Bài giảng Nhập môn về lập trình - Chương 2: Cấu trúc và thành phần của chương trình C

Chương 2

Cꢀu trúc và thành phꢁn

cꢂa chương trình C

Presenter:

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 1

Nꢃi dung

Chương trình C đơn giꢀn.

Phong cách lꢁp trình.

Rèn luyꢂn viꢂc xuꢃt ra màn hình.

Đꢄc dꢅ liꢂu tꢆ bàn phím.

Xꢇ lý đơn giꢀn.

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 2

Learning outcomes

L.O.1.4 – Biết được cꢀu trúc và hiểu được các thành phꢁn

cꢂa mꢃt chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình

C.

L.O.1.5 – Vận dụng được các nguyên tắc trong phong cách

lập trình để viết được các chương trình trong sáng

và dễ đọc.

L.O.1.6 – Liệt kê được các kiểu dữ liệu cơ bản trong C và

ghi ra giá trị điển hình cꢂa các kiểu đó trong mã

nguồn.

L.O.1.7 – Sử dụng được các hàm để đọc dữ liệu từ bàn

phím và xuꢀt dữ liệu ra màn hình.

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 3

Chương trình C đơn giản

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

/*

This is a simple program, which is used to show the structure of programs developed

in C

The objective of this program is to print the following information on different lines

1. University's name

2. Course's name

*/

void main()

{

// "printf" is a function, which is defined in <stdio.h>

printf("Ho Chi Minh city University of Technology\n");

printf("Programming Fundamentals");

// _getch() causes the program pause before close the console window,

//

i.e., quit the program

// _getch() is a function, which is defined in <conio.h>

_getch();

}

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 4

Chương trình C đơn giản

Các thành phꢁn

 Khai báo thư viꢂn sꢈ đưꢉc sꢇ dꢊng

. Chꢋ thꢌ #include:

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

 Cho biꢍt chương trình cꢎ sꢇ dꢊng 2 thư

viꢂn hꢏm stdio.lib (gián tiꢍp qua

stdafx.h) vꢏ conio.lib.

void main()

{

 Thư viꢂn stdio.lib chꢐa hàm printf.

printf(“123");

printf(“456\n");

_getch();

 Thư viꢂn conio.lib chꢐa hàm _getch.

 Cách khai báo bꢑng chꢋ thꢌ #include

như hình bên.

}

 Chꢒ ý dꢃu “ ” vꢏ < >.

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 5

Chương trình C đơn giản

Các thành phꢁn

 Chương trình viꢍt bꢑng C sꢈ bꢓt đꢔu chꢕy tꢆ hꢏm main().

 main (viꢍt toꢏn chꢅ thưꢖng) lꢏ tên hꢏm, chꢒ ý dꢃu ().

• Lꢂnh đꢔu tiên ngay sau hàm main()

• Mꢗi chương trình viꢍt bꢑng C phꢀi có mꢘt hàm có tên main

void main()

{

Dꢀu “{“ đánh dꢀu bắt đꢁu phꢁn thân hꢄm main

// Thân hꢄm

Dꢀu “}“ đánh dꢀu điểm kết thúc phꢁn thân hꢄm main

}

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 6

Chương trình C đơn giản

Kiểu trả kết quả

 Kiꢙu trꢀ kꢍt quꢀ do tꢆ khꢎa viꢍt trưꢚc tên hꢏm quy đꢌnh (void).

 Trong trưꢖng hꢉp nꢏy, void cꢎ nghꢛa lꢏ không trꢀ kꢍt quꢀ vꢜ.

void main()

{

}

Nơi nꢄy xác định kiểu trả kết quả về cꢂa hꢄm (main)

void : Hꢄm main không trả kết quả gì về cả

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 7

Chương trình C đơn giản

Các thành phꢁn

 Chú thích

#include "stdafx.h"

#include <conio.h>

. Chú thích là văn bꢀn không

cꢔn có văn phꢕm cꢝa C.

/*

. Chú thích đưꢉc chèn vào

nhꢑm giꢀi thích, ghi chú,

The objective of ...

...

This is ...

Chú thꢅch

đánh dꢃu, hay làm tiêu đꢜ */

void main(){

dꢞn nhꢁp cho phꢔn tꢇ cꢝa C.

. Hai dꢕng chú thích:

printf("..."); // "printf" is ...

printf("...");

_getch(); // waiting for ...

