Bài giảng Phát triển vận hành bảo trì phần mềm - Chương 2: Nền tảng của sự thay đổi phần mềm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

KHOA CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM

PHÁT TRIỂN VẬN HÀNH BẢO

TRÌ PHẦN MỀM

ThS. NGUYỄN THỊ THANH TRÚC

Khoa Công Nghệ Phần Mềm

1

UIT-VNUHCM 2009

Nội dung (Chương 2)

Nền tảng của sự thay đổi phần mềm

Mối liên quan kinh tế của việc cập nhật phần mềm

Giải pháp tiềm năng đối với vấn đề bảo trì

Thảo luận và làm bài tập

Q&A

2

Company Logo

UIT-VNUHCM 2009

Chương 2:

NỀN TẢNG CỦA SỰ THAY ĐỔI PHẦN MỀM

2.1 Nền tảng của sự thay đổi phần mềm

2.2 Mối liên quan kinh tế của việc cập nhật phần mềm

2.3 Giải pháp tiềm năng đối với vấn đề bảo trì

3

UIT-VNUHCM 2009

Chương 2:

NỀN TẢNG CỦA SỰ THAY ĐỔI PHẦN MỀM

1. NỀN TẢNG SỰ THAY ĐỔI PHẨN MỀM

o Sự thay đổi phần mềm

o Phân loại sự thay đổi

 Corrective Change (Thay đổi hiệu chỉnh)

 Adaptive Change (Thay đổi thích nghi)

2. MỐI LIÊN HỆ KINH TẾ CỦA ViỆC CẬP NHẬT PHẦN MỀM

o Giới hạn đối với sự thay đổi

o Hạn chế tài nguyên

o Chất lượng của hệ thống tồn tại

o Chiến lược tổ chức

o Tính trì trệ (không thay đổi)

3. GiẢI PHÁP TiỀM NĂNG ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ BẢO TRÌ

o cấp phát Ngân sách và Nỗ lực (Effort)

o Hoàn chỉnh thay thế hệ thống

o Bảo trì hệ thống tồn tại

4

UIT-VNUHCM 2009

2.1 NỀN TẢNG CỦA SỰ THAY ĐỔI PHẦN MỀM

Sự thay đổi phần mềm

o Tiến hoá phần mềm

Loại phần mềm

Luật tiến hoá

Phân loại những thay đổi

o Thay đổi hiệu chỉnh (Corrective Change)

o Thay đổi thích nghi (Adaptive Change)

o Thay đổi hoàn chỉnh (Perfective Change)

o Thay đổi ngăn ngừa (Preventive Change)

 Tầm quan trọng của việc phân loại

 Cho ví dụ cho mỗi loại?

5

UIT-VNUHCM 2009

Định nghĩa

E-type system

o the criteria for acceptability is based on its performance

in a real world situation.

S-type system

o the criteria for acceptability is that it is correct relative to

an absolute specification

On-going support

o a service offered to customers to assist their continuing

use of a product

Ripple effect

o consequences of an action in one place, occurring

elsewhere

6

UIT-VNUHCM 2009

Luật đầu tiên của Công nghệ phần mềm

“No matter where you are in the

system life cycle, the system will

change, and the desire to change it

will persist throughout the life cycle”

Bersoff et al. (1980)

7

UIT-VNUHCM 2009

Nguồn của sự thay đổi

Những điều kiện kinh doanh và thị trường mới gây

ra thay đổi những yêu cầu sản phẩm và qui tắc

nghiệp vụ (business rules)

Khách hàng mới cần thay đổi nhu cầu dữ liệu,

chức năng hay dịch vụ phân phối bởi hệ thống

Tái tổ chức hay cắt giảm kinh doanh mà thay đổi

ưu tiên và cấu trúc nhóm (team)

Ràng buộc ngân sách và lịch trình gây ra tái định

nghĩa hệ thống

HẦU HẾT SỰ THAY ĐỔI LÀ CÓ LÝ DO CHÍNH

ĐÁNG

8

UIT-VNUHCM 2009

Thay đổi hiệu chỉnh (Corrective Change)

Thay đổi hiệu chỉnh ám chỉ đến cập nhật khởi

nguồn từ dò lỗi trong phần mềm

Dò lỗi có thể kết quả từ lỗi thiết kế, lỗi logic hay lỗi

chương trình

o Lỗi thiết kế (Design)

Thay đổi không chính xác, hoàn chỉnh, truyền thông sai

lệch hay yêu cầu thay đổi hiểu nhầm

o Lỗi logic

Kết quả từ kiểm thử không hợp lệ, dữ liệu thử, thực thi

không đúng thiết kế, lỗi luồng logic

o Lỗi cài đặt (coding)

Gây ra bởi thực thi không chính xác thiết kế chi tiết

mức logic và sử dùng không chính xác logic của

chương trình nguồn.

