Bài giảng Nguyên lý hệ điều hành

Giảng viên: ThS.Nguyễn Quỳnh Hoa

Khoa Công nghệ Thông tin – ĐHSP Hà nội

Email: [email protected]

34 slide

1

Phân phối, Bài tập và Kiểm tra

❖Phân phối thời gian

▪ 75% dành cho giảng bài

▪ 25% dành cho các chuyên đề

❖Thi hꢀt hꢁc phꢂn

▪ Thi vꢀn đáp

❖Điểm đánh giá.

▪ Điểm chuyên cần : Lꢀy điểm báo cáo nhóm

▪ Kiểm tra: theo quy chế

34 slide

2

Những mục tiêu chính:

❖Cung cấp cho sinh viên:

▪ Khái niệm cơ bản và nguyên lý của các Hệ điều

hành

▪ Các phương pháp giải quyết các vꢀn đề nảy

sinh

▪ Xem xét một số Hệ điều hành nổi tiếng: Linux,

Windows,…

34 slide

3

Tài liệu tham khảo

❖ Silberschatz, Galvin, Gagne, Operating System Concepts, John

Wiley & Sons, 2003

❖ Jean Bacon & Tim Harris, Operating Systems, Addison-

Wesley, 2003.

❖ Nguyễn Phú Cường, Giáo trình Hệ điều hành, Đại học Cần

Thơ, 2005.

❖ Lê Khắc Nhiên Ân, Hoàng Kiếm, Giáo trình Nhập môn hệ điều

hành, Đại học Khoa học Tự nhiên, 2003.

❖ Trần Hạnh Nhi, Hoàng Kiếm, Giáo trình hệ điều hành nâng

cao, Đại học Khoa học Tự nhiên,1999.

5

Nội dung môn học

Chương 1: Tổng quan về hệ điều hành

Chương 2: Quản lý tiến trình

Chương 3: Quản lý bộ nhớ

Chương 4: Hệ thống tập tin

Chương 5: Quản lý nhập xuất

6

1. Đꢀnh nghꢁa và cꢂc khꢂi niệm

❖Đꢃnh nghꢄa hệ điꢅu hành (Operating System)

➢Hệ thống gì?

➢Điều hành cái j?

Hệ thống chương trình điều hành máy tính

?

34 slide

7

Hệ điều hành là gì?

❖HĐH khác với các chương trình phần mềm khác ntn?

8

Hệ điều hành là gì?

❖Là tập hợp các chương trình được thiꢀt kꢀ để điꢅu

khiển toàn bộ các thiꢀt bꢃ phꢂn cứng và phꢂn mꢅm

ứng dụng trong máy tính, tương tác và quản lý việc

giao tiꢀp giữa máy tính và người sử dụng

▪ Quản lý các thiết bị đầu vào, các thiết bị đầu ra, và các

thiết bị lưu trữ

▪ Quản lý các tập tin được lưu trữ trên máy tính

❖Mỗi máy tính đòi hỏi phải có hệ điꢅu hành để thực

hiện các chức năng

▪ Phải nạp vào bộ nhớ của máy tính trước khi tải bꢀt kỳ

phần mềm ứng dụng hoặc tương tác với người sử dụng

9

1. Đꢀnh nghꢁa và cꢂc khꢂi niệm

❖Đꢃnh nghꢄa hệ điꢅu hành (Operating System)

➢OS là phần mềm hoạt động ở lớp trung gian giữa

người sử dụng máy tính và phần cứng.

➢Mục tiêu của OS là làm cho người sử dụng:

• Thực thi dễ dàng các ứng dụng của mình

• Thao tác điều khiển máy tính trở nên thuận tiện.

• Khai thác phần cứng máy tính một cách có hiệu quả

34 slide

10

Hệ điều hành là gì?

❖Disk Operating System (DOS)

▪ Hệ điều hành đầu tiên được phát triển cho máy tính PC

▪ Dựa trên văn bản

❖Hꢂu hꢀt các hệ điꢅu hành sử dụng giao diện đồ hꢁa

người dùng (GUI) tích hợp

▪ Các chức năng và các lệnh được đại diện bởi các trình

đơn và các nút hoặc biểu tượng có thể nhꢀn vào

▪ Sử dụng «trỏ vào và nhꢀn" (point and click) để thực

hiện hầu hết các công việc

11

Hệ điều hành là gì?

