Đề cương chi tiết học phần Phân tích và thiết kế phần mềm (Software Analysis and Design)

BM01.QT02/ĐNT-ĐT

TRƯỜNG ĐH NGOẠI NGỮ - TIN HỌC TP.HCM

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh Phúc

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

1. Thông tin chung về học phần

- Tên học phần

: Phân tích và thiết kế phần mềm (Software Analysis and

Design)

- Mã số học phần : 1250084

- Số tín chỉ học phần : 4 (3 + 1) tín chỉ

- Thuộc chương trình đào tạo của bậc, ngành: Bậc Đại học, ngành Công nghệ thông tin

- Số tiết học phần :

.

Nghe giảng lý thuyết

Làm bài tập trên lớp

Thảo luận

: 45 tiết

: 0 tiết

Thực hành, thực tập (ở phòng thực hành, phòng Lab,...): 30 tiết

Hoạt động theo nhóm : 0 tiết

Thực tế:

Tự học

: 0 tiết

: 120 giờ

- Đơn vị phụ trách học phần: Bộ môn Công nghệ phần mềm / Khoa Công nghệ

thông tin

2. Học phần trước: Lập trình trên Windows

3. Mục tiêu của học phần:

Sau khi hoàn thành môn học này, sinh viên có thể có được các kĩ năng sau:

- Về kiến thức: nắm được đầy đủ các bước chính trong quá trình phân tích và thiết kế

phần mềm. Sinh viên biết cách phân tích các yêu cầu phần mềm, mô hình hóa yêu cầu

từ đó xây dựng các lược đồ phân tích tạo cơ sở cho bước thiết kế phần mềm (kể cả

thiết kế CSDL). Hiểu được nguyên tắc phân tích và thiết kế hướng đối tượng.

- Về kĩ năng: sử dụng thành thạo các lược đồ (UML) để mô hình hóa các yêu cầu phục

vụ cho quá trình phân tích. Biết vận dụng kiến thức lập trình hướng đối tượng hỗ trợ

cho quá trình xây dựng phần mềm. Sinh viên sẽ nắm rõ các qui tắc trong thiết kế giao

diện đế ứng dụng trong thực tế và biết chọn lọc các kiến trúc phần mềm phù hợp ứng

với từng điều kiện cụ thể. Sinh viên biết vận dụng kiến thức đã học để xây dựng các cơ

sở dữ liệu hỗ trợ cho việc lưu trữ dữ liệu.

- Về thái độ: Tin tưởng vào ý nghĩa khoa học cũng như giá trị thực tế của kiến thức

môn học trong việc áp dụng vào quá trình xây dựng các hệ thống phần mềm hoàn

chỉnh và có thể áp dụng cho nghiên cứu khoa học chuyên sâu về sau. Xây dựng tinh

thần có trách nhiệm với công việc mà mình thực hiện cũng như trách nhiệm với tập thể

khi làm việc nhóm. Đảm bảo chất lượng của phần mềm được xây dựng.

1

4. Chuẩn đầu ra:

Nội dung

Đáp ứng CĐR

CTĐT

4.1.1. Nắm được kiến thức cơ bản về các khái K1

niệm liên quan tới phần mềm

4.1.2. Nắm vững kiến thức lập trình hướng đối K2

tượng (OOP)

4.1.3. Biết rõ các phương pháp thu thập yêu cầu K2

4.1.4. Nắm vững phương pháp phân tích và thiết K2

kế hướng đối tượng (OOAD)

Kiến thức

4.1.5. Nắm vững các dạng lược đồ (UML) được K2

sử dụng trong quá trình phân tích để mô hình

hóa cũng như thiết kế

4.1.6 Hiểu được một số qui tắc cơ bản trong K3

thiết kế giao diện, kiến trúc và CSDL

4.2.1. Biết cách thu thập yêu cầu

S1

4.2.2. Biết cách phân tích và mô hình hóa yêu S2

cầu, xây dựng các tài liệu mô hình hóa

4.2.3. Có kĩ năng xây dựng các lược đồ yêu cầu, S2

lược đồ lớp phân tích

Kỹ năng

4.2.4. Có kĩ năng thiết kế một phần mềm hoàn S2

chỉnh dựa trên những đặc tả và phân tích đã có

(kể cả CSDL)

