Giáo trình Quản trị cơ sở dữ liệu Access 2

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐẮK LẮK

KHOA ĐIỆN TỬ - TIN HỌC

GIÁO TRÌNH

QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU

ACCESS 2

NGHỀ: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG NGHỀ - TRUNG CẤP NGHỀ

Người biên soạn:

ThS. Lê văn Tùng

Lưu hành nội bộ - 2014

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình này là sự đúc kết kinh nghiệm của tác giả trong giảng dạy các

khoá đào tạo về Access cũng như kinh nghiệm sử dụng Access làm hệ quản trị cơ

sở dữ liệu và công cụ phát triển phần mềm. Hầu hết nội dung trình bày trong giáo

trình đều bám theo những bài tập thực hành cụ thể. Do vậy, sau khi đọc xong và

thực hành theo trình tự cuốn sách này, người đọc gần như có thể thiết kế và xây

dựng được những ứng dụng về quản lý thông tin.

Đối tượng chính của giáo trình là sinh viên, học sinh chuyên nghề Công nghệ

thông tin (CNTT) cũng như không chuyên nghề CNTT có học môn Access. Tất

nhiên cũnghoàn toàn phù hợp cho những ai quan tâm học hỏi môn học này bởi lẽ

các nội dungđều được trình bày rất trực quan, có thứ tự và kết quả rõ ràng.

Thời lượng thiết kế 75 tiết. Trong đó 24 tiết lý thuyết, 47 tiết thực hành và 4

tiếtdành cho kiểm tra. Tuỳ theo mức độ ứng dụng của từng nghề vào môn họcnày

mà mỗi đơn vị sẽ chọn cho mình một quĩ thời gian cũng như các nội dunggiảng dạy

phù hợp từ giáo trình này.

Nội dung giáo trình gồm 5 chương:

Chương 1: Tập lệnh Macro – Trình bày cơ bản về đối tượng macro cụ thể và

tập lệnh, biết các thao tác xử lý đối vꢀi macro và cách sử dụng macro vꢀi các biến

cố. Tạo được macro vꢀi các xứ lý cơ bản và kết hợp macro vꢀi biến cố để xử lý

chức năng trên form.

Chương 2: Lập trình VBA – Trình bày về môi trường lập trình VBA và hiểu

một số khái niệm và cơ chế xử lý của ngôn ngữ VBA. Xây dựng và xử lý sự kiện

trên các biểu mꢁu sử dụng bộ lệnh Docmd.

Chương 3: Lập trình cơ bản dữ liệu – Trình bày được kiến thức và các kꢂ

thuật DAO. Sử dụng được các đối tượng trên DAO.

Chương 4: Xây dựng thực đơn và thanh công cụ - Trình bày các cách tạo

menu và thanh công cụ trong Access. Gắn được menu và thanh công cụ trên các

form giao diện.

Chương 5: Xây dựng ứng dụng – Trình bày các kiến thức về quy trình xây

dựng ứng dụng. Xây dựng được các ứng dụng vꢀi các form, báo cáo hiệu quả và

thân thiện và xây dựng được tính bảo mật cho ứng dụng.

Tuy có nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn nhưng giáo trình này vꢁn còn

nhiều thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của các bạn sinh

viên và các bạn đồng nghiệp để chúng tôi có thể hoàn thiện giáo trình này.

Đắk lắk, năm 2014

Tác giả

ThS. Lê Văn Tùng

1

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU ..........................................................................................................1

Bài 1: Tập lệnh Macro ...............................................................................................4

1.1. Giꢀi thiệu macro ..........................................................................................4

1.2. Tạo và thi hành macro ..................................................................................4

1.2.1. Các thành phần trong cửa sổ Macro: (2 phần ).......................................4

1.2.2. Ví dụ minh họa ......................................................................................5

1.3. Các loại Macro và cách tạo Macro ...............................................................5

1.4. Một số hành động thông dụng ......................................................................6

1.5. Điều kiện trong macro ..................................................................................7

1.6. Gắn kết các biến cố vꢀi macr o .....................................................................8

1.6.1. Quy trình thực hiện ................................................................................8

1.6.2. Sử dụng biến cố trong mꢁu biểu, báo biểu ............................................9

1.7. Một số ví d ụ ...............................................................................................10

Bài 2: Lập trình VB A ..............................................................................................13

2.1. Môi trường lập trình VBA .........................................................................13

2.2. Các kiểu dữ liệu và khai bá o ......................................................................14

2.2.1. Các kiểu dữ liệu: .................................................................................14

2.2.2. Khai bá o ..............................................................................................14

2.2.3. Kiểu dữ liệu tự định nghĩa:..................................................................14

2.3. Cấu trúc lệnh ..............................................................................................16

2.4. Chương trình con thủ tục và hà m ...............................................................18

2.4.1. Thủ tục (Procedure).............................................................................18

2.4.2. Hàm (Function) ...................................................................................19

2.4.3. Đối tượng DoCmd ...............................................................................20

2.4.4. Kꢂ thuật xử lý lỗi ................................................................................20

Bài 3: Lập trình cơ sở dữ liệ u ..................................................................................23

3.1. Kꢂ thuật DA O ............................................................................................23

3.2. Lꢀp đối tượng DAO ...................................................................................24

3.3. Bài toán đꢃt lọc dữ liệu ..............................................................................31

Bài 4: Xây dựng thực đơn và thanh công cụ ............................................................35