Chú thích trên nhiꢜu dòng,

đưꢉc bao bꢄc giꢅa ký hiꢂu

mꢟ đꢔu “/*” và kꢍt thꢒc “*/”.

}

Chú thích trên mꢘt dꢠng, mꢟ

đꢔu bꢟi “//”.

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 8

Phong cách lập trình

 Chương trình cꢡng như mꢘt bꢏi văn trong ngôn ngꢅ tꢢ nhiên.

 Do đꢎ, cꢔn đưꢉc viꢍt sao cho dꢣ đꢄc, dꢣ hiꢙu, và dꢣ phát hiꢂn các sai sót.

 Trong các dꢢ án lꢚn, phong cách lꢁp trình là rꢃt quan trꢄng nhꢑm :

• Dꢣ dàng phꢤi hꢉp giꢅa các thành viên phát triꢙn

• Dꢣ dàng phát hiꢂn sai sót

• Dꢣ dàng bꢀo trì và nâng cꢃp

 Danh sách các chꢝ đꢜ cꢎ thꢙ xem chi tiꢍt ꢟ nhꢅng trang sau.

 Sinh viên phꢀi rèn luyꢂn phong cách trong suꢤt quá trình hꢄc, thông qua thꢢc

hành.

Tꢃt cꢀ các bài nꢘp cho giꢀng viên xem phꢀi tuân thꢝ hꢔu hꢍt các gꢉi ý.

Xem thêm

1. http://users.ece.cmu.edu/~eno/coding/CCodingStandard.html

2. http://www.cs.swarthmore.edu/~newhall/unixhelp/c_codestyle.html

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 9

Phong cách lập trình

Các gợi ý

 Vꢜ quy cách đꢥt tên:

• Hàm

 Bꢓt đꢔu bꢟi đꢘng tꢆ (verb), vì hꢏm lꢏ đơn vꢌ xꢇ lý (nghꢛa lꢏ thꢢc thi hành

đꢘng).

 Tên phꢀi nêu bꢁt tính năng xꢇ lý cꢝa hàm.

Ví dꢀ:

Nên dùng:

Thay cho:

check_for_errors()

error_checking() hay dump_data_to_file()

 Nên sꢇ dꢊng “suffix” hay “prefix” đꢙ tăng ngꢅ nghꢛa.

 Prefixes

• is

kiꢙm tra xem mꢘt điꢜu kiꢂn nꢏo đꢎ cꢎ thꢦa hay không

• get

• set

lꢃy giá trꢌ

gán giá trꢌ

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 10

Phong cách lập trình

Các gợi ý

• Biꢍn

 Thưꢖng bꢓt đꢔu bꢟi danh tꢆ (noun)

 Tꢃt cꢀ các ký tꢢ trong tên đꢜu là chꢅ thưꢖng

 Nꢤi các tꢆ vꢚi nhau bꢟi dꢃu gꢕch dưꢚi, “_”

 Đưa đơn vꢌ vào tên nꢍu có thꢙ

Ví dꢀ: unit32 timeout_msec;

time

time_of_error

• Biꢍn kiꢙu pointer

 Đꢥt dꢃu * liꢜn sát tên biꢍn

 Suffix vꢚi “ptr” nꢍu có thꢙ

Ví dꢀ:

char

*name;

Student *student_ptr

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 11

Phong cách lập trình

Các gợi ý

 Vꢜ quy cách đꢥt tên:

• Biꢍn toàn cꢊc

Prefix vꢚi “g_”, đꢙ dꢣ phân biꢂt trong code

Ví dꢀ:

Logger g_logger;

Logger g_logger_ptr;

• Hꢑng toàn cꢊc

Sꢇ dꢊng toàn bꢘ chꢅ hoa

Ví dꢀ:

const int A_GLOBAL_CONSTANT = 5;

 Xem chi tiꢍt trong trang chꢋ dꢞn trưꢚc, và luyꢂn tꢁp

đꢍn cuꢤi chương trình hꢄc.

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 12

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

 Kiꢙu sꢤ nguyên

#include "stdafx.h"

#include <conio.h>

. Tên kiꢙu “int”, sꢈ nꢎi sâu hơn

void main()

{

trong chương sau.

. Giá trꢌ ghi ra trong code (literal

printf("%d\n", 123);

printf("%5d\n", 123);

printf("%05d\n", 123);

_getch();

constant):

Ví dꢊ: 15, -20, 40, . . .

