Giáo trình mô đun Kỹ thuật lập trình nâng cao - Nghề: Tin học ứng dụng
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: KỸ THUẬT LẬP TRÌNH NÂNG CAO
NGHỀ: TIN HỌC ỨNG DỤNG
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐKTKT
ngày
tháng
năm 2020 của Hiệu trưởng
Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh)
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: KỸ THUẬT LẬP TRÌNH NÂNG CAO
NGHỀ: TIN HỌC ỨNG DỤNG
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI
Họ tên: Nguyễn Gia Quang Đăng
Học vị: Thạc sỹ
Đơn vị: Khoa Công nghệ thông tin
Email: [email protected]n
TRƯỞNG KHOA
TỔ TRƯỞNG
BỘ MÔN
CHỦ NHIỆM
ĐỀ TÀI
Võ Đào Thị Hồng Tuyết
Lê Như Dzi
Nguyễn Gia Quang Đăng
HIỆU TRƯỞNG
DUYỆT
Tháng 10 năm 2020
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình này được biên soạn dựa trên chương trình chi tiết mô đun bậc trung cấp
chuyên ngành Tin học ứng dụng Khoa Công nghệ thông tin của Trường Cao đẳng
Kinh tế Kỹ thuật Thành Phố Hồ Chí Minh.
Đây là quyển giáo trình được biên soạn lần thứ nhất cho môn học này tại khoa Công
nghệ thông tin của nhà trường. Nhằm cung cấp kiến thức nền tảng, giúp học sinh sinh
viên nắm vững và vận dụng các kỹ thuật phổ biến viết ứng dụng trên ngôn ngữ lập
trình C#.
Từ đó, sinh viên có thể tự học các kiến thức chuyên sâu hơn. Trong tài liệu này tác
giả sử dụng phương pháp lập trình trên ngôn ngữ C# truy xuất trên môi trường Dos và
ứng dụng windows forms. Qua đó, giúp sinh viên nắm bắt kiến thức và kỹ năng thực
hành cơ bản để vận dụng viết được các ứng dụng trong thực tiễn.
Trong quá trình biên soạn chắc chắn giáo trình sẽ còn nhiều thiếu sót và hạn chế.
Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến quý báu của học sinh sinh viên và các bạn
đọc để giáo trình ngày một hoàn thiện hơn.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày……tháng 9 năm 2020
Tác giả biên soạn
Nguyễn Gia Quang Đăng
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
1
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU.................................................................................................................................................... 1
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN......................................................................................................................................... 3
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C# ................................................................................................................................ 4
1.1. Tổng quan về ngôn ngữ lập trình C#............................................................................................................ 4
1.1.1. Khái niệm ngôn ngữ C#......................................................................................................................... 4
1.1.2. .NET Framework................................................................................................................................... 5
1.1.3. Một số công nghệ trong .NET Framework.......................................................................................... 10
1.2. Cấu trúc chương trình C# ........................................................................................................................... 10
1.2.1. Các thành phần chính của Visual Studio ............................................................................................. 10
1.2.2. Cấu trúc chương trình.......................................................................................................................... 11
1.3. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................................................................ 12
1.4. Tạo ứng dụng bằng C# ............................................................................................................................... 13
1.5. Bài tập áp dụng........................................................................................................................................... 19
Bài 2: Các thành phần cơ bản trong ngôn ngữ C#................................................................................................. 20
2.1. Các thành phần cơ bản................................................................................................................................ 20
2.2. Nhập/ xuất trong C# ................................................................................................................................... 24
2.3. Các kiểu dữ liệu.......................................................................................................................................... 31
2.4. Cách khai báo ............................................................................................................................................. 35
2.5. Các phép toán ............................................................................................................................................. 39
2.6. Các biểu thức.............................................................................................................................................. 45
2.7. Các cấu trúc điều khiển .............................................................................................................................. 45
2.8. Mảng một chiều.......................................................................................................................................... 55
2.9. Bài tập áp dụng........................................................................................................................................... 59
Bài 3: Chương trình con trong C# ......................................................................................................................... 62
3.1. Đặt vấn đề................................................................................................................................................... 62
