa trong nhiều nơi khác nhau và ở các dạng
khác nhau cụ thể như chứa trong Oracle, DB2 (của IBM), SQL Server,
Microsoft Access....chắc chắn sẽ có nhu cầu di chuyển data giữa các server này
(migrate hay transfer) và không chỉ di chuyển m à còn muốn định dạng (format)
14
nó trước khi lưu vào database khác, khi đó sẽ thấy DTS giúp bạn giải quyết công
việc trên dễ dàng như thế nào. DTS sẽ được h ọc trong bài 8.
3.5. Analysis Service
Một dịch vụ phân tích dữ liệu rất hay của Microsoft, Dữ liệu (Data) chứa
trong database sẽ chẳng có ý nghĩa gì nhiều nếu như bạn không thể lấy được
những thông tin (Information) bổ ích từ đó. Do đó Microsoft cung cấp cho bạn
một công cụ rất mạnh giúp cho việc phân tích dữ liệu trở nên dễ dàng và hiệu
quả bằng cách dùng khái niệm hình khối nhiều chiều (multi-dimension cubes) và
kỹ thuật "đào mỏ dữ liệu" (data mining) sẽ được chúng tôi giới thiệu trong phần
tiếp theo.
3.6. English Query - Một dịch vụ truy vấn
Ðây là một dịch vụ giúp cho việc query data bằng tiếng Anh (English).
3.7. Meta Data Service:
Dịch vụ này giúp cho việc chứa đựng và "xào nấu" Meta data dễ dàng
hơn. Thế thì Meta Data là cái gì vậy? Meta data là những thông tin mô tả về cấu
trúc của data trong database như data thuộc loại nào String hay Integer..., một
cột nào đó có phải là Primary key hay không....Bởi vì những thông tin này cũng
được chứa trong database nên cũng là một dạng data nhưng để phân biệt với
data "chính thống" người ta gọi nó là Meta Data. Phần này chắc là bạn phải xem
thêm trong một thành phần khác của SQL Server sắp giới thiệu sau đây là SQL
Server Books Online vì không có bài nào trong loạt bài này nói rõ về dịch vụ
này cả.
3.8. SQL Server Books Online :
Cho dù bạn có đọc các sách khác nhau dạy về SQL server thì bạn cũng sẽ
thấy books online này rất hữu dụng và không thể thiếu được (cho nên Microsoft
mới hào phóng đính kèm theo SQL Server).
15
BÀI 4
PHÁT BIỂU CƠ BẢN T-SQL
Mục tiêu:
- Trình bày cú pháp và công dụng của các phát biểu.
- Thực hiện được việc truy vấn dữ liệu trên câu lệnh T-SQL đúng yêu cầu.
- Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính.
Nội dung chính:
Đối với đa số người sử dụng, SQL được xem như là công cụ hữu hiệu để
thực hiện các yêu cầu truy vấn và thao tác trên dữ liệu. Trong chương này, ta sẽ
bàn luận đến nhóm các câu lệnh trong SQL được sử dụng cho mục đích này.
Nhóm các câu lệnh này được gọi chung là ngôn ngữ thao tác dữ liệu (DML:
Data Manipulation Language) bao gồm các câu lệnh sau:
•
•
•
•
SELECT: Sử dụng để truy xuất dữ liệu từ môt hoặc nhiều bảng.
INSERT: Bổ sung dữ liệu.
UPDATE: Cập nhật dữ liệu
DELETE: Xoá dữ liệu
Trong số các câu lệnh này, có thể nói SELECT là câu lệnh tương đối phức
tạp và được sử dụng nhiều trong cơ sở dữ liệu. Với câu lệnh này, ta không chỉ
thực hiện các yêu cầu truy xuất dữ liệu đơn thuần mà còn có thể thực hiện được
các yêu cầu thống kê dữ liệu phức tạp. Cũng chính vì vậy, phần đầu của chương
này sẽ tập trung tương đối nhiều đến câu lệnh SELECT. Các câu lệnh INSERT,
UPDATE và DELETE được bàn luận đến ở cuối chương.
4.1 Truy xuất dữ liệu với câu lệnh SELECT
Câu lệnh SELECT được sử dụng để truy xuất dữ liệu từ các dòng và các
cột của một hay nhiều bảng, khung nhìn. Câu lệnh này có thể dùng để thực hiện
phép chọn (tức là truy xuất một tập con các dòng trong một hay nhiều bảng),
phép chiếu (tức là truy xuất một tập con các cột trong một hay nhiều bảng) và
phép nối (tức là liên kết các dòng trong hai hay nhiều bảng để truy xuất dữ liệu).
Ngoài ra, câu lệnh này còn cung cấp khả năng thực hiện các thao tác truy vấn và
thống kê dữ liệu phức tạp khác.
Cú pháp chung của câu lệnh SELECT có dạng:
SELECT [ALL | DISTINCT][TOP n] danh_sách_chọn
[INTO tên_bảng_mới]
FROM danh_sách_bảng/khung_nhìn
[WHERE điều_kiện]
[GROUP BY danh_sách_cột]
Tải về để xem bản đầy đủ
86 trang
21320
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình modul Quản trị cơ sở dữ liệu nâng cao", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_modul_quan_tri_co_so_du_lieu_nang_cao.pdf