4.3.1. Nhìn nhận đúng vai trò của môn học cho A2

công việc tương lai

Thái độ

4.3.2. Tự tin và chủ động trong công việc, tham A3

gia tích cực vào các hoạt động nghiên cứu cập

nhật kiến thức

5. Mô tả tóm tắt nội dung học phần:

Thiết kế và phân tích phần mềm là học phần được xây dựng nhằm cung cấp

những kiến thức chính yếu cho các giai đoạn thiết kế và phân tích phần mềm. Thông

qua học phần, sinh viên sẽ có cơ hội ôn lại các khái niệm liên quan đến phần mềm, các

qui trình phát triển phần mềm, các kĩ thuật cơ bản trong lấy yêu cầu và phương pháp

lập trình hướng đối tượng. Quan trọng hơn, học phần sẽ chú trọng đến kĩ thuật phân

tích và thiết kế phần mềm theo hướng đối tượng thông qua sử dụng các lược đồ UML.

Môn học sẽ giới thiệu các kiến trúc phần mềm thông dụng cũng như giới thiệu một số

phương pháp để đảm bảo tính linh hoạt cũng như khả năng mở rộng phần mềm trong

tương lai.

2

6. Nội dung và lịch trình giảng dạy:

- Các học phần lý thuyết:

Buổi/

Tiết

Hoạt động của

giảng viên

Hoạt động của

sinh viên

Giáo trình

chính

Tài liệu

tham khảo

Nội dung

Ghi chú

1

Chương 1: Giới thiệu

- Thuyết giảng

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 1

Giải quyết

mục tiêu

1.1 Các khái niệm cơ bản

- Phần mềm, tính chất phần mềm

- Công nghệ phần mềm

4.1.1, 4.3.1

- Các vấn đề liên quan đến đạo

đức khi thiết kế phần mềm

1.2 Qui trình xây dựng phần mềm

- Mô hình waterfall, phát triển gia

tăng, mô hình xoắn ốc ...

[1] Chương 2

- Những hành vi chính trong quá

trình phát triển phần mềm

- Một số khái niệm quan trọng về

phân tích và thiết kế phần mềm

2

Chương 2: Tổng quan về hướng

đối tượng

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 1

Giải quyết

mục tiêu

- Đưa ra các ví dụ minh

họa cụ thể

4.1.2, 4.3.1

2.1 Các khái niệm lập trình hướng

đối tượng

2.2 Các tính chất trong lập trình

hướng đối tượng (tính bao đóng,

đa xạ, thừa kế ...)

3

Đưa các ví dụ tương ứng

3

Chương 3: Yêu cầu phần mềm

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 5

[3] Chương 1

Giải quyết

mục tiêu

3.1 Các khái niệm về yêu cầu

- Phân loại yêu cầu

4.1.3, 4.2.1

- Tài liệu hóa yêu cầu

- Kiểm định yêu cầu

3.2 Giới thiệu một số kĩ thuật lấy

yêu cầu

4

Chương 4: Mô hình hóa hệ thống - Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

4.1 Giới thiệu về UML

- Giới thiệu 9 loại diagrams cơ

bản

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

- Làm 1 số bài tập ví dụ

tại lớp

[1] Chương 5

[3] Chương 2

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

4.2.1, 4.2.2

- Ví dụ và trường hợp sử dụng

4.2 Mô hình hóa yêu cầu

- Lược đồ UseCase, các thành

phần và các mối liên hệ

5

Chương 4 (tiếp theo)

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 5

[1] Chương 6

(Mục 6.1, 6.2,

6.3)

[3] Chương 2

[3] Chương 3

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

4.2 Lược đồ UseCase, các thành

phần và các mối liên hệ (tt)

4.2.2, 4.2.3

4.3 Mô hình hóa dựa trên ngữ

cảnh

4.4 Các lược đồ hỗ trợ UseCase

4

- Activity Diagram

6

Chương 5: Phân tích hướng đối

tượng

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

- Làm 1 số bài tập ví dụ

tại lớp

[1] Chương 6

(Mục 6.5)

[3] Chương 1,2

Giải quyết

mục tiêu

4.1.4,

5.1 Phân tích UseCase, nhận diện

lớp phân tích

4.1.5, 4.2.3

5.2 Lược đồ cộng tác

5.3 Phân tích Class

- Nhận diện thuộc tính

- Nhận diện các quan hệ

- Nhận diện các tác vụ

5.4 Phân tích Package

Chương 6: Thiết kế

7

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 6

(Mục 6.5)