4.1. Tạo menu ...................................................................................................35

4.2. Tạo menu sử dụng công cụ ........................................................................40

4.3. Tạo menu sử dụng macr o ...........................................................................41

4.4. Tạo thanh công c ụ ......................................................................................44

4.5. Tạo menu tắt ..............................................................................................45

Bài 5: Xây dựng ứng dụng ......................................................................................48

5.1. Phân tích yêu cầu .......................................................................................48

5.2. Thiết kế các thành phần của ứng dụn g .......................................................49

5.3. Xây dựng form giao diện chính ..................................................................50

5.4. Kết luận và hưꢀng phát triể n ......................................................................53

5.5. Xây dụng hệ thống menu, thanh công cụ ...................................................53

5.6. Bảo mật ứng dụn g ......................................................................................53

TÀI LIỆU CẦN THAM KHẢO ..............................................................................55

2

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU VỚI ACCESS 2

Mã số của mô đun: MĐ 22;

Thời gian của mô đun: 75 giờ;

(Lý thuyết: 24 giờ; Thực hành: 51 giờ)

I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN:

Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc của chương trình đào tạo Cao đẳng

nghề Công nghệ thông tin (ứng dụng phần mềm), được bố trí học sau mô đun Quản

trị cơ sở dữ liệu vꢀi Access 1.

II. MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN:

- Biết khái niệm về tập lệnh Macro và module trong Access;

- Hiểu các cách tạo và thực thi tập lệnh Macro;

- Biết cách tạo và thực thi module trong ứng dụng Access;

- Sử dụng macro và module để tăng tính linh hoạt của các chức năng trong ứng

dụng;

- Chủ động, sáng tạo trong việc tìm hiểu các tài liệu phục vụ cho môn học.

III. NỘI DUNG MÔ ĐUN:

1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian:

Thời gian

Số

TT

Tên các bài trong mô đun

Tổng

số

Kiểm tra*

(LT hoặc TH)

LT TH

1. Macro

15

18

12

5

6

3

9

12

7

1

0

2

2. Lập trình VBA

3. Lập trình cơ sở dữ liệu

Xây dựng thực đơn và thanh công

cụ

4.

10

4

6

0

5. Bài tập lꢀn

20

75

6

13

47

1

4

Cộng

24

3

Bài 1: Tꢀp lꢁnh Macro

Mục tiêu:

-

Hiểu đưꢀc cơ bꢁn về đꢂi tưꢀng macro cụ thể tập lệnh;

Biết các thao tác xử lꢃ đꢂi vꢄi macro và cách sử dụng macro vꢄi các biến cꢂ;

Tạo đưꢀc macro vꢄi các xứ lꢃ cơ bꢁn;

Kết hꢀp macro vꢄi biến cꢂ để xử lꢃ chức năng trên form;

Nghiêm tꢅc, tꢆ mꢆ trong quá trình tiếp nhận lꢃ thuyết và thực hành.

1.1. Giꢂi thiꢁu macro

Macro là một lệnh hay tập hợp một nhóm lệnh được quy định sẵn trong MS -

Access cho phép xác định một tập các thao tác trên các đối tượng cơ sở dữ liệu

(CSDL) của Access như mở biểu mꢁu, mở bảng in,…

Việc tự động hóa các hành động của macro giúp đảm bảo tính chính xác và

hiệu quả của CSDL.

Macro thường được xây dựng dựa trên một số các hành động (action) thường

dùng trong access được xây dựng sẵn, mỗi Macro gồm một hoꢃc nhiều hành động

theo một thứ tự nhằm thực hiện một chức năng cụ thể được xác định.

Macro thường được dùng kết hợp vꢀi sự kiện trên các ô điều kiển của các

biểu mꢁu, báo biểu. khi các sự kiện xảy ra thì Macro tương ứng sẽ được thực hiện,

thông thường Macro được gán vꢀi sự kiện On Click của nút lệnh trong biểu mꢁu để

khi nhắp chuột vào nút lệnh thì Macro được thực hiện hơn.

Thông qua Macro ta có thể điều khiển các đối tượng trên Biểu mꢁu (Form)

và Báo cáo (Report) một cách dễ dàng và linh hoạt.

1.2. Tạo và thi hành macro

Từ cửa sổ Database chọn đối tượng Macro  New, xuất hiện cửa sổ Macro

sau:

Hình 1: Cửa sổ Macro trong MS-Access 2003

1.2.1.

Các thành phần trong cửa sổ Macro: (2 phần)

Phần 1:

Cột Macro Name: Quy định tên riêng cho nhóm Macro. Khi trong cửa sổ

Macro bạn muốn tạo nhiều Macro con thì mỗi một Macro này phải có một tên riêng.

(Vào menu View  Macro Name để hiển thị mục này).

 Cột Condition: Thiết lập các điều kiện kiểm tra cho Macro. (Vào menu View

 Condition để hiển thị mục này).

 Cột Action: Quy định những hành động được tạo sẵn cho Macro.

 Cột Comment: Chú thích, diễn giải về các hành động tương ứng.

4

Phần 2:

Action Argument: Quy định các tham số tương ứng cho từng hành động.

 Trong cửa sổ thiết kế Macro thực hiện các thao tác sau:

 Chọn hành động cần gắn cho macro tại cột Action

 Gõ dòng giải thích cho hành động tương ứng tại cột Comment (nếu cần)

 Chọn các đối mục cho mỗi hành động tại mục Action Arguments

Lưu ꢃ: Mỗi macro có thể thực hiện nhiều hành động, thứ tự thực hiện các hành

động phụ thuộc vào thứ tự liệt kê tại cột Action

1.2.2.