3.2. Phạm vi hoạt động của biến, hàm............................................................................................................... 62
3.3. Cấu trúc một hàm ....................................................................................................................................... 69
3.4. Nguyên tắc hoạt động................................................................................................................................. 70
3.5. Cách gọi hàm.............................................................................................................................................. 72
3.6. Bài tập áp dụng........................................................................................................................................... 74
Bài 4: Windows Forms.......................................................................................................................................... 75
4.1. Giới thiệu về Windows Applications.......................................................................................................... 75
4.1.1. Giới thiệu............................................................................................................................................. 75
4.1.2. Tạo mới giao diện ứng dụng................................................................................................................ 76
4.2. Các điều khiển cơ bản trong C#.................................................................................................................. 83
4.3. Các điều khiển hộp thoại ............................................................................................................................ 87
4.4. Bài tập áp dụng........................................................................................................................................... 98
Bài 5: Thao tác với chuỗi .................................................................................................................................... 105
5.1. Thao tác trên chuỗi dùng String ............................................................................................................... 105
5.2. Thao tác trên chuỗi dùng StringBuilder.................................................................................................... 109
5.3. Sử dụng biểu thức quy tắc qua lớp Regex ................................................................................................ 111
5.4. Bài tập áp dụng......................................................................................................................................... 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................................................................... 114
DANH MỤC HÌNH ............................................................................................................................................ 115
DANH MỤC BẢNG BIỂU................................................................................................................................. 116
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
2
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: Kỹ thuật lập trình nâng cao
Mã mô đun: MĐ2101081
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:
- Vị trí: mô đun chuyên môn cho ngành tin học ứng dụng
- Tính chất: là mô đun bắt buộc
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: giúp cho người học trang bị được kiến thức về lập
trình trên môi trường ứng dụng.
Mục tiêu của mô đun:
Về kiến thức:
- Trình bày được quy trình xây dựng một chương trình C# đơn giản.
- Xác định được các thành phần cơ bản trong ngôn ngữ lập trình C#.
- Trình bày được cú pháp câu lệnh trong lập trình C#
- Phát biểu được sự hoạt động của câu lệnh chương trình con.
- Khái quát hóa được trong phương pháp lập trình hướng đối tượng
- Phân biệt được các điều khiển trong lập trình window form.
Về kỹ năng:
- Ứng dụng viết được các chương trình xử lý tính toán cơ bản trên ngôn ngữ C#;
- Phân tích được các câu lệnh, cú pháp trong một chương trình C#;
- Xây dựng được các lớp xử lý cho ứng dụng;
- Sử dụng được các control cơ bản trong Visual studio để thiết kế form.
Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Rèn luyện tư duy nghiên cứu và phân tích bài toán;
- Phát huy tính tích cực sáng tạo trong các phương pháp giải;
- Cẩn thận, chính xác trong khi viết chương trình C#.
Nội dung của mô đun:
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
3
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
BÀI 1: GIỚI THIỆU NGÔN NGỮ C#
Giới thiệu: Khái niệm tổng quan về cấu trúc ngôn ngữ lập trình C#
Mục tiêu:
- Trình bày được cấu trúc của một chương trình C#
- Phát biểu lại được khái niệm cơ bản về lập trình
- Trình bày các bước viết một chương trình bằng ngôn ngữ C#
Nội dung chính:
1.1. Tổng quan về ngôn ngữ lập trình C#
1.1.1. Khái niệm ngôn ngữ C#
C# là một ngôn ngữ rất đơn giản, với khoảng 80 từ khoá và hơn mười kiểu dữ
liệu dựng sẵn, nhưng C# có tính diễn đạt cao. C# hỗ trợ lập trình có cấu trúc, hướng
đối tượng, hướng thành phần (component oriented).
Trọng tâm của ngôn ngữ hướng đối tượng là lớp. Lớp định nghĩa kiểu dữ liệu
mới, cho phép mở rộng ngôn ngữ theo hướng cần giải quyết. C# có những từ khoá
dành cho việc khai báo lớp, phương thức, thuộc tính (property) mới. C# hỗ trợ
đầy đủ khái niệm trụ cột trong lập trình hướng đối tượng: đóng gói, thừa kế, đa hình.
Định nghĩa lớp trong C# không đòi hỏi tách rời tập tin tiêu đề với tập tin cài đặt
như C++. Hơn thế, C# hỗ trợ kiểu sưu liệu mới, cho phép sưu liệu trực tiếp trong tập
tin mã nguồn. Đến khi biên dịch sẽ tạo tập tin sưu liệu theo định dạng XML.
C# hỗ trợ khái niệm giao diện, interfaces (tương tự Java). Một lớp chỉ có thể
kế thừa duy nhất một lớp cha nhưng có thế cài đặt nhiều giao diện.