}

. Sꢇ dꢊng đꢥc tꢀ “%d” hoꢥc “%i”

trong printf như ví dꢊ bên

Câu hꢦi: luꢁt in sꢤ nguyên ra màn

hình?

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 13

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

Rèn luyện phong cách lập trình

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

void main()

{

printf("%d\n", 123);

printf("%5d\n", 123);

printf("%05d\n", 123);

_getch();

void main()

{

printf("%d\n", 123);

printf("%5d\n", 123);

printf("%05d\n", 123);

_getch();

void main(){

printf("%d\n", 123);

printf("%5d\n", 123);

printf("%05d\n", 123);

_getch();

}

Không nên!

Sử dụng TAB để canh lề code

Nên!

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 14

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

 Ký tꢢ điꢜu khiꢙn

. \n (newline)

void main()

{

. \t (tab)

printf("%d\n", 123);

printf("%5d\n", 123);

printf("%05d\n", 123);

_getch();

. \v (vertical tab)

. \f (new page)

. \b (backspace)

. \r (carriage return)

}



Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 15

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

 Kiꢙu sꢤ nguyên

. In nhiꢜu sꢤ dùng chꢋ mꢘt hàm printf

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

void main()

{

printf("|%5d|\t%5d|\t%5d|\n",123,456,7890);

printf("|%5d|\t%5d|\t%5d|\n",12,345,6789);

_getch();

}

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 16

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

 Kiꢙu sꢤ thꢢc chꢃm đꢘng

. Kiꢙu chính xác đơn: float

. Kiꢙu chính xác kép: double

void main()

{

. Giá trꢌ ghi ra trong code (literal

printf("%f\n", 123.456);

printf("%10.2f\n", 123.456);

printf("%010.2f\n", 123.456);

_getch();

constant):

Ví dꢊ: float:

double:

5.5f

5.5

}

. Sꢇ dꢊng đꢥc tꢀ “%f” trong printf.

Câu hꢀi

1. Lꢄm sao chꢆ in ra 3 ký tꢇ sau chꢀm thập phân.

2. Hꢈy in ra số thꢇc có 7 ký số (kể cả dꢀu chꢀm).

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 17

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

#include “stdafx.h”

#include <conio.h>

 Kiꢙu ký tꢢ

. Tên kiꢙu: char

. Giá trꢌ ghi ra trong code

(literal constant):

Ví dꢊ: „A‟, „a‟, „8‟, „(„, ...

. Sꢇ dꢊng đꢥc tꢀ “%c” trong

void main()

{

printf("%c\n", 'A');

printf("%3c\n", 'a');

printf("%03c\n", '8');

_getch();

}

printf.

Câu hꢀi

1. Hꢈy giải thꢅch ꢉ nghꢊa cꢂa định dꢋng “%3c”.

2. Định dꢋng “%03c” in ra thế nꢄo ?

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 18

Dữ liệu và kết xuꢀt trong C

#include "stdafx.h"

#include <conio.h>

Kiꢙu chuꢗi (string)

. Kiꢙu chuꢗi đưꢉc hiꢙu lꢏ dꢧy ký

tꢢ (character array) vꢏ kꢍt thꢒc

bꢑng ký tꢢ null („\0‟). Đꢌnh

nghꢛa như sau:

void main()

{

printf("%s\n","01234567890123456789");

printf("%s\n","University");

printf("%20s\n","University");

printf("%020s\n","University");

_getch();

char s[50];

. Giá trꢌ chuꢗi (literal constant)

viꢍt trong 2 dꢃu nháy kꢨp (“):

}

“Programming Fundamentals”,

“Computer”, ...

. Sꢇ dꢊng đꢥc tꢀ “%s” trong

printf.



Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 19

Nhập liệu trong C

 Nguyên tꢓc

• Dꢅ liꢂu cꢎ thꢙ đưꢉc nhꢁp vꢏo tꢆ bàn phím thông qua các hꢏm

nhꢁp.

• Giá trꢌ nhꢁp vꢏo sꢈ đưꢉc lưu giꢅ trong bꢘ nhꢚ.

Sinh viên tꢋm thời chꢀp nhận hai khái niệm sau:

1. Vùng nhớ được đặt tên (còn gọi là biến)

Vꢅ dụ: int i,so; float x,y; char ktu,s[36];

2. Cách lấy địa chỉ của vùng nhớ

Vꢅ dụ: &ktu, &so, &x

(sử dụng dꢀu & trước tên cꢂa biến)

Nhập môn về lập trình (C2)

Slide 20