Ví dụ minh họa

Hãy mở bài tập “Quản lý HSSV” thiết kế và gắn hành động cho hai nút lệnh

sau:

Yêu cầu:

1) Khi click vào nút “quản lý điểm HSSV” thì thực hiện mở biểu mꢁu (form)

quản lý điểm HSSV ra màn hình.

2) Khi click vào nút “quản lý danh sách HSSV” thì thực hiện mở biểu mꢁu

(form) danh sách HSSV ra màn hình.

1.3. Các loại Macro và cách tạo Macro

Macro đơn: Dùng để thực hiện một thao tác đơn giản nào đó.

Cách tạo:

Bưꢀc 1: Trong ngăn Macro  New

Bưꢀc 2: Trong hộp thoại Macro xuất hiện, chọn:

 Action: Hành động cho Macro.

 Action Argument: Quy định các tham số cho hành động tương

ứng trên.

Bưꢀc 3: Lưu và đꢃt tên cho Macro.

Ví dụ: Tạo Macro dùng để mở một Form, như sau:

5

Macro nhóm (Macro Group): Mục đích nhằm tập hợp các Macro liên quan

vꢀi nhau vào một cửa sổ Macro sheet, mỗi Macro có một tên riêng và thực hiện độc lập

khi được gọi. Khi Macro nào được gọi thì Macro đó thực hiện.

Cách tạo:

Tại cửa sổ Macro sheet, vào menu View, chọn dòng Macro Name. Lúc này

trong cửa sổ Macro sheet xuất hiện thêm một Macro Name, ta đꢃt tên Macro thành

phần vào cột này và chọn Action vào dòng tương ứng và các dòng tiếp theo. Muốn

gọi Macro thành phần nào ta chọn:

<Tên Macro nhóm>.<Tên Macro thành phần>

Ví dụ: Tạo một Macro để xem thông tin về các Bảng như sau:

Tạo Macro nhóm có tên “Mo”: Dùng để mở bảng (Table) DM_SINHVIEN,

Truy vấn (Query) DS_HSSV, biểu mꢁu (Form) quản lý HSSV.

Macro điều kiꢁn: Là Macro mà các hành động chỉ thực hiện khi thỏa mãn

một điều kiện nào đó.

Cách tạo:

Tại cửa sổ Macro sheet, vào menu View  Conditions. Lúc này trong cửa sổ

Macro Sheet xuất hiện thêm cột Condition, ta nhập điều kiện vào cột này và chọn

Action vào dòng tương ứng. Nếu một điều kiện đúng thực hiện nhiều hành động thì

dòng tiếp theo của cột Condition ta gõ vào dấu ba chấm (…) và chọn tiếp hành động

trong cột Action (nếu không có dấu ba chấm thì hành động đó thực hiện bất kể điều

kiện nào).

1.4. Mꢃt số hành đꢃng thông dụng

Action/ Argument

Close

Ý nghĩa

Đóng cửa sổ (nếu không có tham số thì đóng cửa

sổ Active)

Object Type

Kiểu đối tượng (Table, Query, Form,Report,…)

Tên đối tượng đóng

Chọn cách lưu khi đóng

Hiển thị hộp thông báo

Nội dung thông báo

Có/ không có tiếng Bíp

Biểu tượng trong hộp thoại

Nội dung tiêu đề

Object Name

Save

Msg box

Message

Beep

Type

Title

Open Form

Mở một Form

6

Form Name

View

Filter Name

Where condition

Data mode

Tên Form

Dạng hiển thị (Design, print preview, Data sheet)

Tên query nhập dữ liệu

Điều kiện lọc dữ liệu

Chế độ dữ liệu(Add,Edit,Read only)

Mở một query

Open Query

Query Name

View

Data Mode

Tên query

Dạng hiển thị (Design, print preview, Data sheet)

Chế độ dữ liệu(Add,Edit,Read only)

Mở một Report

Open Report

Report Name

Tên report

View

Dạng hiển thị (Design, print preview, Data sheet)

Tên Report nhập dữ liệu

Điều kiện lọc dữ liệu

Filter Name

Where condition

Open Modulo

Modulo Name

Procedure Name

Run Macro

Mở một Modulo

Tên Modulo chứa thủ tục cần mở

Tên thủ tục cần mở

Chạy một Macro

Macro Name

Repeat Count

Tên Macro cần chạy

Số lần lꢃp chạy Macro(không ghi là một lần)

Repeat Expression Biểu thức điều kiện để lꢃp (False thì dừng)

Run Code

Function Name

Maximize

Gọi thực hiện một hàm của VBA

Tên hàm (các tham số)

Cực đại cửa sổ hiện hành

Restore

Stop All Macro

Quit

Phục hồi cửa sổ về kích thưꢀc cũ

Dừng thực hiện các Macro

Thoát khỏi Access trở về window

Xử lý dữ liệu khi thoát (promt, save all, exit)

Cập nhật lại dữ liệu nguồn cho điều khiển

Gán giá trị, thuộc tính cho một đối tượng điều khiển

Tên đối tượng điều khiển nhận giá trị, thuộc tính

Biểu thức gán (nếu khác Form:Form![tên Form]!tên

ĐK)

Option

Requery

Set Value

Item

Expression

Apply Filter

Filter Name

Lọc dữ liệu khi xử lý Table, Form, Report

Tên truy vấn lọc dữ liệu

Where condition

Điều kiện lọc dữ liệu

1.5. Điều kiꢁn trong macro

Khi tạo macro ta có thể quy định điều kiện thực hiện từng hành động của

macro, khi thực hiện: nếu điều kiện đúng thì thực hiện hành động tương ứng, nếu

điều kiện sai thì không thực hiện.