C# có kiểu cấu trúc, struct (không giống C++). Cấu trúc là kiểu hạng nhẹ và bị
giới hạn.Cấu trúc không thể thừa kế lớp hay được kế thừa nhưng có thể cài đặt giao
diện.
C# cung cấp những đặc trưng lập trình hướng thành phần như property, sự kiện
và dẫn hướng khai báo (được gọi là attribute). Lập trình hướng component được hỗ
trợ bởi CLR thông qua siêu dữ liệu (metadata). Siêu dữ liệu mô tả các lớp bao gồm
các phương thức và thuộc tính, các thông tin bảo mật ….
Assembly là một tập hợp các tập tin mà theo cách nhìn của lập trình viên là các
thư viện liên kết động (DLL) hay tập tin thực thi (EXE). Trong .NET một assembly
là một đơn vị của việc tái sử dụng, xác định phiên bản, bảo mật, và phân phối.
CLR cung cấp một số các lớp để thao tác với assembly.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
4
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
C# cũng cho truy cập trực tiếp bộ nhớ dùng con trỏ kiểu C++, nhưng vùng mã
đó được xem như không an toàn. CLR sẽ không thực thi việc thu dọn rác tự động
các đối tượng được tham chiếu bởi con trỏ cho đến khi lập trình viên tự giải phóng.
1.1.2. .NET Framework
.NET Framework là một nền tảng lập trình và cũng là một nền tảng thực thi ứng
dụng chủ yếu trên hệ điều hành Microsoft Windows được phát triển bởi Microsoft.
Các chương trình được viết trên nền.NET Framework sẽ được triển khai trong môi
trường phần mềm (ngược lại với môi trường phần cứng) được biết đến với tên
Common Language Runtime (CLR). Môi trường phần mềm này là một máy ảo trong
đó cung cấp các dịch vụ như an ninh phần mềm (security), quản lý bộ nhớ (memory
management), và các xử lý lỗi ngoại lệ (exception handling).
.NET framework bao gồm tập các thư viện lập trình lớn, và những thư viện này hỗ
trợ việc xây dựng các chương trình phần mềm như lập trình giao diện; truy cập, kết
nối cơ sở dữ liệu; ứng dụng web; các giải thuật, cấu trúc dữ liệu; giao tiếp mạng...
CLR cùng với bộ thư viện này là 2 thành phần chính của.NET framework.
.NET framework đơn giản hóa việc viết ứng dụng bằng cách cung cấp nhiều thành
phần được thiết kế sẵn, người lập trình chỉ cần học cách sử dụng và tùy theo sự sáng
tạo mà gắn kết các thành phần đó lại với nhau. Nhiều công cụ được tạo ra để hỗ trợ
xây dựng ứng dụng.NET và IDE (Integrated Developement Environment) được phát
triển và hỗ trợ bởi chính Microsoft là Visual Studio.
Bảng 1-1 Lịch sử .NET Framework
Phiên
Số hiệu
Ngày phát
hành
Được phát hành kèm
Visual Studio
bản
phiên bản
theo
Windows XP Tablet and
Media Center Editions
1.0
1.0.3705.0
13/2/2002 Visual Studio.NET
Visual Studio.NET
1.1
2.0
3.0
1.1.4322.573 24/4/2003
Windows Server 2003
2003
2.0.50727.42 7/11/2005 Visual Studio 2005 Windows Server 2003 R2
Windows Vista, Windows
3.0.4506.30 6/11/2006
Server 2008
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
5
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Windows 7, Windows
Server 2008 R2
3.5
4.0
3.5.21022.8 19/11/2007 Visual Studio 2008
4.0.30319.1 12/4/2010 Visual Studio 2010
Windows 8, Windows
Server 2012
4.5
4.5.50709
15/8/2012 Visual Studio 2012
20/7/2015 Visual Studio 2015
4.6
Windows 10
v1803-v1809,
2019
Visual Studio 2017
7 SP1, 8.1 Update, 10
v1607-v1709
4.7.2
30/4/2018
15.8
Visual Studio 2019
7 SP1, 8.1 Update, 10
v1607-v1809
4.8
v1903-v1909 18/4/2019
16.3
.NET Framework 1.0
Đây là phiên bản đầu tiên của.NET framework, nó được phát hành vào năm 2002
cho các hệ điều hành Windows 98, NT 4.0, 2000 và XP. Việc hỗ trợ chính thức từ
Microsoft cho phiên bản này kết thúc vào 10/7/2007, tuy nhiên thời gian hỗ trợ mở
rộng được kéo dài đến 14/7/2009.