[1] Chương 8,

Chương 9

[3] Chương

4,5,6,7

Giải quyết

mục tiêu

4.1.4,

6.1 Thiết kế trong ngữ cảnh phát

triển phần mềm

4.1.5,

4.2.3, 4.2.4

6.2 Một số khái niệm cơ bản về

thiết kế

6.3 Mô hình thiết kế

- Lớp thiết kế

- Các lược đồ Class thiết kế, lược

đồ tương tác (Sequence diagram,

state)

5

8

Chương 7: Thiết kế giao diện

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 11

Giải quyết

mục tiêu

7.1 Một số quy tắc trong thiết kế

giao diện

4.2.4, 4.1.6

7.2 Phân tích và thiết kế giao diện

7.3 Các ví dụ

9

Chương 8: Thiết kế kiến trúc

8.1 Các khái niệm về kiến trúc

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 9

[1] Chương 13

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

4.1.6,

8.2 Một số kiến trúc thông dụng

cũng như đặc điểm

4.2.1, 4.2.4

- Client Server

10

Chương 8: Thiết kế kiến trúc (tiếp - Thuyết giảng

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[1] Chương 9

[1] Chương 13

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

theo)

- Đặt câu hỏi

8.2 Một số kiến trúc thông dụng

cũng như đặc điểm

- MVC

4.1.6,

4.2.1, 4.2.4

- Đa lớp (multi-layered), đa tầng

(multi-tired)

8.3 Một số quy tắc khi thiết kế

kiến trúc

11

Chương 9: Thiết kế CSDL lưu trữ - Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

9.1 Các khái niệm về CSDL quan

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[4] Chương 2,

Chương 3,

Chương 5

Giải quyết

mục tiêu

4.1.6, 4.2.4

6

hệ

9.2 Các thao tác chính trên CSDL

- DDL

- DML

12

Chương 9: Thiết kế CSDL lưu trữ - Thuyết giảng

- Nghe giảng, ghi chú

- Trả lời câu hỏi

[4] Chương 10

Giải quyết

mục tiêu

(tt)

- Đặt câu hỏi

4.1.6, 4.2.4

9.2 Các thao tác chính trên CSDL

- Nhóm lệnh DML (tt)

9.3 Một số qui tắc chuẩn hóa dữ

liệu

13

14

Chương 10: Giới thiệu một số

mẫu thiết kế (design patterns)

thông dụng

- Thuyết giảng

- Nghe giảng, ghi chú

[2] Chương 1-3

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5, 4.2.4

- Adapter

- Composite

- Proxy

Chương 10: Giới thiệu một số

mẫu thiết kế (design patterns)

thông dụng

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

[2] Chương 1-5

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5

- Decorator

- Bridge

- Singleton

7

15

Ôn tập

- Thuyết giảng

- Đặt câu hỏi

- Nghe giảng, ghi chú

Giải quyết

mục tiêu

4.3.1

- Các học phần thực hành:

Buổi/

Tiết

Hoạt động của

giảng viên

- Thuyết giảng

- Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

hiện

Hoạt động của

sinh viên

- Nghe giảng, ghi chú

Giáo trình

chính

[1] Chương 5

Tài liệu

tham khảo

[3] Chương 2

Nội dung

Ghi chú

1

Bài 1: Phân tích và mô hình hóa

các yêu cầu từ một requirement

cho trước

Giải quyết

mục tiêu

4.1.3,

- Thực hành trên máy

- Sử dụng UseCase Diagram

- Thực hành vẽ UseCase Diagram

4.2.1

2

Bài 2: Phân tích và mô hình hóa

yêu cầu (tt), kết hợp vẽ lược đồ

hoạt động để mổ tả luồng thực thi

của từng use case

- Thuyết giảng

- Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

hiện - Thực hành trên máy

- Nghe giảng, ghi chú

[1] Chương 5

[3] Chương 2,3

Giải quyết

mục tiêu

4.1.3,

4.2.1

- Sử dụng UseCase Diagram

- Sử dụng Activity Diagram

- Thực hành vẽ UseCase Diagram

và Activity Diagram cho một yêu

cầu cụ thể

3

Bài 3: Phân tích hướng đối tượng - Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