Cách tạo:

Bưꢀc 1: Tại cửa sổ macro đơn, chọn Menu View/Conditions. Cửa sổ tạo

macro xuất hiện thêm cột Condition

Bưꢀc 2: Chọn hành động cần gắn cho macro tại cột Action

Bưꢀc3: Gõ dòng giải thích cho hành động tương ứng tại cột Comment (nếu

cần)

7

Bưꢀc 4: Chọn các đối mục cho mỗi hành động tại mục Action Arguments

Bưꢀc 5: Thiết lập điều kiện thi hành cho mỗi hành động tại cột Condition

Bưꢀc 6: Đꢃt tên và lưu macro

1.6. Gꢄn kꢅt các biꢅn cố vꢂi macro

Macro thường dùng được gắn vꢀi một nút lệnh trong biểu mꢁu hoꢃc một sự

kiện (event) của một ô điều khiển.

Để gắn macro vꢀi một sự kiện của ô điều khiển ta chọn ô điều khiển, trong

sự kiện thiết kế biểu mꢁu chọn ô điều khiển cần gắn vꢀi macro rồi chọn thuộc tính

ứng vꢀi sự kiện cần gắn macro rồi chọn tên macro (nếu có sẵn) hoꢃc nhắp chuột vào

nút ba chấm (…) để tạo macro gắn vꢀi sự kiện. khi đó xuất hiện cửa sổ Choose

Builder, chọn mục macro builder sẽ xuất hiện cửa sổ tạo macro.

1.6.1.

Quy trình thực hiꢁn

Bưꢀc 1: R_Click đối tượng cần gán sự kiện (thường là nút lệnh Command

hoꢃc Text box) chọn properties.

Bưꢀc 2: Xuất hiện màn hình, chọn thẻ Event.

Hình 2: Thuộc tính sự kiện on Click

Bưꢀc 3: Chọn dòng sự kiện (Ví dụ: On Click):

Nếu Macro đã tạo trưꢀc rồi thì ta click vào Combo box trên dòng đó để chọn

Macro gán cho sự kiện của đối tượng.

Nếu chưa tạo Macro thì click vào nút Buid(…) trên dòng đó, xuất hiện hộp

thoại Choose Builder, ta chọn dòng Macro Builder và click ok, xuất hiện cửa sổ

Macro Sheet cùng hộp thoại lưu Macro, ta đꢃt tên cho Macro đóng hộp thoại lưu và

bắt đầu thiết kế Macro cho sự kiện của đối tượng.

Để gắn một macro vꢀi một nút lệnh, trong cửa sổ thiết kế biểu mꢁu chọn nút

lệnh cần gắn vꢀi macro và chọn tên macro trong thuộc tính On Click

Ví dụ: Để gắn hành động (Action) “Mở biểu mꢁu”cho nút lệnh (Button) trên biểu

mꢁu (Form)

Bưꢀc 1: R_Click Button chọn Properties (nhấn F4)

Bưꢀc 2: Trong hộp thoại xuất hiện, thực hiện:

 Chọn thẻ Event

 Tại dòng On Click, Click vào dấu 3 chấm

8

Click

vào dấu

3 chấm

Hình 3: Thẻ Event trong hộp thoại Property Sheet

 Chọn Macro Bulder

Hình 4: Chọn Macro Builder

Hình 5: Chọn hành động mở From

Bưꢀc 3: Lưu hành động đã chọn

Bưꢀc 4: Thực thi sự kiện xem kết quả

1.6.2. Sử dụng biꢅn cố trong mꢆu biểu, báo biểu

Để có thể kết hợp các đối tượng của Access phải có cơ chế tham chiếu nội

dung của các đối tượng.

9

1) Để tham chiếu đến các ô điều khiển của báo biểu dùng cú pháp:

[Forms]! [Tên biểu mẫu]! [Tên ô điều khiển]

2) Nếu tham chiếu đến ô điều khiển của báo biểu dùng cú pháp:

[Forms]! [Tên báo biểu]! [Tên ô điều khiển]

Những tham chiếu này có thể thực hiện từ truy vấn, báo biểu, biểu mꢁu và

macro. Việc tham chiếu này cho phép các đối tượng trao đổi dữ liệu vꢀi nhau.

1.7. Mꢃt số ví dụ

Ví dụ 1: Tạo biểu mꢁu cho phép nhập vào họ tên và ngày sinh của sinh viên

cần tìm, để thực hiện thao tác tìm sinh viên có họ tên và ngày sinh học sinh – sinh

viên nhập vào từ bàn phím.

Yêu cầu:

1. Cửa sổ nhập điều kiện tìm kiếm có dạng

2. Cửa sổ trình bày kết quả tìm kiếm như một bảng truy vấn chứa thông tin

những mꢁu tin cần tìm.

Các bưꢀc thiết kế:

Tạo biểu mꢁu tên “f_tim” chứa hai ô Text box, đꢃt tên “mTenSV”,

“mNgaysinh” và 2 nút lệnh “Tìm”, “Thoát”

Nút lệnh “Tìm” gắn vꢀi macro “tim SV”, nút lệnh “Thoát” gắn vꢀi macro

“thoat” có nội dung chi tiết như sau:

Macro “tim”

Action

Action Arguments

OpenQuery

Query Name: Tim SV_vd1

View: DataSheet

Data mode: ReadOnly

Macro “thoat”

Action

Close

Action Arguments

Object Type: Form

Object Name: f_tim

Save: Yes

Tạo truy vấn lựa chọn có tên “tim SV_vd1” lấy dự liệu từ danh mục DMSV,

truy vấn này truy vấn đến các ô Text box chứa dữ liệu cần tìm ở bảng “tim

SV_vd1”

10

Ví dụ 2:Tạo biểu mꢁu cho phép chọn chế độ in báo cáo “Bang diem SV theo

lop” ra máy in hay xem trên màn hình.