9

UIT-VNUHCM 2009

Thay đổi thích nghi (Adaptive change)

Để thích nghi phần mềm với bất kỳ thay đổi môi

trường

Kết quả khởi nguồn từ loại bỏ software, hardware

khác biệt, phần mềm nền, trình biên dịch, hệ điều

hành

Kết quả từ thay đổi máy ảo (virtual machine), thêm

tiện ích cho hệ điều hành, lưu không gian đĩa, khôi

phục sự cố lỗi

 Thay đổi hệ thống phần mềm liên quan khu vực

(areas), ví dụ: giao dịch ngân hàng, kinh doanh

10

UIT-VNUHCM 2009

Thay đổi hoàn chỉnh (Perfective Change)

Mở rộng những yêu cầu tồn tại của hệ thống

Xuất phát từ thêm mới chức năng hay tinh chế

chức năng đã cung cấp, một số chức năng có thể

bị bỏ đi.

11

UIT-VNUHCM 2009

Thay đổi ngăn ngừa (Preventive change)

Đề cập đến vấn đề làm hỏng (giảm giá trị) cấu trúc

Ngăn chức năng lạ hay cải thiện khả năng bảo trì của

phần mềm

Gồm: tái cấu trúc mã nguồn, tối ưu mã nguồn và cập

nhật sưu liệu

12

UIT-VNUHCM 2009

Tầm quan trọng của phân loại thay đổi phần mềm

Về nguyên tắc, những hoạt động bảo trì được

phận loại cách riêng lẻ

Tuy nhiên trong thực tế, những thay đổi luôn

quấn vào nhau

Một vài thay đổi đòi đáp ứng nhanh hơn những

cái khác

Việc hiểu bản chất của thay đổi được thực thi

mang lại độ ưu tiên hiệu quả của những yêu cầu

thay đổi.

13

UIT-VNUHCM 2009

Mối liên hệ giữa các loại thay đổi phần mềm

14

UIT-VNUHCM 2009

15

UIT-VNUHCM 2009

Bảo trì và SDLC

Qui trình phát triển phần mềm Waterfall, chúng ta

có họp ở mỗi cuối qui trình và được bỏ qua trong

mô tả qui trình

Chu trình cải tiến hơn như Spiral Model,bảo trì

phù hợp nhiều vị trí nổi bật

Bảo trì vẫn liên quan đến khía cạnh của SDLC

Ví dụ: Pressman không có chương cụ thể về Bảo

Trì, Somerville có 15 trang trong 742 trang

16

UIT-VNUHCM 2009

Loại chương trình

 Chương trình S-type (“Specifiable”)

Source: Adapted from Lehman 1980, pp1061-1063

o Vấn đề được khẳng định hình thức và hoàn chỉnh

o Chấp nhận: Chương trình có chính xác như đặc tả của nó?

o Phần mềm này không tiến triển.

 Thay đổi đặc tả định nghĩa vấn đề mới, như vậy một chương trình mới

 Chương trình P-type (“Problem-solving”)

o Khẳng định không chính xác vấn đề thế giới thực

o Chấp nhận: Chương trình là giải pháp có thể chấp nhận đối với vấn đề?

o Phần mềm này xem như tiến triển liên tục

 Bởi giải pháp không bao giờ hoàn hảo, và có thể cải tiến

 Bởi thế giới thực thay đổi và vấn đề thay đổi

 Chương trình E-type (“Embedded”)

o Một hệ thống trở thành một phần thế giới nó được mô hình hoá

o Chấp nhận: phụ thuộc toàn bộ vào ý kiến và phán xét

o Phần mềm này vốn đã tiến hoá

 Thay đổi trong phần mềm và thế giới tác động lẫn nhau

17

UIT-VNUHCM 2009

Source: Adapted from Lehman 1980, pp1061-1063

formal

statement

of problem

may

relate

to

controls the

production

of

P-type

real

world

change

real

PROGRAM

world

abstract

view of world

provides

solution

maybe of

interest to

change

compare

S-type

E-type

requirements

specification

real world

solution

PROGRAM

change

PROGRAM

abstract

view of world

Thảo luận: nêu ví dụ

hệ thống phần mềm

tương ứng 3 loại trên

requirements

specification

model

18

UIT-VNUHCM 2009

Loại Bảo trì phần mềm

Làm thế nào và tại sao chúng ta tốn khá nhiều thời

gian và nỗ lực cho việc bảo trì?

Bảo trì thì nhiều vấn đề hơn việc fix bug

Phân chia thành ba loại chính

o Corrective Maintenance (bảo trì hiệu chỉnh)

o Adaptive Maintenance (Bảo trì thích nghi)

o Perfective Maintenance (Bảo trì hoàn chỉnh)

Ranh giới giữa các loại bảo trì khá mờ không rõ

Chúng ta có thể định nghĩa các loại bảo trì khác –

bảo trì ngăn ngừa

19

UIT-VNUHCM 2009

Các loại bảo trì phần mềm

Source: Adapted from van Vliet, 1999, p449.

Corrective Maintenance

fixing latent errors

includes temporary patches and

workarounds

3%

4%

21%

Adaptive Maintenance

responding to external changes

changes in hardware platform

changes in support software

corrective

user

enhancements

43%

Perfective Maintenance

adaptive

25%

improving the as-delivered software

user enhancements

efficiency improvements

4%

Preventative Maintenance

Improves (future) maintainability

Documenting, commenting, etc.

UIT-VNUHCM 2009

preventative

20

Bài giảng Phát triển vận hành bảo trì phần mềm - Chương 2: Nền tảng của sự thay đổi phần mềm - Nguyễn Thị Thanh Trúc