Bài giảng Nhập môn về lập trình - Chương 6: Hàm (Function)

Chương 6

Hꢀm (Function)

Presenter:

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 1

Learning outcomes

L.O.4.1 – Xác định được thành phần của một hàm.

L.O.4.2 – Hiện thực được giải thuật dưới dạng hàm.

L.O.4.3 – Giải thích được các kiểu truyền tham số trong C.

L.O.4.4 – Tổ chức được các chương trình lớn, gồm nhiều

hàm.

L.O.3.5 – Hiện thực được các giải thuật đệ quy bằng ngôn

ngữ C và hiểu được nguyên tắc hoạt động của nó.

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 2

Tổ chức chương trꢁnh C

Cꢂu trꢃc module

 Tiền xꢄ lꢅ:

Mô tꢃ module

• #include

• #define

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

 Khai bꢆo / định nghꢇa:

• Hằng

Khai bꢄo / đꢅnh nghꢆa

Hꢇm 1

• Biꢈn

• Hꢀm/biꢈn extern

• Mô tả hꢀm

 Cꢆc hꢀm:

Hꢇm 2

• main được chạy đầu tiên.

• Định nghꢇa ngang cꢂp,

không lồng nhau.

Hꢇm 3

• Được gꢉi mới chạy.

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 3

Tổ chức chương trꢁnh C

Project/solution : chương trꢁnh

Mô tꢃ module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢄo / đꢅnh nghꢆa

 Lập trꢁnh theo module

Hꢇm 1

Hꢇm 2

Hꢇm 3

Mô tꢃ module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢄo / đꢅnh nghꢆa

Hꢇm 1

Hꢇm 2

Hꢇm 3

Mô tꢃ module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢄo / đꢅnh nghꢆa

Chia ra

nhiꢀu

.cpp

Hꢇm 1

Hꢇm 2

Hꢇm 3

Mô tꢃ module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢄo / đꢅnh nghꢆa

Hꢇm 1

Hꢇm 2

Hꢇm 3

Source file

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 4

Hàm là gì ?

 Hꢀm lꢀ phương tiện phân chia code của module ra nhiều

đơn vị nhỏ hơn để dễ quản lꢅ vꢀ sꢄa chữa.

 Một dꢈ ꢄn/giꢃi phꢄp/chương trꢉnh = tập hợp N module

 Một Module = tập hợp N hꢇm

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 5

Cꢆc vꢂn đề của hꢀm

Khai bꢄo hꢇm

 extern

 Mô tả trước

Hꢇm

Đꢅnh nghꢆa hꢇm

 Định nghꢇa biꢈn

 Lệnh thực thi

Gꢊi hꢇm

 Trực tiꢈp

 Giꢆn tiꢈp

Truyꢀn tham sꢋ hꢇm

 Trị

 Tham khảo

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 6

Khai bꢆo/định nghꢇa hàm

 Cú pháp :

[extern|static] [ret_type] name ([arglist])

{

[statements]*

[return expr;]

[statements]*

[return expr;]

extern | static

Ret_type Name( arglist )

}

{

}

Đꢅnh nghꢆa biꢌn

[statements]*

[return expr;]

[statements]*

[return expr;]

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 7

Khai bꢆo/định nghꢇa hàm

Cꢃ phꢆp

 Cú pháp :

[extern|static] [ret_type] name ([arglist])

{

[statements]*

[return expr;]

[statements]*

[return expr;]

}

 extern (khai bꢆo): hàm đꢊ được định nghꢇa trong module

khꢆc.

 static (định nghꢇa): hàm chỉ được gꢉi cục bộ trong

module chứa hàm này, không thể lꢀ đối tượng của extern.

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 8

Khai bꢆo/định nghꢇa hàm

Trị trả về, tham số, gꢉi hꢀm

 return expr; kꢈt thꢃc hꢀm, trꢋ về vꢀ trả trị lꢀ expr. Giá trị

của expr sẽ được gꢋi về nơi gꢉi hàm để sꢄ dụng.

 arglist : là danh sách các tham sꢋ hình thức (hꢀm có

thể không có tham số), mỗi tham số được cách nhau bꢋi

dꢂu phꢌy (,) và được mô tả theo cꢃ phꢆp như sau :

type parameter_name [=defaultvalue]

 defaultvalue là giá trị gán mꢍc định cho tham số nꢈu

không cung cꢂp lúc gꢉi hꢀm.

 Dạng thức gꢉi hꢀm:

tên_hàm(<danh sꢆch tham số thực>);

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 9

Khai bꢆo/định nghꢇa hàm

Vꢎ dụ khai bꢆo, định nghꢇa

Trong phần định nghꢇa hꢀm (function definition), ta phải

cung cꢂp đầy đủ tên hꢀm, kiểu trị trả về, số lượng tham số,

kiểu vꢀ tên cꢆc tham số.