Các bưꢀc thiết kế:

Thiết kế biểu mꢁu chọn cách in có tên “Chon_in” gồm:

Một Option Group tên “in” vꢀi hai mục

1. In báo cáo trực tiếp ra máy in

2. Xem báo cáo trên màn hình rồi in

Hai nút lệnh tên “Thực hiện” và “Kết thức” có nội dung như sau:

Macro gắn cho nút lệnh “Thực hiện” là macro có điều kiện có dạng

Action

Condition

Action Arguments

Open Report

[Forms]![Chon_in]![in]=1 Report Name: Bang diem SV theo lop

View: Print

Open Report

[Forms]![Chon_in]![in]=2 Report Name: Bang diem SV theo lop

View: Print Preview

Macro gắn cho nút lệnh “kết thức” là macro có chức năng đóng biểu mꢁu có

dạng:

11

Action

Close

Action Arguments

Object Type: Form

Object Name: Chon_in

Save: Yes

Ví dụ 3: Tạo biểu mꢁu kiểm tra mật khẩu trưꢀc khi vào chương trình ứng

dụng trên Access. Cửa sổ kiểm tra mật khẩu có dạng:

Yêu cầu:

Nếu mật khẩu không đúng thì thoát khỏi Access, ngược lại thì đóng cửa sổ

kiểm tra mật khẩu và cho phép làm việc cơ sở dữ liệu của chương trình.

Thiết kế chi tiết:

Tạo biểu mꢁu “Kiểm tra mật khẩu” như hình minh hoạ gồm: ô text box và

nút lệnh chi tiết như sau:

Ô text box có các thuộc tính:

 Name: Mat_khau

 Input Mask: Password

 Default value: “”

Nút lệnh “Đồng ý” có thuộc tính có thuộc tính On Click: KTMK (gắn vꢀi macro

KTMK)

Các thuộc tính của biểu mꢁu:

 Caption: Kiểm tra mật khẩu

 Selector Record: No

 Navigation Button: No

 Pop Up: Yes

 Modal: Yes

Tạo macro “KTMK” (kiểm tra mật khẩu) có nội dung như sau:

Action

MsgBox

Quit

Condition

[Forms]![Kiểm

khẩu]![mat_khau] <> “lop13cct”

…

Action Arguments

mật Message: sai mật khẩu

tra

Object Type: Form

Object Name: Kiểm tra mật khẩu

Close

12

Bài 2: Lꢀp trꢇnh VBA

Mục tiêu:

- Hiểu về môi trưꢇng lập trình VBA;

- Hiểu một sꢂ khái niệm và cơ chế xử lꢃ của ngôn ngꢈ VBA;

- Xây dựng và xử lꢃ sự kiện trên các biểu mẫu sử dụng bộ lệnh Docmd;

- Nghiêm tꢅc, tꢆ mꢆ trong quá trình tiếp nhận lꢃ thuyết và thực hành

2.1. Môi trường lꢀp trꢇnh VBA

Visual Basic for Application (VBA) để giúp người dùng có thể tạo ra các tuỳ

biến mạnh hơn, thân thiện hơn vꢀi trong công việc của mình. Hơn thế nữa VBA

trên Access đã thể hiện tính chuyên nghiệp trong lập trình, phần nào biến được một

CSDL đơn giản trở thành những sản phẩm đóng gói thương mại.

Màn hình làm việc của VBA:

Hình 2.1.1 Môi trưꢇng làm việc VBA

Hệ thống thực đơn và thanh công cụ: Cũng như bất kỳ môi trường làm việc

nào đều có hệ thống thực đơn và thanh công cụ đi kèm. Trên đó có chứa các lệnh để

gọi, thi hành hoꢃc thiết lập các điều khiển cần thiết.

Cửa sổ Project Explorer: Có rất nhiều các thành phần có thể lập trình được bởi

VBA như: Forms, Reports, Modules. Cửa sổ Project Explorer là cây phân cấp lꢀp các

đối tượng có chứa mã lệnh VBA, đồng thời giúp lập trình viên dễ dàng trong việc viết

(coding) cũng như quản lý các mã lệnh VBA đã viết.

Cửa sổ viết lệnh: Cửa sổ viết lệnh là nơi soạn thảo các dòng lệnh VBA. Mỗi

cửa sổ sẽ chứa toàn bộ mã lệnh cho một đối tượng như: Forms, Reports, Modules.

Trong mỗi cửa sổ có thể có nhiều phần được viết lệnh, mỗi phần có thể là nội dung

một khai báo, một chương trình con, nội dung một thủ tục đáp ứng sự kiện.

Cửa sổ Intermediate: Cửa sổ Intermediate là nơi giúp thi hành trực tiếp một

câu lệnh nào đó, rất hữu dụng trong việc gỡ lỗi phần mềm.