.NET Framework 1.1
Phiên bản nâng cấp đầu tiên được phát hành vào 4/2003. Sự hỗ trợ của Microsoft
kết thúc vào 14/10/2008, và hỗ trợ mở rộng được định đến 8/10/2013.
Những thay đổi so với phiên bản 1.0:
•
•
Tích hợp hỗ trợ mobile ASP.NET (trước đây chỉ là phần mở rộng tùy chọn)
Thay đổi về kiến trúc an ninh - sử dụng sandbox khi thực thi các ứng dụng từ
Internet.
•
•
•
•
Tích hợp hỗ trợ ODBC và cơ sở dữ liệu Oracle
.NET Compact Framework
Hỗ trợ IPv6 (Internet Protocol version 6
Vài thay đổi khác trong API
)
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
6
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
.NET Framework 2.0
Kể từ phiên bản này,.NET framework hỗ trợ đầy đủ nền tảng 64-bit. Ngoài ra, cũng
có một số thay đổi trong API; hỗ trợ các kiểu "generic"; bổ sung sự hỗ trợ cho
ASP.NET; .NET Micro Framework - một phiên bản.NET framwork có quan hệ
với Smart Personal Objects Technology
.
.NET Framework 3.0
Đây không phải là một phiên bản mới hoàn toàn, thực tế chỉ là một bản nâng cấp
của.NET 2.0. Phiên bản 3.0 này còn có tên gọi khác là WinFX, nó bao gồm nhiều sự
thay đổi nhằm hỗ trợ việc phát triển và chuyển đổi (porting) các ứng dụng trên
Windows Vista. Tuy nhiên, không có sự xuất hiện của.NET Compact Framework 3.0
trong lần phát hành này.
Bốn thành phần chính trong phiên bản 3.0:
•
Windows Presentation Foundation (WPF - tên mã là Avalon): Đây là một công
nghệ mới, và là một nỗ lực của Microsoft nhằm thay đổi phương pháp hay cách
tiếp cận việc lập trình một ứng dụng sử dụng giao diện đồ họa trên Windows
với sự hỗ trợ của ngôn ngữ XAML.
•
•
Windows Communication Foundation (WCF - tên mã là Indigo): Một nền tảng
mới cho phép xây dựng các ứng dụng hướng dịch vụ (service-oriented).
Windows Workflow Foundation (WF): Một kiến trúc hỗ trợ xây dựng các ứng
dụng workflow (luồng công việc) một cách dễ dàng hơn. WF cho phép định
nghĩa, thực thi và quản lý các workflow từ cả cách nhìn theo hướng kĩ thuật và
hướng thương mại.
•
Windows CardSpace (tên mã là InfoCard): một kiến trúc để quản lý định
danh (identity management) cho các ứng dụng được phân phối.
Ngoài ra Silverlight (hay WPF / E), một phiên bản nhánh.NET Framework hỗ trợ
các ứng dụng trên nền web, được Microsoft tạo ra để cạnh tranh với Flash.
Có thể minh họa.NET 3.0 bằng một công thức đơn giản:
.NET 3.0 =.NET 2.0 + WPF + WCF + WF + WCS
.NET Framework 3.5
Được phát hành vào 11/2007, phiên bản này sử dụng CLR 2.0. Đây có thể được
xem là tương đương với phiên bản .NET Framework 2.0 SP1 và .NET Framework 3.0
SP1 cộng lại. .NET Compact Framework 3.5 được ra đời cùng với phiên bản.NET
framework này.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
7
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Các thay đổi kể từ phiên bản 3.0:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Các tính năng mới cho ngôn ngữ C# 3.0 và VB.NET 9.0
Hỗ trợ Expression Tree và Lambda
Các phương thức mở rộng (Extension methods
)
Các kiểu ẩn danh (Anonymous types
LINQ
)
Phân trang (paging) cho ADO.NET
API cho nhập xuất mạng không đồng bộ (asynchronous network I/O
Peer Name Resolution Protocol resolver
Cải thiện WCF và WF
)
Tích hợp ASP.NET AJAX
Namespace mới System.CodeDom
Microsoft ADO.NET Entity Framework 1.0
Cũng như phiên bản 3.0, có thể minh họa sự thay đổi của.NET 3.5 bằng công thức:
.NET 3.5 =.NET 3.0 + LINQ + ASP.NET 3.5 + REST
.NET Framework 4.0
Phiên bản beta đầu tiên của.NET 4 xuất hiện vào 5/2009 và phiên bản RC (Release
Candidate) được ra mắt vào 2/2010. Bản chính thức của.NET 4 được công bố và phát
hành cùng với Visual Studio 2010 vào 12/4/2010.
