Bài giảng Nhập môn Công nghệ phần mềm - Chương 7: Thiết kế hướng đối tượng - Sử dụng UML - Nguyễn Thanh Bình
Thiꢀt kꢀꢁhưꢂng ñꢃi
tưꢄng - Sꢅ dꢆng
UML (7)
Nguyꢀn Thanh Bình
Khoa Công nghꢁꢂThôngꢂtin
Trưꢃng ðꢄi hꢅc Bách khoa
ðꢄi hꢅc ðà Nꢆng
Nꢇi dung
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
Khái niꢈm cơ bꢉn hưꢂng ñꢃi tưꢄng
Biꢊu ñꢋ ca sꢅ dꢆng
Thiꢀt kꢀ cꢌu trúc tĩnh
Sinh mã
2
1
Hưꢂng chꢍc năng
ꢀ
Dꢎa vào các chꢍc năng cꢏa hꢈ thꢃng
Hꢈ thꢃng là tꢐp hꢄp các chꢍc năng
ꢁ
ꢀ
Chia nhꢑ các chꢍc năng và làm mꢒn dꢓn
ꢁ
Hꢈ thꢃng gꢋm các hꢈ thꢃng con
Làm chꢏꢁñꢇ phꢍc tꢔp
ꢁ
ꢀ
Các chꢍc năng trao ñꢕi vꢂi nhau bꢖng
truyꢗn tham sꢃ hoꢘc dꢙ liꢈu (chꢚng hꢔn
biꢀn toàn cꢆc) dùng chung
3
Hưꢂng chꢍc năng
ꢀ
Phân cꢌp chꢍc năng
Hꢀ thꢁng
Chꢂc năng 1.1
Chꢂc năng 1.2
Chꢂc năng 2.1
Chꢂc năng 2.2
4
2
Hưꢂng chꢍc năng
ꢀ
Ưu ñiꢊm
ꢁ
Phân tích ñưꢄc các chꢍc năng cꢏa hꢈ thꢃng
ðưa lꢔi kꢀt quꢉꢁmongꢁñꢄi
ꢁ
ꢀ
Nhưꢄc ñiꢊm
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
Chꢍc năng ꢂ cꢌu trúc
Thay ñꢕi vꢗ chꢍc năng ꢂkhóꢁkhănꢁthayꢁñꢕi cꢌu trúc
Tính mꢛ cꢏa hꢈ thꢃng thꢌp
Khó tái sꢅ dꢆng
Chi phí sꢅa chꢙa lꢜi lꢂn
5
Hưꢂng ñꢃi tưꢄng
ꢀ
ꢀ
Lꢌy ñꢃi tưꢄng làm trung tâm
Hꢈ thꢃng = tꢐp hꢄp các ñꢃi tưꢄng + quan
hꢈ giꢙa các ñꢃi tưꢄng
ꢀ
Các ñꢃi tưꢄng trao ñꢕi bꢖng thông ñiꢈp
(message)
ꢀ
ꢀ
ðóng gói
Thꢝa kꢀ
6
3
Hưꢂng ñꢃi tưꢄng
ꢀ
Phân biꢈt
ꢁ
Lꢐp trình cꢌu trúc
• Thuꢐt toán + cꢌu trúc dꢙ liꢈu =ꢁchươngꢁ
trình
ꢁ
Lꢐp trình HðT
• Σñꢃi tưꢄng = chương trình
• ñꢃi tưꢄng = thuꢐt toán + cꢌu trúc dꢙ liꢈu
7
Hưꢂng ñꢃi tưꢄng
ꢀ
Ưu ñiꢊm chính
ꢁ
ꢁ
Gꢓn gũi vꢂi thꢀ giꢂi thꢎc
Tái sꢅ dꢆng dꢞ dàng
iilm
hꢈ thꢃng tin cꢐy hơn