13

2.2. Các kiểu dꢈ liꢁu và khai báo

2.2.1. Các kiểu dꢈ liꢁu:

Tên kiểu

Boolean

Byte

Kiểu Field tương

Yes/No

Byte

Phạm vi

True, False

0 → 255

Integer

-32768 → 32767

Long Integer,

AutoNumber

Long

-2147483648 → 2147483647

-3.402823E+38

→

-1.401298E-45 và

Single

1.401298E-45 → 3.402823E+38

-1.79769313486232E+308 →

-4.94065645841247E-324

và 4.94065645841247E-324 →

1.79769313486232E+308

-922337203685477.5808 →

922337203685477.5807

Double

Currency

String

Date

Text hoꢃc Memo

Date/ Time

Kiểu bất kỳ (Date,

String, Double)

Chiều dài từ 0 đến 65500 ký tự

Từ 01/01/100 → 31/12/9999

Tương tự như các kiểu Date,

Double, String ở trên

Variant

2.2.2. Khai báo

Type Tên_kiểu_định_nghĩa

Tên_field_1 As Kiểu_dữ_liệu

Tên_field_2 As Kiểu_dữ_liệu

…

End Type

2.2.3. Kiểu dꢈ liꢁu tự định nghĩa:

Kiểu dữ liệu tự định nghĩa phải khai báo trong phần

Declarations của module. Để sử dụnh các thành phần (field) trong kiểu tự định

nghĩa thì ghi như sau:

Tên biꢅn. tên file

Biꢅn (Variable)

Là đại lượng có giá trị thay đổi tùy thuộc các xử lý. Biến để lưu trữ tạm thời

các kết quả khi thực hiện các phép tính trong chương trình, các kết quả được so

sánh vꢀi nhau hoꢃc lại sử dụng trong các phép tính khác.

Tùy thuộc vào từ khóa khai báo biến và vị trí khai báo mà phạm vi sử dụng

biến trong các thủ tục sẽ thuộc vào 1 trong 3 trường hợp sau:

Từ

khai báo

khóa

Loại

Vị trí khai báo

Phạm vi sử dụng

Trong các thủ tục

Bên trong thủ tục có chứa lệnh

khai báo

Biến cục bộ

Dim

Trong

DeclarationTrong bất kỳ các thủ tục thuộc

Biến thuộc

đơn thể

Section của module module có chứa lệnh khai báo

Dim

14

Trong Declaration

Trong bất kỳ thủ tục nào thuộc

Global hoꢃc

Section của module bất kỳ module nào của hệ

thống ứng dụng

Biến toàn cục

Public

Biꢅn tĩnh:

Thông thường khi 1 thủ tục chấm dứt thi hành thì giá trị các biến cục bộ

được khai báo trong thủ tục này mất đi và lần gọi thi hành sau đó của thủ tục các

biến cục bộ sẽ được khởi tạo lại.

Nếu muốn giữ lại giá trị của biến cục bộ trong 1 thủ tục sau khi thủ tục này

chấm dứt thi hành thì khai báo biến đó là biến tĩnh theo cú pháp sau:

Static tên_biꢅn

Ví dụ:

Dim I As Integer

Static S As Double

Public B As String

Hằng và hằng ký hiꢁu

Hằng là đại lượng có giá trị cụ thể và không đổi trong chương trình. Cách

biểu diễn hằng tùy thuộc vào kiểu dữ liệu của hằng. Nếu hằng được sử dụng nhiều

lần tại nhiều nơi khác nhau thì nên khai báo hằng ký hiệu để biểu thị cho giá trị

hằng đó. Hằng ký hiệu sau khi khai báo có thể sử dụng trong các biểu thức nhưng

không được phép thay đổi giá trị của hằng ký hiệu hoꢃc gán cho hằng ký hiệu 1 giá

trị khác.

Phạm vi sử dụng hằng tùy thuộc vào từ khóa khai báo và giá trị khai báo như

sau:

Từ khoá khai

báo

Loại

Hằng cụcbộ

Vị trí khai báo

Phạm vi sử dụng

Trong các thủ

tục

Bên trong thủ tục có chứa

lệnh khai báo

Trong bất kỳ các thủ tục

thuộc module có chứa lệnh

khai báo

Const

Global

Trong

Hằngthuộc

đơn thể

Declaration

Section của

module

Trong

Trong bất kỳ thủ tục nào

thuộc bất kỳ module nào của

hệ thống ứng dụng

Declaration

Section của

module

Hằng toàncục

Const hoꢃc

Public Const

Ví dụ:

Const CS = “Trung Tâm Máy tính và Điện tử”

Const PI = 3.14159

Const NDN = #1/1/01# Const SAI = False

Mảng (array)

Mảng là một dãy các phần tử liên tiếp nhau có cùng một tên gọi và dùng chỉ

số thứ tự để chỉ định một phần tử nào đó trong mảng.

Mỗi phần tử được sử dụng giống như một biến. Các phần tử có thể có cùng

kiểu dữ liệu hoꢃc khác kiểu nếu mảng được khai báo là Variant.

15

Từ khóa

khai

Loại

Vị trí khai báo

Phạm vi sử dụng

báo

Trong các thủtục

Bên trong thủ tụccó chứa

lệnh khai báo

Mảng cụcbộ Static

TrongDeclaration

Section của module

Trong bất kỳ cácthủ tục

thuộc module có chứa lệnh

khai báo

Mảngthuộc

Dim

đơn thể

Global

Dim

hoꢃc

TrongDeclaration

Section của module

Trong bất kỳ thủtục nào

thuộc bất kỳ module nào của

hệ thống ứng dụng

Mảng

toàncục

Public Dim

2.3. Cꢉu trꢊc lꢁnh

Các cấu trúc lệnh là thành phần cơ bản của mỗi ngôn ngữ lập trình. Thông

thường các ngôn ngữ lập trình đều có các cấu trúc lệnh như nhau: lệnh xử lý điều

kiện, lệnh lꢃp biết trưꢀc số vòng lꢃp, lệnh lꢃp không biết trưꢀc số vòng lꢃp,.. Tuy

nhiên cách thể hiện (cú pháp) mỗi cấu trúc lệnh có thể khác nhau tuỳ thuộc vào mỗi

ngôn ngữ lập trình. Hơn nữa, mỗi ngôn ngữ cũng có thể có một số điểm khác biệt,

đꢃc trưng trong mỗi cấu trúc lệnh.