[1] Chương 6

(Mục 6.5)

[3] Chương 4,5

Giải quyết

mục tiêu

4.1.4,

- Xác định lớp phân tích

- Xác định các thuộc tính, tác vụ,

quan hệ

hiện

- Thực hành trên máy

4.1.5,

4.2.3

Tiếp tục thực hiện dựa trên kết

quả của 2 buổi thực hành 1 và 2

8

4

Bài 4:

- Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

hiện - Thực hành trên máy

[1] Chương 6

(Mục 6.5)

[3] Chương 4,5,7 Giải quyết

Phân tích – thiết kế hướng đối

tượng

- Xác định lớp phân tích

- Xác định các thuộc tính, tác vụ,

quan hệ

mục tiêu

4.1.4,

4.1.5,

4.1.6,

4.2.3

Tiếp tục thực hiện dựa trên kết

quả của 2 buổi thực hành 3

- Xây dựng các lược đồ trạng thái,

lược đồ tuần tự để hỗ trợ xác định

các tác vụ chi tiết cho từng lớp

- Thực hành vẽ sơ đồ tuần tự

5

6

Bài 5: Thiết kế giao diện (Screen - Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

[1] Chương 11

Giải quyết

mục tiêu

4.1.6,

Design) cho phần yêu cầu đã

được thực hành ở những buổi

trước. Áp dụng các nguyên tắc về

thiết kế đã được trình bày ở lớp

hiện

- Vẽ minh họa

- Thực hành trên máy

4.2.4

- Vẽ Mockup Screen

Bài 6: Chọn lựa và hiện thực kiến - Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

[1] Chương 9

[1] Chương 13

[3][4]

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

trúc phù hợp với yêu cầu đề bài

hiện

- Thực hành trên máy

- Hiện thực các lớp xử lý, lớp

giao diện và lớp thao tác dữ liệu

- Ngôn ngữ sử dụng là C#

4.2.1,

4.2.4

9

7

8

Bài 7:

- Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

hiện - Thực hành trên máy

[1] Chương 9

[1] Chương 13

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

4.1.6,

4.2.1,

- Hiện thực các lớp xử lý, lớp

giao diện và lớp thao tác dữ liệu

- Ngôn ngữ sử dụng là C#

(tiếp tục hoàn thiện nội dung

trong buổi 6)

4.2.4

Bài 8: Thiết kế CSDL từ quá trình - Hướng dẫn sinh viên thực - Trả lời câu hỏi

phân tích các lược đồ lớp tương

ứng

[4] Chương 2,

Chương 3,

Chương 5,

Chương 10

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

hiện

- Thực hành trên máy

4.2.1,

- Thực hành vẽ lược đồ dữ liệu

mức luận lý, vật lý

4.2.4

- Sử dụng MS SQL Server 2008

để tạo CSDL và lưu trữ

9

Bài 9: Hoàn thiện toàn bộ chương - Hướng dẫn sinh viên thực - Thực hành trên máy

Giải quyết

mục tiêu

4.1.5,

trình

hiện

4.2.1,

4.2.4

10

Bài 10: Thi thực hành

- Nghe báo cáo kết quả

thực hành và chấm điểm

- Từng nhóm lần lượt báo

cáo kết quả

10

7. Nhiệm vụ của sinh viên:

Sinh viên phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:

- Thực hiện đầy đủ các bài tập nhóm/ bài tập và được đánh giá kết quả thực hiện.

- Tham dự kiểm tra giữa học kỳ.

- Tham dự thi kết thúc học phần.

- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học.

8. Đánh giá kết quả học tập của sinh viên:

8.1. Cách đánh giá

Sinh viên được đánh giá tích lũy học phần như sau:

TT Thành Điểm thành phần

phần

Quy định

Trọng

số

Mục

tiêu

4.3.1,

4.3.2

Điểm chuyên cần

Tham dự các buổi học trên lớp

Từ 4.2.1

đến

4.2.4

Từ 4.1.1

đến

4.1.6

Từ 4.1.1

đến

4.3.2

- Báo cáo/kỹ năng, kỹ xảo thực

hành

- Tham gia và hoàn thành các

buổi thực hành

1

2

Giữa kì

Cuối kì

30%

70%

Điểm thực hành

Điểm thi kết thúc

học phần

Đồ án

8.2. Cách tính điểm

- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc học phần được chấm theo thang

điểm 10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến 0.5.