ꢁ
ꢁ
Thꢝa kꢀ làm giꢉm chi phí, hꢈ thꢃng có
tính mꢛꢁcaoꢁhơn
Xây dꢎng hꢈ thꢃng lꢂn và phꢍc tꢔp
8
4
ðꢃi tưꢄng
ꢀ
ðꢃi tưꢄng (object) là khái niꢈm cho
phép mô tꢉ các sꢎ vꢐt/thꢎc thꢊ trong
thꢀ giꢂi thꢎc
ꢀ
ꢀ
Các ñꢃi tưꢄng duy trì các quan hꢈ
giꢙa chúng
Nguyꢞn Văn A là mꢇt ñꢃi tưꢄng
9
ðꢃi tưꢄng
ꢀ
Các tính chꢌt cꢏa ñꢃi tưꢄng
ꢁ
ðꢃi tưꢄng = trꢔng thái + hành vi +ꢁ
ñꢒnh danh
• Trꢔng thái là các ñꢘc tính cꢏa ñꢃi tưꢄng
• Hành vi thꢊ hiꢈn các chꢍc năng cꢏa ñꢃi
tưꢄng
• ðꢒnh danh thꢊ hiꢈn sꢎ tꢋn tꢔi duy nhꢌt
cꢏa ñꢃi tưꢄng
10
5
ðꢃi tưꢄng : trꢔng thái
ꢀ
Trꢔng thái = tꢐp hꢄp các thuꢇc tính
ꢁ
Mꢜi thuꢇc tính mô tꢉ mꢇt ñꢘc tính
ꢁ
Tꢔi mꢇt thꢟi ñiꢊm cꢆ thꢊ, các thuꢇc
tính mang các giá trꢒ trong miꢗn xác
ñꢒnh
ꢁ
Ví dꢆ
• Mꢇt chiꢀc xe máy: màu xanh,ꢁ110ꢁcm3,
dream, 12000km,ꢁñꢍng yên, …
11
ðꢃi tưꢄng : hành vi
ꢀ
Hành vi = tꢐp hꢄp các phương thꢍc
ꢁ
Phương thꢍc: là mꢇt thao tác hoꢘc
ñưꢄc thꢎc hiꢈn bꢛi chính nó, hoꢘc
thꢎc hiꢈn khi có yêu cꢓu tꢝꢁmôiꢁ
ꢁ
ꢁ
Hành vi phꢆ thuꢇc vào trꢔng thái
Ví dꢆ:
• mꢇt xe máy có các hành vi: khꢛi ñꢇng,
chꢔy, …
12
6
Giao tiꢀp giꢙa các ñꢃi tưꢄng
ꢀ
Các ñꢃi tưꢄng giao tiꢀp vꢂi nhau
ꢁ
Gꢅi thông ñiꢈp (message) cho nhau
Thông ñiꢀp
ðꢁi tưꢃng A
ðꢁi tưꢃng B
ꢁ
Các loꢔi thông ñiꢈp
• hàm dꢎng (constructor)
• hàm hꢏy (destructor)
• hàm chꢠn lꢎa (get)
• hàm sꢅa ñꢕi (set)
• các hàm chꢍc năng khác
13
ðꢃi tưꢄng
ꢀ
ꢀ
Giꢙa các ñꢃi tưꢄng có mꢃi liên kꢀt
(link) vꢂi nhau
Ví dꢆ
Hꢆc
Nguyꢄn Văn A
ðꢅi hꢆc ðà Nꢇng
14
7
Lꢂp
ꢀ
Lꢂp là khái niꢈm dùng ñꢊ mô tꢉ mꢇt
tꢐp hꢄp các ñꢃi tưꢄng có cùng mꢇt
cꢌu trúc, cùng hành vi và có cùng
nhꢙng mꢃi quan hꢈ vꢂi các ñꢃi tưꢄng