Các tính năng mới được Microsoft bổ sung trong.NET 4:
•
•
•
•
•
Dynamic Language Runtime
Code Contracts
Managed Extensibility Framework
Hỗ trợ các tập tin ánh xạ bộ nhớ (memory-mapped files
)
Mô hình lập trình mới cho các ứng dụng đa luồng (multithreaded) và bất đồng
bộ (asynchronous
)
•
Cải thiện hiệu năng, các mô hình workflow.
.NET Framework 4.5
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
8
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Những thông tin đầu tiên của.NET 4.5 được Microsoft công bố vào 14/9/2011
tại BUILD Windows Conference, và nó chính thức được ra mắt vào 15/8/2012.
Kể từ phiên bản này, Microsoft bắt đầu cung cấp 2 gói cài đặt riêng biệt, gói đầy đủ
và gói giản chức năng client profiles.
.NET Framework 4.6
Các tính năng mới được Microsoft bổ sung trong.NET 4.6:
.
.
.
Mở nguồn mở các gói .NET Framework, những gói Open Source .Net
Framework: trong bộ .Net Framwork 4.6 với những gói .Net Core CLR được
xây đựng cho Windows, Mac và Linux
.NET Compact Framework: là một phiên bản thu nhỏ được dùng cho các thiết
bị điện toán di động như Windows Mobile/Windows Phone luôn đảm bảo thiết
bị có hiệu suất cao.
Hỗ Trợ Cho Code Page Encodings:
.Net Framwork 4.6 tăng cường hỗ trợ nhiều bảng mã khác nhau thay vì chỉ có một
bảng mã duy nhất như trước (Unicode) và mặc định hỗ trợ cho code page encodeings.
Hiện .Net Framwork 4.6 hỗ trợ các bảng mã sau:
1. ASCII (code page 20127)
2. ISO-8859-1 (code page 28591)
3. UTF-7 (code page 65000)
4. UTF-8 (code page 65001)
5. UTF-16 and UTF-16LE (code page 1200)
6. UTF-16BE (code page 1201)
7. UTF-32 and UTF-32LE (code page 12000)
8. UTF-32BE (code page 12001)
.NET Framework 4.8
.NET Framework 4.8 được phát hành vào ngày 18 tháng 4 năm 2019. Đây là
phiên bản cuối cùng của .NET Framework, tất cả các công việc trong tương lai sẽ đi
vào nền tảng .NET Core cuối cùng sẽ trở thành .NET 5 trở đi. Bản phát hành bao
gồm các cải tiến JIT được chuyển từ .NET Core 2.1, các cải tiến DPI cao cho các
ứng dụng WPF, cải thiện khả năng truy cập, cập nhật hiệu suất và cải tiến bảo mật.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
9
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Nó hỗ trợ Windows 7 , Server 2008 R2 , Server 2012 , 8.1 , Server 2012 R2 , 10 ,
Server 2016, 2019 và cũng được vận chuyển dưới dạng đóng gói Windows.
Bản phát hành gần đây nhất là 4.8.0 Build 3928, được phát hành vào ngày 25
tháng 7 năm 2019 với kích thước trình cài đặt là 111 MB và ngày chữ ký số là ngày
25 tháng 7 năm 2019.