- Điểm học phần là tổng điểm của tất cả các điểm đánh giá thành phần của học phần

nhân với trọng số tương ứng. Điểm học phần theo thang điểm 10 làm tròn đến một

chữ số thập phân.

9. Tài liệu học tập:

9.1. Giáo trình chính:

[1] Software Engineering: A Practitioner's Approach, Roger. S Pressman, McGraw-

Hill Higher Education, 2015

9.2. Tài liệu tham khảo:

[2] “C# Design Pattern Essentials”, Tony Bevis, Ability First Limited, 2012

[3] Learning UML, Russ Miles, Kim Hamilton, O'Reilly Media, 2006

[4] Fundamentals of Database Systems 4^thEdition - Ramez Elmasri & Navathe,

Pearson, 2016.

11

10. Hướng dẫn sinh viên tự học:

Lý

Thực

Tuần/

Nội dung

Buổi

thuyết hành

(tiết)

Nhiệm vụ của sinh viên

Nghiên cứu trước

(tiết)

1

Chương 1: Giới thiệu

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.2 Qui trình xây dựng phần

mềm

3

0

[1] Chương 1, Chương 2

2

Chương 2: Tổng quan về

hướng đối tượng

3

0

Nghiên cứu trước

[2] Chương 1

2.1 Các khái niệm lập trình

hướng đối tượng

2.2 Các tính chất trong lập

trình hướng đối tượng (tính

bao đóng, đa xạ, thừa kế ...)

3

Chương 3: Yêu cầu phần

mềm

3

6

Nghiên cứu trước

[1] Chương 5

3.1 Các khái niệm về yêu cầu

3.2 Giới thiệu một số kĩ thuật

lấy yêu cầu

4-5

Chương 4: Mô hình hóa hệ

thống

6

3

Nghiên cứu trước

[1] Chương 5

[1] Chương 6 (Mục 6.1, 6.2,

6.3)

4.1 Giới thiệu về UML

4.2 Mô hình hóa yêu cầu

6

Chương 5: Phân tích hướng

đối tượng

Nghiên cứu trước

[1] Chương 6 (Mục 6.5)

5.1 Phân tích UseCase, nhận

diện lớp phân tích

5.2 Lược đồ cộng tác

5.3 Phân tích Class

5.4 Phân tích Package

7

8

Chương 6: Thiết kế

3

6

3

Nghiên cứu trước

[1] Chương 6 (Mục 6.5)

[1] Chương 8, Chương 9

6.1 Thiết kế trong ngữ cảnh

phát triển phần mềm

6.2 Một số khái niệm cơ bản

về thiết kế

6.3 Mô hình thiết kế

Chương 7: Thiết kế giao

diện

Nghiên cứu trước

[1] Chương 11

12

7.1 Một số quy tắc trong thiết

kế giao diện

7.2 Phân tích và thiết kế giao

diện

7.3 Các ví dụ

9-10 Chương 8: Thiết kế kiến

trúc

6

3

6

Nghiên cứu trước

[1] Chương 9

[1] Chương 13

8.1 Các khái niệm về kiến trúc

8.2 Một số kiến trúc thông

dụng cũng như đặc điểm

11-12 Chương 9: Thiết kế CSDL

lưu trữ

Nghiên cứu trước

[4] Chương 2, Chương 3, Chương

5, Chương 10

9.1 Các khái niệm về CSDL

quan hệ

9.2 Các thao tác chính trên

CSDL

9.3 Một số qui tắc chuẩn hóa

CSDL

13-14 Chương 10: Giới thiệu một

số mẫu thiết kế (design

6

3

0

Nghiên cứu trước

[2] Chương [1-5]

patterns) thông dụng

15

Ôn tập

Ôn lại toàn bộ nội dung các

chương đã học

Ngày… tháng…. Năm 201

Trưởng khoa

Ngày… tháng…. Năm 201

Trưởng Bộ môn

Ngày… tháng…. Năm 2016

Người biên soạn

(Ký và ghi rõ họ tên)

NGUYỄN THANH VŨ

Ngày… tháng…. Năm 201

Ban giám hiệu

13