khác
ꢀ
Lꢂp = các thuꢇc tính + các phương
thꢍc
15
Lꢂp
ꢀ
Lꢂp là mꢇt bưꢂc trꢝu tưꢄng hóa
ꢁ
Tìm kiꢀm các ñiꢊm giꢃng nhau, bꢑ qua các
ñiꢊm khác nhau cꢏa ñꢃi tưꢄng
Name
Age
changeAge
ꢁ
Trꢝu tưꢄng hóa làm giꢉm ñꢇ phꢍc tꢔp
16
8
Lꢂp
ꢀ
ꢀ
Quan hꢈ giꢙa các lꢂp: kꢀt hꢄp
Mꢇt kꢀt hꢄp là mꢇt tꢐp hꢄp các mꢃi
liên kꢀt giꢙa các ñꢃi tưꢄng
hꢆc
Sinh viên
ðꢅi hꢆc
17
Lꢂp &ꢁðꢃi tưꢄng
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ðꢃi tưꢄng là thꢊ hiꢈn (instance) cꢏa lꢂp
Giá trꢒ là thꢊ hiꢈn cꢏa thuꢇc tính
Liên kꢀt là thꢊ hiꢈn cꢏa kꢀt hꢄp
Lꢂp
ðꢃi tưꢄng
Kꢀt hꢄp
Liên kꢀt
18
9
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
Tính ñóng gói (encapsulation)
ꢁ
dꢙ liꢈu + xꢙ lý dꢙ liꢈu =ꢁñꢃi tưꢄng
thuꢇc tính + phương thꢍc = lꢂp
ꢁ
ꢀ
Ưu ñiꢊm
ꢁ
Hꢔn chꢀ ꢉnh hưꢛng khi có sꢎꢁthayꢁñꢕi cꢐp
nhꢐt
ꢁ
ꢁ
Ngăn cꢉn sꢎ truy cꢐp thông tin tꢝ bên ngoài
Che dꢌu thông tin
19
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
Tính thꢝa kꢀ (inheritance)
ꢁ
Mꢇt lꢂp ñưꢄc xây dꢎng tꢝ mꢇt hoꢘc nhiꢗu
lꢂp khác bꢖng viꢈc chia sꢡ các thuꢇc tính vàꢁ
phương thꢍc
ꢁ
Tꢕng quát hóa/chuyên biꢈt hóa
• Tꢕng quát hóa (generalization):ꢁñꢘt các tính chꢌt
chung cꢏa các lꢂp khác nhau vào mꢇt lꢂp cha
• Chuyên biꢈt hóa (specialization): tꢔo ra mꢇt lꢂp
con có các tính chꢌt riêng tꢝ lꢂp cha
20
10
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
ðơn thꢝa kꢀ: mꢇt lꢂp con chꢢ thꢝa kꢀ tꢝ mꢇt lꢂp cha duy
nhꢌt
XeÔtô
XeKhách
XeTꢈi
ꢀ
ꢀ
ꢀ
Lꢂp trꢝu tưꢄng hay lꢂp chung: XeÔtô
Lꢂp cꢆ thꢊ hay lꢂp chuyên biꢈt: XeKhách
Lꢂp chuyên biꢈt có thꢊ thay thꢀ lꢂp chung trong tꢌt cꢉ
các ꢍng dꢆng. Ví dꢆ: Ôtô tꢉi là mꢇt ôtô.