❖ Chương trình phꢂn mꢅm được thiꢀt kꢀ để chạy trên một hệ

điꢅu hành cụ thể sử dụng cùng các nút bấm, biểu tượng

hay hình ảnh cho các chức năng thường dùng

▪ Giảm thời gian cần thiết để tìm hiểu phần mềm mới

❖ Quản lý phꢂn cứng, các chương trình và các tập tin

❖ Phꢂn mꢅm ứng dụng cho phép người dùng làm việc hiệu

quả

▪ phần mềm ứng dụng cho phép một người dùng trở nên hiệu quả hơn

khi tạo các tài liệu hoặc hoàn thành các công việc

▪ chương trình ứng dụng sẽ tương tác với hệ điều hành một cách “vô

hình” và bạn không nhận ra điều đó

12

Cꢂc hệ điều hành hiện đại

❖Windows 7

13

Cꢂc hệ điều hành hiện đại

❖Mac OS

14

Cꢂc hệ điều hành hiện đại

❖UNIX

▪ Một trong những hệ điều hành đa nhiệm, đa người

dùng đầu tiên

▪ Được phát triển vào năm 1969 cho các máy tính

siêu lớn và các máy chủ

▪ Phiên bản mới hơn cho các hệ thống máy tính để

bàn bao gồm giao diện đồ họa (GUI)

▪ sử dụng rộng rãi trong các trường đại học và các tổ

chức nghiên cứu khoa học

▪ thường được sử dụng trên các máy cơ khí hoặc các

ứng dụng hỗ trợ thiết kế trên máy tính (CAD)

15

Cꢂc hệ điều hành hiện đại

❖Linux

▪ Phát triển đầu tiên vào năm 1991

▪ Miễn phí và có có khả năng tùy chỉnh

▪ Đóng gói thành các định dạng được gọi là các bản

phân phối

• Bao gồm hệ điều hành, các tiện ích và các thư viện khác

nhau, và thậm chí là một số phần mềm ứng dụng

• Được sử dụng rộng rãi trên các siêu máy tính và máy chủ

cao cꢀp

• Rꢀt phổ biến với các doanh nghiệp phát triển phần mềm

16

Cꢂc hệ điều hành hiện đại

❖Các hệ điꢅu hành cho thiꢀt bꢃ cꢂm

tay (Handheld Operating

Systems)

▪ Sử dụng trên các PDA và

Smartphone

▪ Tùy chọn cho mỗi hệ thống khác

nhau tùy thuộc vào loại thiết bị

cầm tay

▪ các hệ điều hành dành cho thiết

bị cầm tay phổ biến: Symbian,

Windows Mobile, Palm, iOS,

Amdroid và Blackberry

17

Cꢂc hệ điều hành hiện đại

❖Các hệ điꢅu hành nhúng

(Embedded Operating Systems)

▪ Quản lý và điều khiển mọi hoạt động của các loại

thiết bị cụ thể

▪ Khi thiết bị được khởi động, hệ điều hành nhúng

được tải lên bộ nhớ

▪ Được thiết kế để gắn chặt và được chuyên biệt cao

• Chúng chỉ bao gồm các chức năng cụ thể cho các thiết bị

cụ thể mà nó được phát triển

18

Cꢂc khả năng và giới hạn của hệ điều hành

❖Tên tập tin có thể dài đꢀn 255 ký tự

▪ Trên PC, không có thể bao gồm \ /: * <>? | trong tên tập

tin

▪ Trên Mac, không thể sử dụng dꢀu hai chꢀm trong tên

tập tin

❖Có thể mở nhiꢅu chương trình cùng lúc

❖Có thể tùy chỉnh cho phù hợp với sở thích cá nhân

❖Máy tính độc lập (Stand-alone computer) - có thể cài

đặt chương trình hoặc tải vꢅ các tập tin từ Internet

❖Máy tính mạng (Networked computer) - có thể không

có đủ quyꢅn để thực hiện một số tác vụ nhất đꢃnh

19

Cꢂc tính năng chung của hệ điều hành

❖ có thể duy trì các tài khoản riêng biệt cho mỗi người dùng,

theo dõi các tài liệu và các thiꢀt lập của mỗi người dùng và

giữ cho tài khoản người dùng được bảo mật

❖ Khi bạn mở một máy tính chạy Windows 7 lꢂn đꢂu tiên :

▪ Tài khoản người dùng của bạn không yêu cầu mật khẩu thì bạn sẽ được

đăng nhập một cách tự động và màn hình Desktop sẽ xuꢀt hiện

▪ Nếu sử dụng máy tính với nhiều tài khoản người dùng hoặc có yêu cầu

mật khẩu, Windows sẽ hiển thị biểu tượng và bạn phải đăng nhập vào

tài khoản của bạn bằng cách nhꢀp chuột vào biểu tượng tài khoản của

bạn và nhập vào mật khẩu tương ứng

20

Cꢂc tính năng chung của hệ điều hành

❖Cấp nguồn (Power On) / Tắt nguồn (Power Off)

▪ Khi máy tính khởi động lần đầu tiên, bꢀm nút

nguồn

• Máy tính vận hành một tập các chương trình tự chuẩn

đoán để đảm bảo rằng phần cứng thiết yếu đang hoạt

động bình thường và sau đó tải hệ điều hành lên bộ nhớ

▪ Không bao giờ tắt hệ thống đơn giản bằng ꢀn nút

nguồn

• Luôn luôn sử dụng tùy chọn Shut Down hoặc Power

Off của hệ điều hành

• Đảm bảo rằng các thay đổi bꢀt kì bạn đã làm trên hệ

thống đã được lưu lại đúng cách và các tập tin tạm

không cần thiết sẽ bị xóa đi

21

Bài giảng Nguyên lý hệ điều hành - Nguyễn Quỳnh Hoa