Cũng giống như nhiều ngôn ngữ lập trình hiện đại khác, các cấu trúc lệnh

trong VBA đều tuân thủ các nguyên tắc:

Có cấu trꢅc

 mỗi cấu trúc lệnh đều có từ khoá bắt đầu và một từ khóa báo hiệu kết thúc.

 Thực hiện tuần tự (loại trừ trường hợp đꢃc biệt thủ tục Goto <Label>)

 Có khả năng lồng nhau

Cấu trꢅc rẽ nhánh

Cấu trúc rẽ nhánh hay còn gọi là lệnh lựa chọn. Tức là nếu một điều kiện nào

đó xảy ra sẽ là gì, hoꢃc trái lại có thể làm gì.

Cú pháp:

If <điều kiện> Then

<thủ tục 1>

[ Else

<thủ tục 2> ]

End If

Chức năng: nếu <điều kiện> = True thì thực hiện các lệnh trong <thủ tục1>.

Trái lại thực hiện các lệnh trong <thủ tục 2>.

Phần trong cꢃp dấu ngoꢃc vuông [..] có thể có hoꢃc không có trong câu lệnh,

tuỳ thuộc vào mục đích xử lý.

Ví dụ 1:

Dim SL As Integer, DG As Double, TT As Double

SL = Val(InputBox (“Nhập số lượng:”))

DG = Val(InputBox (“Nhập đơn giá:”))

TT = SL * DG

If TT >= 200000 Then TT = TT * 0.95

Ví dụ 2:

Const PI = 3.14159

Dim ban_kinh As Double

16

ban_kinh = Val(InputBox (“Nhập bán kính:”))

If ban_kinh > 0 then

Dim dientich As Double

Dim chuvi As Double

Dientich = ban_kinh*ban_kinh*PI Chuvi = ban_kinh*2*PI

End If

Cấu trꢅc lựa chọn

Đây là một loại cấu trúc lựa chọn. Thông thường hoàn toàn có thể sử dụng If

.. End If để thực hiện các xử lý liên quan đến kiểu cấu trúc này, nhưng trong những

trường hợp đꢃc biệt, cấu trúc Select Case .. End Select thể hiện được sự tiện dụng

vượt trội.

Cú pháp:

Select Case <biểu thức>

Case <giá trị 1>

<thủ tục 1>

Case <giá trị 2>

<thủ tục 2>

………

Case <giá trị n>

<thủ tục n>

[Case Else

<thủ tục n+1>]

End Select

Trong đó: <Biểu thức> luôn trả về giá trị kiểu vô hưꢀng đếm được như: số

nguyên, xâu ký tự, kiểu logic,..

Vꢀi cấu trúc này, VBA hoạt động như sau:

Tính giá trị của biểu thức, Kiểm tra <biểu thức> = <giá trị 1> ?. Nếu đúng thực hiện

<thủ tục 1> và kết thúc lệnh, thực hiện lệnh tiếp theo sau từ khoá End Select.Nếu

sai, thực hiện tiếp việc so sánh <biểu thức> = <giá trị i> tiếp theo và xử lý tương tự

qui trình nêu trên.

Trong trường hợp <biểu thức><><giá trị i>, i=1..n khi đó có 2 khả năng:

Nếu có tuỳ chọn Case Else thì VBA sẽ thực hiện <thủ tục n+1>;

Nếu không có tuỳ chọn Case Else, VBA sẽ không thực hiện bất kỳ thủ tục

nào đã liệt kê trong vùng Select .. End Select cả mà chuyển tꢀi thực hiện lệnh tiếp

theo sau từ khoá End Select.

Cấu trꢅc lặp

Cấu trúc FOR … NEXT

For… Next là một cấu trúc lꢃp biết trưꢀc số lần lꢃp trong VBA, tuy nhiên

trong những tình huống đꢃc biệt, vꢁn có thể sử dụng cấu trúc này như cấu trúc

không biết trưꢀc được số lần lꢃp.

Cú pháp:

For <biến chạy> = <giá trị 1> To <giá trị 2> [Step <n>]

<thủ tục>

[Exit For]

 <biến chạy> là biến kiểu vô hưꢀng đếm được, hay dùng nhất là biến kiểu

nguyên;

17

 <giá trị 1>, <giá trị 2> là các giá trị mà biến chạy sẽ nhận và thực hiện dịch

chuyển sau mỗi lần lꢃp. Có thể dịch chuyển đi 1 đơn vị, có thể dịch chuyển

đi nhiều đơn vị một lần, có thể dịch chuyển tiến, cũng có thể dịch chuyển lùi-

tất cả điều này tuỳ thuộc vào việc có hay không có tuỳ chọn [Step <n>];

Nếu có tuỳ chọn [Step <n>] biến chạy sẽ dịch n đơn vị sau mỗi lần lꢃp. Khi

đó, nếu n>0 dẽ dịch tiến, ngược lại sẽ dịch lùi;

Mỗi lần lꢃp, VBA sẽ thực hiện <thủ tục> một lần;

Trong trường hợp đꢃc biệt nếu gꢃp phải lệnh Exit For trong vòng lꢃp, ngay

lập tức thoát khỏi lệnh lꢃp và thực hiện lệnh tiếp ngay sau từ khoá Next. Chính Exit

For đã làm mất đi tính lꢃp biết trưꢀc được số lần lꢃp.