1.1.3. Một số công nghệ trong .NET Framework
Hiện nay, một hệ thống thông tin thường có những dạng ứng dụng sau: Ứng dụng
Console phục vụ xử lý các vấn đề liên quan đến hệ thống và giao tiếp vào ra; Ứng
dụng Desktop phục vụ xây dựng các phần mềm ứng dụng với giao diện thân thiện;
Ứng dụng Internet phục vụ việc xây dựng các website; Đối với mỗi dạng ứng dụng
khác nhau, Visual Studio cung cấp các dạng Project khác nhau. Các dạng Project
được Visual Studio cung cấp gồm có:
•
•
Console: xây dựng ứng dụng với giao diện dòng lệnh;
Windows Forms: xây dựng ứng dụng desktop (giao diện đồ họa) cho
windows;
•
•
Windows Presentation Foundation: công nghệ mới xây dựng ứng dụng
desktop (giao diện đồ họa) cho windows;
ASP.NET: nền tảng để phát triển các ứng dụng web chạy trong chương trình
máy chủ IIS, bao gồm ASP.NET Web Forms, ASP.NET MVC, ASP.NET
Web API;
•
•
ADO.NET và Entity Framework: Công nghệ cho phép chương trình kết nối
và sử dụng cơ sở dữ liệu quan hệ (SQL Server, MySQL, V.v.);
Windows Communications Foundation: công nghệ cho phép phát triển ứng
dụng mạng hướng dịch vụ (Service Oriented Application, SOA).
1.2. Cấu trúc chương trình C#
1.2.1. Các thành phần chính của Visual Studio
Visual Studio là bộ công cụ tuyệt vời để phát triển các ứng dụng trên .NET
Framework. Nó gồm các thành phần chính:
*
Solution Explorer: Cửa số này giúp quản lý project, như thêm/bớt/đổi tên
một Class, thêm Form, thêm một Assembly…
*
Code Editor: đây là cửa sổ để viết mã lệnh, nó rất nhiều tiện ích để giúp
cho việc viết mã lệnh cũng như quan sát mã lệnh được thuận tiện, ví dụ như
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
10
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
chức năng comment (phím tắt là Ctrl + E,C), uncomment (phím tắt là Ctrl+
E,U), chức năng thu gọn (Collapse) và mở rộng (Expand) một đoạn mã, chức
năng refactor để đổi tên một biến, một phương thức…
*
Properties Windows: là cửa sổ để thiết lập các thuộc tính cho các đối
tượng trong project, thuộc tính của project, cho các điều khiển trong ứng dụng
Winform.
*
*
Debug: là công cụ để gỡ lỗi.
MSDN: đây là bộ tài liệu tuyệt vời, không thể có tài liệu nào nói về .NET
Framework đầy đủ và chỉ tiết hơn MSDN. Tra cứu MSDN khi phát triển ứng
dụng .NET là một yêu cầu bắt buộc với sinh viên. Trong Visual Studio, muốn
mở MSDN các bạn ấn phím F1, MSDN sẽ mở ra, người dùng có thể dùng chức
năng Search hoặc Index để tìm tài liệu về vấn đề mình cần tìm hiểu.
1.2.2. Cấu trúc chương trình
Một chương trình C# giao tiếp với người dùng qua dòng lệnh gọi là Console
Application. Cấu trúc của một Console Application như sau:
Đầu tiên là khai báo thư viện bằng từ khóa using, ví dụ trong thư viện
(namespace) System có lớp Console. Do đó muốn sử dụng lớp Console chúng ta
phải khai báo thư viện System bằng từ khóa using ngay ở đầu chương trình.
Sau phần khai báo thư viện đến phần khai báo các lớp, trong lớp gồm có
thuộc tính, phương thức… và đặc biệt phải có và chỉ có duy nhất một phương
thức Main. Chương trình sẽ thực thi từ phương thức Main. Nếu không có
phương thức Main thì khi biên dịch trình biên dịch sẽ báo lỗi. Phương thức
Main có thể có đối số hoặc không có đối số nhưng bắt buộc phải có từ khóa
static đặt trước, không nhất thiết phải có từ khóa public đặt trước phương thức
Main.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
11
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Hình 1-1 Giao diện chương trình Console App
Một chương trình C# gồm các phần sau:
.
.
.
.
.
.
.
Khai báo Namespace
Một class
Phương thức của lớp
Thuộc tính của lớp
Một phương thức Main
Lệnh và biểu thức
Comment
1.3. Một số khái niệm cơ bản
C# là ngôn ngữ đơn giản
Như ta đã biết thì ngôn ngữ C# dựng trên nền tảng C++ và Java nên ngôn ngữ C#
khá đơn giản. Nếu chúng ta thân thiện với C và C++ hoậc thậm chí là Java, chúng ta
sẽ thấy C# khá giống về diện mạo, cú pháp, biểu thức, toán tử và những chức năng
khác được lấy trực tiếp từ ngôn ngữ C và C++, nhưng nó đã được cải tiến để làm
cho ngôn ngữ đơn giản hơn. Một vài trong các sự cải tiến là loại bỏ các dư thừa, hay
là thêm vào những cú pháp thay đổi.