21
Các tính chꢌt cꢏaꢁHðT
ꢀ
ða thꢝa kꢀ: mꢇt lꢂp con thꢝa kꢀ tꢝ
nhiꢗu lꢂp cha khác nhau
Person
Personnel
Student
Reseacher
Teacher
Phd candidate
22
11
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
ða thꢝa kꢀ
ꢁ
ðꢆng ñꢇ tên các thuꢇc tính
X
a
Y
a
Z
a cꢊa X
a cꢊa Y
ꢁ
ða thꢝa kꢀꢁkhôngꢁñưꢄc chꢌp nhꢐn bꢛi mꢇt
sꢃ ngôn ngꢙ: Java
23
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
Ưu ñiꢊm cꢏa thꢝa kꢀ
ꢁ
Phân loꢔi các lꢂp: các lꢂp ñưꢄc phân
loꢔi, sꢣp xꢀp theo mꢇt thꢍ bꢐc ñꢊ dꢞ
quꢉn lí
ꢁ
xây dꢎng tꢝ các lꢂp cha
Tiꢀt kiꢈm thꢟi gian xây dꢎng, tránh
lꢘp lꢔi thông tin
24
12
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
Tính ña hình (polymorphism): cꢏa phương thꢍc, tꢍc
là khꢉꢁnăngꢁcác phương thꢍc khác nhau ñưꢄc thꢎc
hiꢈn ñꢊ trꢉ lꢟi cùng mꢇt yêu cꢓu
ꢀ
Mꢜi lꢂp con thꢝa kꢀꢁñꢘc tꢉ các phương thꢍc tꢝ lꢂp
cha, và các phương thꢍc này có thꢊꢁñưꢄc sꢙa ñꢕi
trong lꢂp con ñꢊ thꢎc hiꢈn các chꢍc năng riêng
trong lꢂp ñó
ꢀ
Mꢇt phương thꢍc (cùng mꢇt tên phương thꢍc) có
nhiꢗu dꢔng (ñꢒnh nghĩa) khác nhau trong các lꢂp
khác nhau
25
Các tính chꢌt cꢏa HðT
ꢀ
Ví dꢆ tính ña hình
ðaGiác
dienTich()
HìnhVuông
dienTich()
HìnhTamGiác
dienTich()
26
13
Nꢇi dung
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
Khái niꢈm cơ bꢉn hưꢂng ñꢃi tưꢄng
Biꢊu ñꢋ ca sꢅ dꢆng
Thiꢀt kꢀ cꢌu trúc tĩnh
Thiꢀt kꢀ cꢌu trúc ñꢇng
Sinh mã
27
Ca sꢅ dꢆng (Use case)
ꢀ
Bưꢂc ñꢓu tiên cꢏa phân tích yêu cꢓu
là xác ñꢒnh các ca sꢅ dꢆng cꢏa hꢈ
thꢃng
ꢀ
ꢀ
Mꢇt ca sꢈ dꢉng là mꢇt tương tác
Tꢐp hꢄp các ca sꢅ dꢆng là mô tꢉ toàn
bꢇ hꢈ thꢃng cꢓn xây dꢎng
28
14
Ca sꢅ dꢆng
ꢀ
ꢀ
Ví dꢆ: phát triꢁn mꢂt phꢃn mꢄm thꢅo
văn bꢅn
Các ca sꢅ dꢆng có thꢊ:
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
Nhꢆp văn bꢅn mꢀi
Sꢇa văn bꢅn ñã tꢈn tꢉi
Tꢉo mꢊc lꢊc
Chép ñoꢉn văn bꢅn
…
29
Ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Mꢇt ca sꢅ dꢆng tương ꢍng vꢂi mꢇt chꢍc
năng cꢏa hꢈ thꢃng dưꢂi góc nhìn cꢊa
ngưꢃi sꢈ dꢉng
ꢀ
Mꢇt ca sꢅ dꢆng có thꢊ lꢂn hoꢘc nhꢑ
tiêu cꢊa ngưꢃi sꢈ dꢉng ñưꢄc thꢑa mãn
bꢛi hꢈ thꢃng
30
15
Ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Cꢓn phân biꢈt các mꢉc tiêu cꢏa ngưꢟi sꢅ dꢆng và
các tương tác cꢏa hꢠ vꢂi hꢈ thꢃng
ꢁ
Mꢆc tiêu: cái mà ngưꢟi sꢅ dꢆng mong ñꢄi
ꢁ
Tương tác: kꢤ thuꢐt cho phép ñáp ꢍng mꢆc tiêu
ꢀ
ꢀ
Ví dꢆ
ꢁ
Mꢆc tiêu: có ñưꢋc mꢂt văn bꢅn trình bày ñꢌp
ꢁ
Tương tác: chꢍn ñꢎnh dꢉng trang, chꢍn font chꢏ, ñꢎnh
nghĩa các kiꢁu tiêu ñꢄ (heading), …
Thꢎc tꢀ, chúng ta xác ñꢒnh các mꢆc tiêu trưꢂc, sau
ñó chꢠn tꢐp hꢄp các tương tác ñáp ꢍng các mꢆc
tiêu ñó
31
Ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Ví dꢆ: cꢓn xây dꢎng mꢇt hꢈ thꢃng ATM cho phép rút
tiꢗn
ꢀ
Có thꢊ có vài tương tác chung trong mꢇt kꢒch bꢉn sau:
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ðưa thꢥ vào
Nhꢐp mã PIN
Khꢚng ñꢒnh sꢃ tiꢗn rút
Lꢌy thꢥ ra
Lꢌy tiꢗn
Lꢌy phiꢀu rút tiꢗn
ꢀ
Các tương tác trên có là các ca sꢅ dꢆng không ?