Cấu trúc WHILE … WEND

While … Wend là một cấu trúc lꢃp không biết trưꢀc số lần lꢃp trong VBA.

Cú pháp:

While <điều kiện>

<thủ tục>

Wend

Trong đó:

While, Wend là các từ khoá của lệnh lꢃp;

Nếu <điều kiện> = True, các lệnh trong <thủ tục> sẽ được thực hiện. Thực

hiện xong lại quay lên dòng lệnh While để kiểm tra tiếp <điều kiện>;

Nếu <điều kiện> = False, sẽ thoát khỏi vòng lꢃp và thực hiện lệnh tiếp theo

từ khoá Wend.

Chú ý: Luôn phải chứng minh được rằng, sau một số hữu hạn lần thực hiện

<thủ tục>, giá trị của <biểu thức> phải là False để thoát khỏi vòng lꢃp. Trong

trường hợp không thể thoát khỏi vòng lꢃp, có nghĩa người lập trình đã mắc phải lỗi

lꢃp vô hạn. Có thể dꢁn đến chương trình bị treo.

2.4. Chương trꢇnh con thꢋ tục và hàm

Các thủ tục và hàm trong đơn thể Access có hai loại:

2.4.1. Thꢋ tục (Procedure)

Các chương trình Basic được viết thành những đơn vị riêng lẻ gọi là thủ tục.

Trong mỗi thủ tục sẽ chứa các lệnh Basic để thực hiện một xử lý nhất định hoꢃc tính

toán một giá trị. Có hai loại thủ tục:

Cú pháp

[Public] [Private] Sub <tên CTC>([<danh sách các tham số>])

<thủ tục>

End Sub

Trong đó:

Sub, End Sub là các từ khoá bắt buộc khai báo cấu trúc một chương trình con

dạng thủ tục;

<tên CTC> là tên gọi thủ tục định khai báo. Tên không được chứa dấu cách

(space) và các ký tự đꢃc biệt;

<danh sách các tham số> danh sách các tham số cần thiết cho thủ tục. Có hay

không có danh sách này tuỳ thuộc vào thủ tục cần tạo

<thủ tục> thân chương trình con. Nếu không có từ khoá Public trưꢀc Sub,

thủ tục đó chỉ có tác dụng cục bộ: trong một module, trong một report hoꢃc trong

một form. Khi có từ khoá Public trưꢀc Sub, thủ tục sẽ có tác dụng toàn cục. Tức là

có thể sử dụng bất kỳ nơi nào trên tệp Access đó. Tất nhiên, tất cả những gì khai

báo là Public phải được khai báo trong phần Decralations của một Module nào đó.

18

Ví dụ: Xây dựng thủ tục thực hiện tính tổng hai số:

Sub tong2so(a, b As Double)

tong = a + b

End Sub

‘tổng là biến được khai báo toàn cục

2.4.2. Hàm (Function)

Là loại thủ tục trả về một giá trị kết quả duy nhất tại vị trí tham chiếu đến

hàm đó, vì vậy có thể sử dụng hàm trong các biểu thức. Hàm có thể nhận các đối

mục để sử dụng trong chương trình. Tổ chức của hàm như sau:

Cú pháp

Function <tên hàm>([<danh sách các tham số>]) As <kiểu DL hàm>

<thủ tục>

End Function

Trong đó:

Function, End Function là các từ khoá bắt buộc khai báo cấu trúc một

chương trình con dạng hàm;

<tên hàm> là tên gọi hàm định khai báo. Tên không được chứa dấu cách

(space) và các ký tự đꢃc biệt;

<danh sách các tham số> danh sách các tham số cần thiết cho hàm. Có hay

không có danh sách này tuỳ thuộc vào hàm cần định nghĩa;

<kiểu DL hàm> kiểu dữ liệu mà hàm sẽ trả lại. Phần này bắt buộc phải được

khai báo vꢀi mỗi hàm;

<thủ tục> thân chương trình con. Trong đó câu lệnh <tên hàm> = <biểu

thức> phải xuất hiện ít nhất một lần trong thủ tục. Câu lệnh này có tác dụng gán giá

trị cho hàm.

Chú ý: Nếu không có từ khoá Public trưꢀc Function, hàm đó chỉ có tác dụng cục

bộ: trong một module, trong một report hoꢃc trong một form.

Khi có từ khoá Public trưꢀc Function, hàm sẽ có tác dụng toàn cục. Tức là có

thể sử dụng bất kỳ nơi nào trên tệp Access đó. Tất nhiên, tất cả những gì khai báo là

Public phải được khai báo trong phần Decralations của một Module nào đó.

Ví dụ1: Thiết kế hàm tổng để tính tổng hai số:

Function Tong(a, b As Double) As Double

Tong = a + b

End Function

Ví dụ2: Thiết kế hàm kiểm tra tính nguyên tố của một số:

Function laNguyenTo(so As Integer) As Boolean

Dim uoc As Integer

laNguyenTo = True

If so > 2 Then

For uoc = 2 To Int(Sqr(so))

If so Mod uoc = 0 Then

laNguyenTo = False

Exit For

End If

End Function

19

Giáo trình Quản trị cơ sở dữ liệu Access 2 - Nghề: Công nghệ thông tin