C# là ngôn ngữ hiện đại
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
12
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Một vài khái niệm khá mới mẻ khá mơ hồ với các bạn vừa mới học lập trình, như
xử lý ngoại lệ, những kiểu dữ liệu mở rộng, bảo mật mã nguồn..v..v... Đây là những
đặc tính được cho là của một ngôn ngữ hiện đại cần có. Và C# chứa tất cả các đặt
tính ta vừa nêu trên. Các bạn sẽ dần tìm hiểu được các đặt tính trên qua các bài học
trong series này.
C# là một ngôn ngữ lập trình thuần hướng đối tượng
Lập trình hướng đối tượng(tiếng Anh: Object-oriented programming, viết tắt:
OOP) là một phương pháp lập trình có 4 tính chất. Đó là tính trừu tượng
(
abstraction), tính đóng gói (encapsulation), tính đa hình (polymorphism) và tính kế
thừa (inheritance). C# hỗ trợ cho chúng ta tất cả những đặc tính trên. Và để hiểu rõ
hơn thì chúng ta sẽ có một chương trình bày về phần này.
C# là một ngôn ngữ ít từ khóa
C được sử dụng để mô tả thôn# là ngôn ngữ sử dụng giới hạn những từ khóa
(gồm khoảng 80 từ khóa và mười mấy kiểu dữ liệu xây dựng sẵn). Nếu bạn nghĩ
rằng ngôn ngữ có càng nhiều từ khóa thì sẽ càng mạnh mẽ hơn. Điều này không
phải sự thật, lấy ví dụ ngôn ngữ C# làm điển hình nhé. Nếu bạn học sâu về C# bạn
sẽ thấy rằng ngôn ngữ này có thể được sử dụng để làm bất cứ nhiệm vụ nào.
Ngoài những đặc điểm trên thì còn một số ưu điểm nổi bật của C#:
•
C# có cấu trúc khá gần gũi với các ngôn ngữ lập trình truyền thống, nên cũng
khá dể dàng tiếp cận và học nhanh với C#.
•
•
C# có thể biên dịch trên nhiều nền tảng máy tính khác nhau.
C# được xây dựng trên nền tảng của C++ và Java nên nó được thừa hưởng
những ưu điểm của ngôn ngữ đó.
C# là một phần của .NET Framework nên được sự chống lưng khá lớn đến từ
bộ phận này.
•
•
C# có IDE Visual Studio cùng nhiều plug-in vô cùng mạnh mẽ.
1.4. Tạo ứng dụng bằng C#
Để viết chương trình C# trên nền Console Application ta cần tạo một project
Console Application như sau:
.
File
> New.. > Project.. Hoặc ta có thể sử dụng tổ hợp phím Ctrl+Shift+N.
.
Tìm đến project của C# Console App(.NET Framework), chọn Next và
Create.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
13
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Hình 1-2 Hình tạo project Console
Như bạn thấy thì có 2 phiên bản Console App và Console App (.Net
Framework). Bạn có thể chọn cái nào cũng được. Nhưng trong chuỗi bài về C#
mình sẽ chọn .Net Framework
Sau khi tạo xong project Cosole Application thì ta nhận đoạn mã sau:
Hình 1-3 Giao diện code Console vừa tạo
Nhấn nút Start trong visual studio hoặc F5 trên bàn phím để chạy chương
trình. Kết quả sẽ như bên dưới:
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
14
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Hình 1-4 Kết quả chạy đầu tiền
Ứng dụng Console
Màn hình DOS màu đen in chữ “Hello C#” trong ảnh trên được gọi là ứng dụng
console, ứng dụng này giao tiếp với ngườidùng thông quan bàn phím và không có
giao diện người dùng (UI), giống như các ứngdụng thường thấy trong Windows.
Trong các chương xây dựng các ứng dụng nâng cao trên Windows hay Web thì
ta mới dùng các các giao diện đồ họa. Còn để tìm hiểu về ngôn ngữ C# thuần tuý thì
cách tốt nhất là ta viết các ứng dụng console.
Trong ứng dụng đơn giản trên ta đã dùng phương thức WriteLine() của lớp
Console.
Phương thức này sẽ xuất ra màn hình dòng lệnh hay màn hình DOS chuỗi tham
số đưa vào, cụ thể là chuỗi “Hello C#”.