Vꢎ dụ :

Khai bꢆo hꢀm:

Tên hꢇm

Định nghꢇa hꢀm:

Tham sꢋ hꢉnh thức

Kiꢍu trꢃ vꢀ

Trꢅ trꢃ vꢀ

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 10

Khai bꢆo/định nghꢇa hàm

Vꢎ dụ gꢉi hꢀm

Nꢈu hꢀm được định nghꢇa trong module khꢆc, cần cꢏ khai

bꢆo extern trước khi gꢉi hꢀm.

Vꢎ dụ :

Tham sꢋ thꢈc

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 11

Truyền tham số

 Trong VC++, có 3 cꢆch truyền tham số cho hꢀm :

• Truyền trị dưới dạng một biểu thức.

 Tham số hꢁnh thức :

 Tham số thực :

(kiểu tên)

(biểu thức)

• Truyền địa chỉ bằng biꢈn con trỏ (kiểu*).

 Tham số hꢁnh thức :

(kiểu* tên)

 Tham số thực :

(&tên)

• Truyền địa chỉ bằng biꢈn tham khảo (kiểu&).

 Tham số hꢁnh thức :

 Tham số thực :

(kiểu& tên)

(tên)

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 12

Hꢀm cꢏ sꢐn

 C hổ trợ rꢂt nhiều hꢀm trong cꢆc thư viện hꢀm cꢏ sꢐn:

• stdio.lib

• conio.lib

• string.lib

• math.lib

• . . .

Tham khꢃ o HELP cꢎ a VC++

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 13

Hàm đệ qui

Định nghꢇa

 Hàm mà trong thân hꢀm có gꢉi lại chꢎnh nꢏ thꢁ được gꢉi lꢀ

hꢀm đệ qui.

 Một bꢀi toꢆn muốn xꢄ lꢅ theo dạng hꢀm đệ qui phải đưa

được về dạng :

F_n(x) = G(F_n-1(x))

Vꢎ dụ :

n! = n * (n-1)!

S(n) = n + S(n-1)

Fibo(n) = Fibo(n-1) + Fibo(n-2)

 Nꢈu cꢏ 2 hꢀm A, B mꢀ trong hꢀm A cꢏ gꢉi hꢀm B vꢀ trong

hꢀm B cꢏ gꢉi lại A thꢁ được gꢉi lꢀ đệ qui tương hổ.

Nhập môn về lập trình (C6)

^{Chương 5 : Lặ}S^{p &}li^đd^ệe^qu1ⁱ4

Hàm đệ qui

Vꢎ dụ tꢎnh e^x

 Hàm e^xtꢎnh theo triển khai Maclaurin:

e^x= 1 + x¹/1! + x²/2! + ... + x^n-1/(n-1)! + xⁿ/n!

cꢏ thể viꢈt lại thꢀnh:

e^x(n) = e^x(n-1) + xⁿ/n!

 Ngoꢀi ra, cꢆc hꢀm xⁿvꢀ n! cꢑng cꢏ thể tꢎnh đệ qui

xⁿ= x^n-1. x

n! = (n-1)! . n

 Trong đꢏ, n giảm dần mỗi lần gꢉi đệ qui cho nên ta cần

kiểm soꢆt sự trꢋ về của hꢀm bằng điều kiện ban đầu

• e^x(0) = 1 : khi n=0 thꢁ trả về trị 1.

• x⁰= 1 : khi n=0 thꢁ trả về trị 1.

• 1! = 1 : khi n=1 thꢁ trả về trị 1.

Nhập môn về lập trình (C6)

^{Chương 5 : Lặ}S^{p &}li^đd^ệe^qu1ⁱ5

Hꢀm đệ qui

Cꢆc hꢀm đệ qui

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 16

Bài toán tháp Hà nội

 Chuyển chồng đꢇa từ cột A sang cột C, cột B trung gian.

• Mỗi lần chỉ chuyển một đꢇa.

• Đꢇa nhỏ nằm trên đꢇa lớn.

A

B

C

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 17

Phân tích và giải thuật

 Hꢀnh động chuyển chồng n đꢇa từ cột A sang cột C (cột B

trung gian) được phân tꢎch ra thꢀnh cꢆc hꢀnh động sau :

• Chuyển chồng n-1 đꢇa từ cột A sang cột B (cột C trung gian).

• Chuyển đꢇa từ cột A sang cột C.

• Chuyển chồng n-1 đꢇa từ cột B sang cột C (cột A trung gian).

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 18

Hàm inline

 Hàm inline là hàm không dùng cách gꢉi thông thường mà

chuơng trình dịch sẽ thay gꢉi hàm bằng chính thân hàm

vào chỗ gꢉi.

 Vꢎ dụ

Nhập môn về lập trình (C6)

Slide 19