32
16
Ca sꢅ dꢆng
ꢀ
ꢀ
ꢀ
Câu trꢉ lꢟi: không.
Tꢔi sao ?
Vì chꢚng hꢔn “Nhꢐp mã PIN” không ñáp ꢍng mꢇt mꢆc
tiêu nào cꢏa ngưꢟi sꢅ dꢆng.
ꢀ
Mꢆc tiêu cꢏa ngưꢟi sꢅ dꢆng là “Rút tiꢗn”, vꢐy ñó nên
là mꢇt ca sꢅ dꢆng.
33
Tác nhân (Actor)
ꢀ
Tác nhân ñóng vai trò mꢇt ngưꢟi sꢅ dꢆng hoꢘc mꢇt
thꢎc thꢊ bên ngoài tương tác vꢂi hꢈ thꢃng
ꢀ
Ví dꢆ: Cꢃn phát triꢁn hꢐ thꢑng tính tiꢄn ꢒ siêu thꢎ
ꢁ
Các tác nhân có thꢊ là: Khách hàng, Ngưꢓi bán hàng,
Ngưꢓi quꢅn lý, Kho hàng
(user)
ꢁ
Nhiꢗu ngưꢟi sꢅ dꢆng có thꢊ tương ꢍng mꢇt tác nhân:
nhiꢄu ngưꢓi bán hàng khác nhau ñóng cùng vai trò
ñꢑi vꢀi hꢐ thꢑng
ꢁ
Mꢇt ngưꢟi sꢅ dꢆng có thꢊ tương ꢍng vꢂi nhiꢗu tác
nhân khác nhau: cùng mꢂt ngưꢓi có thꢁ ñꢈng thꢓi
ñóng hai vai trò là ngưꢓi bán hàng và ngưꢓi quꢅn lý
34
17
Tác nhân
ꢀ
ꢀ
Tác nhân không nhꢌt thiꢀt luôn luôn là
con ngưꢟi
Tác nhân có thꢊ là môi trưꢟng, hꢈ
thꢃng khác, thꢎc thꢊ bên ngoài tương
tác vꢂi hꢈ thꢃng
ꢀ
Ví dꢆ
ꢁ
Kho hàng là có thꢊ mꢇt cơ sꢛ dꢙ liꢈu
35
ðꢘc tꢉ ca sꢅ dꢆng
ꢀ
ðꢘc tꢉ ñiꢊn hình cꢏa mꢇt ca sꢅ dꢆng:
ꢁ
Ca sꢅ dꢆng: tên ca sꢅ dꢆng thưꢟng bꢣt ñꢓu bꢛi mꢇt
ñꢇng tꢝ
ꢁ
ꢁ
Các tác nhân: danh sách các tác nhân liên quan
Mô tꢉ: tóm tꢣt các xꢅ lý cꢓn thꢎc hiꢈn
ꢁ
ꢁ
Các tác nhân: Khách hàng, Ngưꢓi bán hàng
Mô tꢋ: Mꢇt khách hàng sau khi ñã chꢠn các mꢘt hàng,
mang giꢑ hàng ñꢀn quꢓy thu tiꢗn. Ngưꢓi bán hàng ghi nhꢐn
các mꢘt hàng, thông báo tꢕng sꢃ tiꢗn, thu tiꢗn và trꢉ tiꢗn
còn lꢔi cho khách hàng. Khách hàng mang hàng ñi.