Sau đây chúng ta sẽ cùng tìm hiểu từng thành phần của chương trình trên.
Using
Cú pháp:
using <tên thư viện>
Ý nghĩa:
.
Dùng để chỉ cho trình biên dịch biết rằng những thư viện được sử dụng trong
chương trình. Các bạn hoàn toàn có thể không sử dụng thư viên nào trong chương
trình của mình.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
15
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
Namespace
Cú pháp:
namespace <tên namespace>
{
// Các thành phần bên trong namespace bao gồm các lớp, enum,
delegate hoặc các
// namespace con
}
Như chúng ta đã biết .NET cung cấp một thư viện các lớp đồ sộ và thư viện này
có tên là FCL (Framework Class Library). Trong đó Console chỉ là một lớp nhỏ
trong hàng ngàn lớp trong thư viện. Mỗi lớp có một tên riêng, vì vậy FCL có hàng
ngàn tên như ArrayList, Dictionary, FileSelector,…
Điều này làm nảy sinh vấn đề, người lập trình không thể nào nhớ hết được tên
của các lớp trong .NET Framework. Tệ hơn nữa là sau này có thể ta tạo lại một lớp
trùng với lớp đã có chẳng hạn. Ví dụ trong quá trình phát triển một ứng dụng ta cần
xây dựng một lớp từ điển và lấy tên là Dictionary, và điều này dẫn đến sự tranh
chấp khi biên dịch vì C# chỉ cho phép một tên duy nhất.
Chắc chắn rằng khi đó chúng ta phải đổi tên của lớp từ điển mà ta vừa tạo thành
một cái tên khác chẳng hạn như myDictionary. Khi đó sẽ làm cho việc phát triển
các ứng dụng trở nên phức tạp, cồng kềnh. Đến một sự phát triển nhất định nào đó
thì chính là cơn ác mộng cho nhà phát triển.
Giải pháp để giải quyết vấn đề này là việc tạo ra một namespace, namsespace sẽ
hạn chế phạm vi của một tên, làm cho tên này chỉ có ý nghĩa trong vùng đã định
nghĩa.
Ý nghĩa:
.
Báo cho trình biên dịch biết rằng các thành phần bên trong khối { } ngay bên
dưới tên namespace thuộc vào chính namespace đó.
.
Hạn chế phạm vi của một tên, làm cho tên này chỉ có ý nghĩa trong vùng đã
định nghĩa.
Ví dụ về namespace:
namespace Parent
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
16
Bài 1: Giới thiệu ngôn ngữ C#
{
}
public class Action { }
namespace Child { }
Với khai báo trên thì ta thấy các thành phần trong namespace Child sẽ thuộc
namespace Parent
.
Class
Cú pháp:
class <Tên lớp> { }
Ý nghĩa: báo cho trình biên dịch biết rằng những thành phần trong khối { } ngay
sau tên lớp thuộc vào chính lớp đó. Chi tiết về lớp sẽ được trình bày sau.
Ví dụ về lớp:
class Program {
static void Main(string[] args) { }
}
Dễ thấy phương thức Main này khối { } của lớp Program nên phương thức này
thuộc lớp Program.
Hàm (Phương thức) Main
Đây là hàm được tạo sẵn khi tạo project với cấu trúc như sau:
static void Main(string[] args) { }
Hàm chính của toàn chương trình. Mỗi khi trình biên dịch dịch chương trình ra sẽ
đi vào hàm Main đầu tiên để bắt đầu vòng đời của chương trình. Từ thời điểm này
chúng ta sẽ viết code (mã chương trình) bên trong khối { } của hàm Main.
Comment – Chú thích
Khi viết code nhu cầu chú thích ý nghĩa đoạn code cũng rất thiết thực.
.
Đôi khi bạn không nhớ đoạn code mình viết ra dùng để làm gì. Thì chú thích lại
ý nghĩa của nó cũng rất cần thiết.
.
Hay bạn có thể đóng đoạn code không dùng tới mà không cần xóa nó đi. Khi
nào cần sử dụng thì lại mở nó ra sài lại.
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
17
Tải về để xem bản đầy đủ
119 trang
25840
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình mô đun Kỹ thuật lập trình nâng cao - Nghề: Tin học ứng dụng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_mo_dun_ky_thuat_lap_trinh_nang_cao_nghe_tin_hoc_u.pdf