36
18
ðꢘc tꢉ ca sꢅ dꢆng
ꢀ
ðꢘc tꢉ ca sꢅ dꢆng có thꢊ thêm:
ꢁ
Tham chiꢀu (reference) ñꢀn mꢆc liên quan trong ñꢘc tꢉ yêu cꢓu
ꢁ
ðiꢗu kiꢈn trưꢂc và ñiꢗu kiꢈn sau khi thꢎc hiꢈn ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Ví dꢆ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
Ca sꢈ dꢉng: Mua hàng
Các tác nhân: Khách hàng, Ngưꢓi bán hàng
Tham chiꢌu: R1.2, R2.3
ðiꢍu kiꢁn trưꢎc: Ngưꢟi bán hàng ñã ñăng nhꢐp thành công.
ðiꢍu kiꢁn sau: Các mꢘt hàng bán ñã ñưꢄc ghi nhꢐn và ñã ghi
nhꢐn thanh toán tiꢗn.
ꢁ
Mô tꢋ: Mꢇt khách hàng sau khi ñã chꢠn các mꢘt hàng, mang giꢑ
hàng ñꢀn quꢓy thu tiꢗn. Ngưꢓi bán hàng ghi nhꢐn các mꢘt hàng,
thông báo tꢕng sꢃ tiꢗn, thu tiꢗn và trꢉ tiꢗn còn lꢔi cho khách hàng.
Khách hàng mang hàng ñi.
37
ðꢘc tꢉ ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Ngoài ra, ñꢃi vꢂi mꢜi ca sꢅ dꢆng ta có thꢊ xây dꢎng
mꢇt kꢒch bꢉn (scenario) hành ñꢇng mô tꢉ các sꢎ
kiꢈn xꢉy ra
ꢀ
Kꢒch bꢉn: gꢋm các sꢎ kiꢈn chính và các sꢎ kiꢈn
ngoꢔi lꢈ
ꢁ
Luꢋng tương ꢍng vꢂi các tác nhân
Luꢋng tương ꢍng vꢂi hꢈ thꢃng
ꢁ
38
19
ðꢘc tꢉ ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Các sꢎ kiꢈn chính
Hành ñꢀng cꢁa tác nhân
Hành ñꢀng cꢁa hꢂ thꢃng
1. Mꢋt khách hàngꢌñưaꢌ
hàng ñã chꢆn mua ñꢍn quꢎy
tính tiꢏn.
3. Xác ñꢔnh mꢒt hàng, hiꢓn thꢔ
các thông tin và giá mꢒt hàng.
2. Ngưꢀi bán hàng ghi nhꢐn
tꢑng mꢒt hàng.
Sꢁ này ñưꢃc hiꢓn thꢔ.
Nꢍu mꢋt mꢒt hàng có sꢁꢌ
lưꢃng nhiꢏu hơn mꢋt thì
ngưꢀi bán hàng có thꢓ nhꢐp
vào mꢋt sꢁ.
39
ðꢘc tꢉ ca sꢅ dꢆng
ꢀ
Các sꢎ kiꢈn chính (tiꢀp)
Hành ñꢀng cꢁa tác nhân
Hành ñꢀng cꢁa hꢂ thꢃng
5. Tính và hiꢓn thꢔ tꢉng sꢁ
4. Sau khi ñã ghi nhꢐn tꢕt
cꢈ các mꢒt hàng, ngưꢀi bán tiꢏn.
ghi nhꢐn hàng.
6. Ngưꢀi bán hàng thông
báo tꢉng sꢁ tiꢏn phꢈi trꢈ cho
khách hàng.
7. Khách hàng trꢈ tiꢏn cho
ngưꢀi bán hàng.
40
20
Tải về để xem bản đầy đủ
77 trang
10400
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Nhập môn Công nghệ phần mềm - Chương 7: Thiết kế hướng đối tượng - Sử dụng UML - Nguyễn Thanh Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_nhap_mon_cong_nghe_phan_mem_chuong_7_thiet_ke_huon.pdf
